CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC

CÔNG
BÀI 16. MẠCH ĐIỆN ĐIỀU
KHIỂN
SỬ DỤNG MÔ ĐUN CẢM
BIẾN

NGHỆ 8

KHỞI ĐỘNG - QUAN SÁT HÌNH
16.1

Quan sát Hình 16.1 và cho biết vị trí
các cổng
kết nối với mạch điện trên mô đun
cảm biến.

Hình 16.1. Mô đun cảm biến nhiệt độ SGK trang 78

BÀI 16. MẠCH ĐIỆN ĐIỀU
KHIỂN
SỬ DỤNG
MÔ
ĐUN
CẢM
Công nghệ 8
BIẾN

MỤC TIÊU BÀI
HỌC

Lắp ráp được các mạch
điện điều khiển đơn giản
có sử dụng mô đun cảm
biến ánh sáng, mô đun
cảm biến nhiệt độ và mô
đun cảm biến độ ẩm.

VIDEO

TIẾN TRÌNH BÀI
HỌC

I. Sơ đồ khối mạch điện điều khiển
sử dụng
mô
đun
cảm
biến.
II. Lắp ráp mạch điện điều khiển
sử dụng
mô
đun
cảm
biến.
1. Các bước tiến hành và tiêu chí

đánh giá.
2. Thực hành: cảm biến ánh sáng - nhiệt
độ - độ ẩm.

Luyện tập - Vận
dụng.

I. SƠ ĐỒ KHỐI MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN
SỬ DỤNG MÔ ĐUN CẢM BIẾN - GIAO
NHIỆM VỤ

Làm việc cá nhân và theo cặp; đọc SGK
trang 78-79.
Nhắc lại: Cảm biến
là
gì?
Quan sát Hình 16.2 và cho biết
một mạch điều khiển sử dụng
mô đun cảm biến có những
thành phần chính nào?

KHÁM PHÁ - HÌNH
Quan sát mô hình ứng
dụng của mô đun cảm
16.2
biến độ ẩm.

Mô đun cảm
biến
độ ẩm

Máy bơm 12
V

Nguồn 12 V

Hình 16.2. Mô hình ứng dụng của mô đun cảm biến độ ẩm SGK trang 78

VIDEO

CÂU HỎI MỞ RỘNG - PHÂN TÍCH
HÌNH 16.2

Mô đun cảm biến được sử dụng là
loại nào?
Nguồn điện được sử dụng là nguồn
gì? Điện áp bao nhiêu vôn?
Phụ tải/đối tượng điều khiển là
thiết bị gì?
Hãy chỉ ra đường truyền tín hiệu và
đường cấp điện trong mô hình.
Mô đun
cảm biến
độ ẩm

Máy bơm
12 V

Nguồn 12
V

Hình 16.2. Mô hình ứng dụng của mô đun cảm
biến độ ẩm

HOẠT ĐỘNG SỐ - VẼ SƠ
ĐỒ KHỐI

Sử dụng MindMeister/Canva hoặc công
cụ vẽ sơ đồ phù hợp để vẽ lại sơ đồ khối.
Có thể sử dụng Tinkercad để mô phỏng mối
liên hệ giữa nguồn điện - mô đun cảm biến đối tượng điều khiển.

Chuẩn bị trình chiếu sản phẩm của
cặp/nhóm.
MindMeist
er

Canv
a

BÁO CÁO - CÁC THÀNH PHẦN
CHÍNH

Mô đun cảm
biến.
Đối tượng điều
khiển.
Nguồn
điện.
Đại diện học sinh
trình bày;
các bạn nhận xét, bổ
sung.

VIDEO

CHỐT KIẾN THỨC - NGUYÊN LÍ KHÁI
QUÁT
Khi có nguồn điện cung cấp cho mạch
điện, cảm biến trên mô đun thu nhận tín
hiệu đầu vào từ môi trường.

Mô đun biến đổi tín hiệu thành tín
hiệu đầu ra điều khiển.

Tín hiệu điều khiển làm đóng hoặc cắt
nguồn điện cấp cho đối tượng điều
khiển.

GIAO NHIỆM VỤ BẢNG 16.1

Đọc Bảng 16.1 SGK
trang
79. tự và nội dung thực hiện
Nêu trình
các bước lắp ráp mạch điện điều
khiển sử dụng
mô
đun
cảm
Trình
bày
cácbiến.
tiêu chí đánh giá
hoạt động lắp ráp.

