MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
MỤC TIÊU
Hiểu được các khái niệm về mạch ĐKTH
Biết được các khối cơ bản của mạch ĐKTH
Bài -14
GV: Nguyễn Anh Tuấn
Trường: THPT Nguyễn Trãi – Ninh Hòa – Khánh Hòa
Tín hiệu giao thông : Thông báo cho người tham gia giao thông
Tín hiệu báo quá áp: thông báo về tình trạng của điện áp
Bảng hiệu quảng cáo: thu hút sự chú ý của khách hàng, ...
Đèn báo nguồn, giàn đèn nhấp nháy của giàn âm thanh: Thông báo đã có nguồn, mức độ âm lượng của các mức tần số âm thanh,...
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu
Tín hiệu:
Là những thông tin thông báo về một hoạt động hay chế độ làm việc nào đó.
Mạch điều khiển tín hiệu :
Là mạch điện tử có chức năng thay đổi trạng thái của các tín hiệu
Vậy tín hiệu là gì?
Để thực hiện được chức năng thông báo thì tín hiệu cần có sự thay đổi gì?
Để thực hiện được chức năng thông báo thì tín hiệu cần có sự thay đổi trạng thái.
Các thay đổi đó phải nhờ mạch điện tử điều khiển chúng
Vậy mạch điều khiển tín hiệu là gì?
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Công dụng
Thông báo về tình trạng thiết bị khi gặp sự cố
Thông báo những thông tin cần thiết cho con người thực hiện theo hiệu lệnh
Làm các thiết bị trang trí bằng bảng điện tử.
Thông báo về tình trạng hoạt động của máy móc.
Thông báo quá áp, quá nhiệt độ, cháy nổ...
Đèn xanh, đèn đỏ tín hiệu giao thông...
Bảng quảng cáo, biển hiệu...
Tín hiệu thông báo nguồn, âm lượng của âm thanh...
Nguyên lí làm việc của mạch điều khiển tín hiệu
Nguyên lí chung
Sơ đồ khối



Chức năng của các khối
Cảm nhận sự thay đổi các thông số kĩ thuật, biến đổi thành tín hiệu điện đưa sang bộ phận xử lí
Xử lí các thông tin tín hiệu theo một nguyên tắc nào đó rồi phát tín hiệu điều khiển (ra lệnh) ? khối khuếch đại.
Khuếch đại tín hiệu này lên đến công suất cần thiết đưa sang khối chấp hành
Phát tín hiệu cảnh báo (chuông, đèn, ...)
ĐTĐK
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Cảm biến
Xử lí
Khuếch đại
Chấp hành
Cảm biến
Xử lí
Khuếch đại
Chấp hành
MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Nguyên lí làm việc của mạch điều khiển tín hiệu
Ví dụ: Mạch báo hiệu và bảo vệ quá áp
ĐH
BA
Đ1
C
VR
R1
Đ0
R2
T1
T2
R3
K
Chuông
K2
K1
220 V
15 V
Nhận lệnh
Xử lý
Khuếch đại
Chấp hành
Đ2
- BA: Bi?n ỏp
- Đ1, C: Mạch chỉnh lưu
- VR, R1: chỉnh ngưỡng tác động
- Đ0, R2 : ổn áp và đặt ngưỡng cho T1 và T2
- R3 : định thiên cho T2
- Đ2 : Bảo vệ T1 và T2
- T1, T2 : tranzito điều khiển rơle
- K, K1, K2 : cuộn dây rơle, tiếp điểm thường đóng và thường mở
CT
Sơ đồ mạch báo hiệu và bảo vệ quá điện áp
220V
~
Nguyên lí làm việc
15v
~
K2
K1
230v
18v
6v
- Bình thường , UV = 220V ? cuộn dây rơle K không hút , K2 đóng điện cho tải (d�n v� chuơng khơng ho?t d?ng )
- Khi UV ? quá cao ? UVR ? ? UĐ0 ? (UĐ0 > Uđt của điôt ổn áp Đ0) Đ0 cho i chạy qua . T1 và T2 nhận tín hiệu i Đ0 , khuếch đại i này cấp cho cuộn dây rơ le K, rơ le tác động mở K2 , cắt điện tải và đóng K1 cho đèn hiệu sáng, chuông kêu báo hiệu điện áp quá cao.
Nguyên lí làm việc của mạch
- Bình thường , UV = 220V ? cuộn dây rơle K không hút , K2 đóng điện cho tải (d�n v� chuơng khơng ho?t d?ng )
- Khi UV ? quá cao ? UVR ? ? UĐ0 ? (UĐ0 > Uđt của điôt ổn áp Đ0) Đ0 cho i chạy qua . T1 và T2 nhận tín hiệu i Đ0 , khuếch đại i này cấp cho cuộn dây rơ le K, rơ le tác động mở K2 , cắt điện tải và đóng K1 cho đèn hiệu sáng, chuông kêu báo hiệu điện áp quá cao.
Nguyên lí làm việc của mạch
Khi cần giảm ngưỡng điện áp bảo vệ xuống thì con chạy của biến trở VR cần nâng lên hay hạ xuống ? Vì sao ?
Câu 1: chọn câu sai
Mạch khuếch đại, mạch chỉnh lưu, mạch tạo xung, mạch chiếu sáng dân dụng, mạch điều khiển tín hiệu đều là mạch điện tử.
Mạch điều khiển tín hiệu gồm có các khối khuếch đại, nhận lệnh, chấp hành lệnh điều khiển và xử lí tín hiệu
Trong mạch điều khiển tín hiệu, để nhận lệnh điều khiển cần phải có các cảm biến (ví dụ cảm biến về nhiệt độ, điện áp, ...)
Mạch điều khiển tín hiệu là mạch điều khiển sự thay đổi trạng thái của các tín hiệu.
Câu 2 : chọn câu sai
Trong mạch báo hiệu và bảo vệ điện áp
A.Tác dụng của Đ1 là chỉnh lưu, cấp dòng một chiều nuôi mạch điều khiển
B. Tác dụng của tụ C là lọc nguồn sau chỉnh lưu
C. K2 là tiếp điểm thường mở, K1 là tiếp điểm thường đóng
D. Con chạy của VR càng cao (càng xa R1) thì ngưỡng bảo vệ điện áp càng cao.
mạch nháy đuổi
(trang 61 SGK)
R1
RB
RE
C1
T1
+12V
T1 ? Tn: C828, R1 = Rb = 33 k,
C1= 100 ?F, C2 ? Cn = 47?F, Re = 560
Bài tập về nhà
1, Vẽ sơ đồ khối và giải thích nguyên lý chung của mạch điều khiển tín hiệu
2, Đọc trước bài 15.
3, Tìm hiểu mạch nháy đuổi