Tiết 7. Tập làm văn
MẠCH LẠC
TRONG VĂN BẢN
I. Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản
  Mạch lạc trong văn bản: Là sự tiếp nối của các câu, các ý theo một trình tự hợp lý.
Đọc thầm phần 1 (SGK-tr31) và cho biết mạch lạc trong văn bản là gì? Nêu những tính chất của nó?
1. Mạch lạc trong văn bản
I. Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:
Dựa vào hiểu biết về hai chữ mạch lạc trong Đông y, em
hãy xác định mạch lạc trong văn bản có những tính chất
gì trong số những tính chất trên đây?
A. Trôi chảy thành dòng, thành mạch.
B. Tuần tự đi qua khắp các phần, các đoạn không đứt đoạn.
C. Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn.
D. Cả 3 đáp án trên

I. Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:
1. Mạch lạc trong văn bản:
* Tính chất
- Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn
- Tiếp nối các câu , các ý theo một trình tự hợp lí
a.Ví dụ: Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”
2. Các điều kiện để một văn bản có tính mạch lạc
Sự việc chính: Sự chia tay và tình cảm của 2 anh em Thành, Thủy=> Chủ đề của văn bản
- Nhiều nhân vật -> Thành và Thuỷ là nhân vật chính tham gia các sự việc.
+ Nói về cuộc chia tay: Chia tay, chia đồ chơi, chia ra, chia đi, chia rẽ, xa nhau.
+ Nói về tình cảm không xa rời: Cho em tất, chẳng muốn chia, không bao giờ để chúng xa nhau.
- Sự chia tay ; những con búp bê -> thể hiện chủ đề văn bản.
->Các sự việc, nhân vật đều nói về 1 đề tài và hướng tới 1 chủ đề.
- Các từ ngữ lặp lại -> làm cho chủ đề liền mạch, văn bản mạch lạc.
=> Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt.
-> Đó gọi là mạch lạc trong văn bản
Giữa các đoạn văn trong VB được nối với nhau theo mối liên hệ nào?
+ Mối liên hệ : thời gian, không gian, tâm lý (nhớ lại), ý nghĩa (tương đồng, tương phản)
=> Các phần, các đoạn, các câu trong VB được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý, trước sau hô ứng nhằm làm cho chủ đề liền mạch.
(2) Các phần, các đoạn, các câu trong VB được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý, trước sau hô ứng nhằm làm cho chủ đề liền mạch.
(1) Các sự việc đều bám sát đề tài, chủ đề, nhân vật chính.
3. Ghi nhớ: (SGK/32)
II. Luyện tập
Giống nhau
Đều là sự gắn liền nối liền các câu các đoạn với nhau nhằm làm cho văn bản rõ ràng dễ hiểu,thể hiện được chủ đề .
Khác nhau
Nhóm 1: Bài 1 a
Nhóm 3: Bài 1b, văn bản (2)
Nhóm 2: Bài 1b, văn bản (1)
Nhóm 4: Bài 2
Làm việc nhóm
Nhóm 1: Tính mạch lạc của VB “ Mẹ tôi ” của A – mi – xi
- Đề tài : Thiên nhiên
- Chủ đề : Sắc vàng trù phú, đầm ấm của làng quê “ vào mùa đông ”, “ giữa ngày mùa ”.
- Dẫn dắt theo một dòng chảy hợp lý, phù hợp với nhận thức của người đọc.
+ Câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàng trong không gian làng quê.
+ Các đoạn được nối với nhau theo mối liên hệ thời gian và ý nghĩa.
+ Sau đó, tác giả nêu lên các biểu hiện của sắc vàng.
+ Hai câu cuối là nhận xét, cảm xúc về màu vàng.
Nhóm 2: Văn bản (1) – 1b (SGK - tr33)
+ Đề tài : Lao động.
+ Chủ đề : “Lao động là vàng” xuyên suốt toàn bài
+ Hai câu mở bài nêu chủ đề
+ Đoạn giữa: kho vàng chôn dưới đất và sức lao động của con người làm nên lúa tốt “vàng”
+ Đoạn kết: 4 câu kết: nhấn mạnh chủ đề thêm một lần nữa để khắc sâu
Bài 1– 1a (SGK - tr32)
+ Đề tài : Người mẹ.
+ Chủ đề : Lòng yêu thương và tình cảm sâu nặng của cha mẹ đối với con cái.
+ Các từ ngữ, các câu : thức suốt đêm quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở, bỏ hết một năm hạnh phúc, đi ăn xin, hi sinh tính mạng,… thể hiện chủ đề trên.
+ Các đoạn được LK chặt chẽ: Mở đầu là lý do viết thư. Tiếp theo là sự tức giận của người bố và sự hết lòng vì con của người mẹ, vai trò và tầm quan trọng của mẹ trong cuộc đời.
Người bố yêu cầu con phải cầu xin sự tha thứ của mẹ. Cuối cùnglà hình phạt của
bố đối với con.
+ Các đoạn được nối với nhau theo mối liên hệ thời gian và ý nghĩa.
Việc thuật lại quá tỉ mỉ nguyên nhân dẫn đến cuộc chia tay của hai người lớn có thể làm cho ý tứ chủ đạo bị phân tán, không giữ được sự thống nhất  Làm mất sự mạch lạc của câu chuyện.
Nhóm 4: Bài 2 (SGK - tr34)
Vì: Ý tứ chủ đạo của câu chuyện xoay quanh cuộc chia tay của hai đứa trẻ và hai con búp bê.
A. Tượng trưng cho phần quan trọng nhất của văn bản, được thể hiện bằng các ý lớn trong phần Thân bài.
Mạch lạc trong văn bản không có những tính chất nào trong các tính chất dưới đây :
B. Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn.
C. Tuần tự đi qua các phần, các đoạn trong văn bản.
D. Trôi chảy thành dòng, thành mạch.
Vận Dụng
A. Văn bản thiếu ý , các ý chồng chéo nhau
Một văn bản có bố cục không rành mạch sẽ ...?
B. Người đọc không nắm bắt được nội dung văn bản
C. Khiến người viết không thể hiện được nội dung tư tưởng của mình
D. Cả A,B,C
A. Chỉ cần trình bày cặn kẽ phần Thân bài; Mở bài và Kết bài không cần thiết.
Ý kiến nào dưới đây là đúng?
B. Văn bản cốt yếu nhất là phần Mở bài, Thân bài; không cần có Kết bài.
C. Mỗi văn bản cần được trình bày theo bố cục gồm 3 phần: MB, TB, KB
D. MB là tóm tắt TB, KB là nhắc lại MB, do đó văn bản chỉ cần có TB là đủ.
Một văn bản có tính mạch lạc là
Dòng nào sau đây không phù hợp khi so sánh với yếu tố mạch lạc trong một văn bản?
A. Mạch giao thông trên đường phố
B. Dòng nhựa sống trong một cái cây
C. Mạch máu trong một cơ thể sống
D. Trang giấy trong một quyển vở
Phần Mở bài có vai trò như thế nào trong một văn bản?
A. Giới thiệu các nội dung của văn bản
B. Giới thiệu sự vật, sự việc, nhân vật.
C. Nêu kết quả của sự việc, câu chuyện.
D. Nêu diễn biến các sự việc, nhân vật.
Chúc các em học tập tốt!