TIÊU CHÍ ĐÁNH
GIÁ
HOẠT ĐỘNG LẮP
Tiến hành
Mạch hoạt
Đấu nối đúng,
RÁP
chắc
chắn, an
động
đúng trình
tự.

toàn.

đúng chức
năng.

VIDEO

MỞ RỘNG - TIẾP ĐIỂM NO,
NC
Tiếp điểm NO (1)COM,
+ COM (2):
tạo công tắc
thường mở;
khi
le tác
sẽ chuyển
Tiếprơ
điểm
NC động
(3) + COM
(2): tạosang
công đóng.
tắc

thường đóng;
khi
rơ đúng
le táccặp
động
sẽ điểm
chuyển
mở.
Chọn
tiếp
đểsang
mạch
có trạng thái
bật/tắt theo yêu cầu.

1

TRƯỚC KHI LẮP THẬT
- MÔ PHỎNG MẠCH
ĐIỆN

Sử dụng Tinkercad Circuits/CircuitJS để đấu nối thử
mạch điện ảo.
Kiểm tra trạng thái đèn khi thay đổi điều kiện ánh
sáng mô phỏng.
1. MÔ
Tinkerc
2. KIỂM
3. LẮP
Chỉ nhận linh kiện và lắp
mạch thật
khi nhóm
đãTHẬT
giải
ad
PHỎNG
TRA
Circuitis
thích được sơ đồ và các cực nối.
300
lux

BƯỚC 4 - LẮP RÁP MẠCH ÁNH
SÁNG
(1)
Dùng dây màu đỏ nối một đầu công tắc với cực (+) của
Từ đầu 12
còn
nguồn
V.lại của công tắc, nối đến VCC của mô đun
và tiếp điểm đầu ra theo sơ đồ.
Nối dây đỏ của đèn LED với đầu nối chung COM (2)
theo cấu hình thực hành.
Nguồn 12
V

Công
tắc

Mô đun cảm
biến ánh sáng
XH M131

Đèn LED
12 V
VCC
OUT

12 V

COM
(2)

VIDEO

BƯỚC 1 - KHÁM PHÁ HÌNH
16.7

Quan sát Hình 16.7 và xác định vị trí cổng đầu
vào nguồn cấp và cổng đầu ra điều khiển của mô
đun cảm biến nhiệt độ.
Cảm
biến
nhiệt
độ
Cổng đầu
ra điều
khiển

Cổng nối
nguồn cấp
cho mô đun

Hình 16.7. Mô đun cảm biến nhiệt độ XH W1209 SGK trang 82

BÁO CÁO - THÀNH PHẦN MẠCH
NHIỆT ĐỘ

• Nguồn điện
một chiều
12 V.

• Công tắc.

• Mô đun cảm biến
nhiệt đồ XH
W1209.

• Đối tượng
điều khiển:
quạt điện
12 V.

CHỐT KIẾN THỨC NGUYÊN LÍ MẠCH
NHIỆT ĐỘ

Cài đặt một mức nhiệt độ giới hạn trên mô đun.

Cảm biến đo nhiệt độ môi trường và so sánh với mức đã cài
đặt.
Khi nhiệt độ thay đổi qua ngưỡng, mô đun tự động điều khiển
bật hoặc tắt quạt.

Nhiệt độ thấp hơn
ngưỡng

Nhiệt độ cao hơn
ngưỡng

12
V

Mô đun cảm
biến nhiệt độ XH
W1209

Quạt 12
V

12
V

Mô đun cảm
biến nhiệt độ
XH W1209

Quạt 12
V

ỨNG DỤNG MỞ RỘNG
- MẠCH CẢM BIẾN
NHIỆT ĐỘ

Hệ thống làm mát tự động trong gia đình vào
mùa hè.
Quạt thông gió tự động trong phòng/kho.
Điều khiển thiết bị theo nhiệt độ trong mô hình
nhà thông minh.

