I.TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN
VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU
CẢM:
Cho các sự việc và nhân vật sau:
- Chẳng may em đánh vỡ một lọ hoa đẹp.
- Em giúp một bà cụ qua đường vào lúc đông
người và nhiều xe cộ qua lại.
-Em nhận được một món quà bất ngờ nhân ngày
sinh nhật hay ngày lễ, tết.

? Hãy xây dựng một đoạn văn tự sự có sử dụng
các yếu tố miêu tả và biểu cảm.

? Những yếu tố cần thiết để xây dựng đoạn văn
tự sự là gì?
a. Sự việc: Gồm một hay nhiều hành vi, hành
động đã xảy ra cần được kể lại một cách rõ ràng
mạch lạc để những người khác cùng được biết.
b. Nhân vật chính: là chủ thể của hành động
hoặc là một trong những người đã chứng kiến sự
việc đã xảy ra.

? Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong
văn bản tự sự?
-Các yếu tố miêu tả, biểu cảm có vai trò làm cho
sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và nhân vật
chính trở nên gần gũi, sinh động.
- Các yếu tố miêu tả, biểu cảm có thể nhiều hay
ít, đậm hay nhạt, nhưng nó chỉ có vai trò bổ trợ
cho sự việc và nhân vật chính.

? Qui trình xây dựng đoạn văn tự sư gồm mấy
bước? Nội dung từng bước?
1.Lựa chọn sự việc chính.
2.Lựa chọn ngôi kể.
3. Xác định thứ tự kể.
4. Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm dùng
trong đoạn văn tự sự sẽ viết.
5. Viết thành đoạn văn tự sự kết hợp các yếu tố
miêu tả, biểu cảm sao cho hợp lí.

? Từ các sự việc và nhân vật trong sgk (mục I,
trang 83), em hãy thực hiện qui trình trên?

1.Lựa chọn sự viêc:
Chẳng may em đánh vỡ một lọ hoa đẹp.
2.Ngôi kể: Ngôi thứ nhất số ít (em, Tôi).
3.Xác định thứ tự kể:
- Khởi đầu: Lời mở đầu có thể là cảm tưởng,
nhận xét, hành động. Ví dụ:
+ Em ngồi thẫn thờ trước một lọ hoa đẹp đã vỡ
tan..chỉ vì một chút vội vàng mà em phải trả
giá…
+ Thế là cái lọ hoa bố em thích nhất đã bị vỡ…

- Diễn biến: Kể lại sự việc một cách chi tiết.
VD: + Lọ hoa vỡ thành từng mãnh lớn có thể
gắn lại bằng keo hoặc bị vỡ vụn…
+ Em ngồi ngắm nghía, mân mê…
+ Thu dọn các mãnh vỡ…
+ Bố mẹ, anh, chị, em về chứng kiến.
- Kết thúc: Suy nghĩ cảm xúc bản thân, tình cảm
người thân. Bài học kinh nghiệm về tính cẩn
thận.

4.Xác định liều lượng các yếu tố miêu tả, biểu
cảm sẽ dùng trong khi viết đoạn văn:
VD: - Miêu tả hình dáng, màu sắc, chất liệu... vẻ
đẹp của lọ hoa.
- Biểu cảm: Suy nghĩ, tình cảm, sự trân
trọng, sự nuối tiếc, ân hận.
5.Viết thành đoạn văn:
(HS chuẩn bị ở nhà)

II. Luyện tập:
Bài 1:
Yêu cầu:
- Sự việc: Lão Hạc báo tin đã bán con chó vàng.
-Ngôi kể: Nhập vai ông giáo.
(Học sinh viết đoạn văn theo yêu cầu, đọc và chỉ
ra các yếu tố miêu tả và biểu cảm)

Bài 2: Đoạn văn của Nam Cao đã kết hợp yếu tố
miêu tả và biểu cảm ở chỗ nào?
-Yếu tố miêu tả:
Trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng
nước. Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết
nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra.
Cái đầu lão ngọeo về một bên và cái miệng móm
mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…

- Yếu tố biểu cảm:
Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc,
bây giờ thì tôi không xót xa năm quyển sách của
tôi quá như trước nữa. Tôi chỉ ái ngại cho lão
Hạc, tôi hỏi cho có chuyện.

? Những yếu tố miêu tả và biểu cảm đã gíup
Nam Cao thể hiện được điều gì?
Khắc sâu vào lòng bạn đọc một Lão Hạc khốn
khổ về hình dáng bên ngoài. Đặc biệt là thể hiện
sinh động sự đau đớn quằn quại về tinh thần của
một người trong phút giây ân hận xót xa vì “ nỡ
lừa một con chó”.
Đồng thời thể hiện sự cảm thông chia sẻ sâu sắc
của ông giáo đối với Lão Hạc.

CỦNG CỐ - DẶN DÒ:
- Tác dụng của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong
văn bản tự sự.
- Tham khảo phần đọc thêm trong sgk
(Trang 84-85)
- Đọc kĩ bài Làm dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp
yếu tố miêu tả và biểu cảm.