BƯỚC 1 - KHÁM PHÁ HÌNH
16.10

Quan sát Hình 16.10 và xác định vị trí cổng đầu
vào nguồn cấp
và cổng đầu ra điều khiển của mô đun cảm biến
độ ẩm.
Cảm
biến
độ ẩm

Cổng đầu
ra điều
khiển

Cổng nối
nguồn
cấp cho
mô đun
Hình 16.10. Mô đun cảm biến độ ẩm MH SGK trang 84

BÁO CÁO - CỔNG KẾT NỐI MÔ ĐUN
ĐỘ ẨM
Đầu
dò
độ
ẩm

1
2
3

Cổng đầu ra điều
khiển:
tiếp điểm thường mở
(1);
đầu nối chung (2);
Cổngđiểm
nguồn:
GND nối
tiếp
thường
đóng
(3).
cực (-);
VCC nối cực
(+).
GN
ĐầuD dò độ ẩm được
đặt trong đất để
thu nhận
tín hiệu độ ẩm.

BƯỚC 2 - KHÁM PHÁ HÌNH
16.11

Quan sát Hình 16.11 và nêu tên các thành phần
chính của mạch điện điều khiển máy bơm sử dụng
mô đun cảm biến độ ẩm.
Máy bơm
12 V

Đầu dò cảm
biến

Mô đun cảm biến độ
ẩm

Công
tắc

Nguồn 12
Hình 16.11. Sơ V
đồ lắp ráp mạch điều khiển máy bơm -

SGK trang 84

BÁO CÁO - THÀNH PHẦN MẠCH
ĐỘ ẨM

• Nguồn điện
một chiều
12 V.

• Công tắc.

• Mô đun cảm
biến độ ẩm
MH.

• Đối tượng
điều khiển:
máy bơm 12
V.

BÁO CÁO THỰC HÀNH - MẠCH
ĐỘ
ẨM
Trạng thái máy bơm khi đất khô/ẩm.
Các cổng nguồn và đầu ra đã đấu
đúng chưa?
Lỗi gặp phải và cách khắc phục.
Đánh giá sản phẩm theo 3 tiêu chí
chung.

3 TIÊU CHÍ ĐÁNH
GIÁ

TỔNG HỢP - SO SÁNH BA MẠCH ĐIỀU
KHIỂN
Mạch cảm
biến
ánh sáng

Cảm
biến/
mô đun

Cảm
biến
ánh
sáng

Mạch cảm
biến
nhiệt độ

Mô đun
cảm
biến
nhiệt độ

Mạch cảm
biến
độ ẩm

Mô đun
cảm
biến
độ ẩm

Đối
Máy bơm
Quạt 12
Đèn
12 V
tượng
V
LED
điều
khiển
Nhiệt độ vượt
Đất khô/ẩm
Nguyên
Trời tối đèn
ngưỡng
làm máy
bật,
lí
trời sáng đèn
bơm bật
quạt bật hoặc tắt
hoạt
tắt.
hoặc tắt.
theo cài đặt.
động
Làm mát/
Ứng
Tưới cây tự
Đèn tự động
thông
gió
động.
dụng
tự động.
tiêu
biểu
Mỗi mạch sử dụng cảm biến phù hợp để tự động điều khiển thiết
bị trong cuộc sống!

TỔNG KẾT KIẾN THỨC
BÀI
16
Mạch điều khiển dùng mô
đun cảm biến gồm nguồn
điện - mô đun cảm biến - đối
tượng điều khiển.
Quy trình lắp ráp gồm 5
bước:
tìm hiểu mô đun → tìm hiểu
sơ đồ chuẩn bị → lắp ráp →
vận hành.
Ba yêu cầu xuyên suốt:
đúng trình tự - đấu nổi
đúng,
chắc chắn, an toàn - mạch
hoạt động đúng chức
năng.

TỔNG KẾT TRÒ CHƠI - VINH
DANH
Xem bảng xếp
hạng.

2 1
Cùng
học
Cùng
tỏa
sáng!

3

Tuyên dương những
học sinh có kết quả
nổi bật.
Chữa nhanh câu có
nhiều học sinh trả
lời sai.
UI
HỌC V Ộ
B
TIẾN
ÀY!
G
N
I
MỖ

VẬN DỤNG - NHIỆM VỤ
TRONG SGK
Đề xuất một số ứng dụng cụ
thể
của các mạch điện điều khiển
sử dụng mô đun cảm biến
ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm
trong gia đình.

VẬN DỤNG - GỢI Ý ỨNG DỤNG THEO BA
MÔ
ĐUN
Ánh sáng: đèn sân vườn, đèn cổng, đèn hành lang tự
Nhiệt độ: quạt/làm mát tự động khi nhiệt độ tăng.
động.
Độ ẩm: tưới cây tự động theo độ ẩm đất.
Mỗi ứng dụng cần xác định nguồn - mô đun cảm biến - đối tượng
điều khiển.
MÔ ĐUN CẢM
BIẾN ÁNH
SÁNG

Nguồn
(12 V)

MÔ ĐUN CẢM
BIẾN NHIỆT
ĐỘ

Mô đun
cảm
biến

MÔ ĐUN CẢM
BIẾN ĐỘ ẨM

Đối
tượng
điều

1
2
3
4

VẬN DỤNG - THIẾT KẾ HỆ
CHIẾUTHỐNG
SÁNG THÔNG
MINH
Chọn vị trí cần
TRỜI
TỐI
ĐÈN BẬT

chiếu sáng trong
gia đình.

TRỜI
SÁNG
ĐÈN TẮT

Xác định mô đun
cảm biến ánh sáng,
nguồn điện và đèn
phù hợp.
Vẽ sơ đồ khối/sơ
đồ kết nối ở mức
đơn giản.
Mô tả: khi trời tối
đèn bật, khi trời
sáng đèn tắt.

Cảm
biến
ánh
sáng

Mạch điều
khiển

Đè
n

Nguồn
điện
12 V

HOẠT ĐỘNG SỐ - SẢN PHẨM VẬN
DỤNG
• Thiết kế sơ đồ bằng
Canva/PowerPoint/MindMei
ster hoặc phần mềm mô
phỏng phù hợp.
• Có thể dùng AI để kiểm tra
danh sách thành phần hoặc
gợi ý lỗi, nhưng phải đối
chiếu với kiến thức SGK.

• Nộp/chia sẻ sản
phẩm theo kênh
lớp học.

SƠ
ĐỒ
M
Ô

PN
HỎNG
SẢ
PHẨM
SỐ

Sáng
tạo
Học
hỏi

VẬN DỤNG - BÁO CÁO VÀ
NHẬN XÉT

Đại diện học sinh/nhóm
giới thiệu ứng dụng đã đề
xuất.
Trình bày sơ đồ và
nguyên lí hoạt động.
Các bạn nhận xét về tính
hợp lí, an toàn và khả
năng ứng dụng.
Ý TƯỞNG
N
BIẾN KIẾ
THỨC
THÀNH
NG
CUỘC SỐ
TỐT ĐẸP
HƠN!

ỨNG DỤNG: ĐÈN TỰ ĐỘNG
SỬ DỤNG CẢM BIẾN ÁNH
SÁNG

SƠ ĐỒ MẠCH
ĐIỆN

NGUYÊN LÍ HOẠT
ĐỘNG
Cảm
biến
ánh
sáng

Hợp
lí

Xử lí

An
toàn

Khả
năng
ứng
dụng

THỰC
HÀNH
CHIA
SẺ
TIẾN
BỘ

SÁNG
TẠO
HÔM NAY
TƯƠNG
LAI
TƯƠI
SÁNG
NGÀY
MAI

HƯỚNG DẪN VỀ
NHÀ
• Ghi nhớ kiến thức

ức
h
t
n
ế
i
K
y
hôm na
i
a
l
g
n
ơ
Tư
ại!
m
y
à
g
n

trong bài.

Bài
17

• Hoàn thành bài
tập phần Vận
dụng.
• Đọc trước Bài 17
- Ngành nghề
trong lĩnh vực kĩ
thuật điện.

ĐỌC
TRƯỚC

Bài
17

HỌC
TỐT
ÔN
T
BẬ
ÀP
I
TẬP
K

IẾN
THỨC

Cố
gắng
mỗi
ngày

CẢM ƠN CÁC
EM!
Chúc các em thực hành mạch điện
Kiến
thức
hôm
nay
Cuộc
sống
tươi
sáng
hơn
ngày
mai!

điều khiển đúng kí thuật, an toàn và
vận dụng hiệu quả các mô đun cảm
biến trong đời sống.

CẢM
ẾN
BIN
ĐIỀU KHIỂN

MẠCH ĐIỆ

THỰC
ỨNG DỤNG
TẾ

Học
Sáng
tạo
Vận
dụng
Tương
lai
tươi
sáng!