Chương 5
Mặt cắt
Định nghĩa: Mặt cắt là hình biểu diễn nhận được trên mặt phẳng cắt, khi ta tưởng tượng dùng mặt phẳng này cắt vật thể.
I- Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt
Trên mặt cắt, tuỳ thuộc vào vật liệu của chi tiết được cắt mà cách kí hiệu khác nhau. TCVN 0007-1993 quy định:
1) Ký hiệu chung trên mặt cắt không phụ thuộc vào vật liệu được thể hiện như sau:
2) Trường hợp cần chỉ rõ loại vật liệu được dùng thì sử dụng các ký hiệu như sau:
* Một số quy ước đối với ký hiệu mặt cắt là kim loại:
- Đường gạch gạch mặt cắt kim loại được vẽ bằng nét liền mảnh và nghiêng 450 so với đường bao hoặc đường trục chính của vật thể.
- Những mặt cắt có bề dầy không quá 2mm (trên bản vẽ) thì cho phép tô đen.
- Nếu có nhiều mặt cắt nằm gần nhau thì phải phân biệt chúng bằng những nét gạch khác chiều hay có độ dầy thưa khác nhau.
- Nếu đường nghiêng 450 có hướng trùng với đường bao của vật thể thì cho phép thay bằng góc 600.
- Nếu diện tích gạch mặt cắt quá rộng thì cho phép chỉ vẽ mặt cắt ở vùng biên.
II- Phân loại mặt cắt
2) Mặt cắt rời:
Là mặt cắt được vẽ ở ngoài hình biểu diễn tương ứng.
Đường bao của mặt cắt rời vẽ bằng nét liền đậm.
Mặt cắt rời có thể đặt ở vị trí tuỳ ý trên bản vẽ.
1) Mặt cắt chập: Là mặt cắt được vẽ ngay trên hình biểu diễn tương ứng. Đường bao của mặt cắt chập vẽ bằng nét liền mảnh; các đường bao tại chỗ đặt mặt cắt của hình biểu diễn vẫn vẽ đầy đủ.
Mặt cắt chập áp dụng cho những vật thể có đường bao mặt cắt tương đối đơn giản
III- kí hiệu và qui định về mặt cắt
Ký hiệu mặt cắt gồm có:
- Nét cắt để chỉ vị trí mặt phẳng cắt.
- Mũi tên (vẽ vuông góc và chạm vào khoảng giữa của nét cắt) để chỉ hướng chiếu.
- Cặp chữ hoa để gọi tên mặt phẳng cắt và tên mặt cắt tương ứng.
* Một số quy ước đơn giản hóa khi ghi ký hiệu mặt cắt:
- Cho phép không cần ghi ký hiệu mặt cắt với những mặt cắt thỏa mãn cả 2 điều kiện 1 và 2:
? Điều kiện 1: Mặt cắt là đối xứng, trục đối xứng trùng với vết mặt phẳng cắt.
Điều kiện 2:
a. Mặt cắt là mặt cắt chập.
b. Hoặc mặt cắt rời bố trí ở chỗ cắt lìa hình biểu diễn.
c. Hoặc mặt cắt rời bố trí trên vết kéo dài của mặt phẳng cắt.
- Cho phép chỉ ghi ký hiệu nét cắt, mũi tên, không ghi tên mặt cắt với những mặt cắt chỉ thỏa mãn điều kiện 2.
Nếu mặt cắt đi qua trục của rãnh tròn hoặc chỗ lõm tròn xoay thì phần đường bao của lỗ được vẽ đầy đủ trên mặt cắt (nghĩa là vẽ cả phần đường bao của lỗ nằm sau mặt phẳng cắt).
IV- Quy ước đặc biệt về mặt cắt:
Bài tập tại lớp: Ghi kí hiệu mặt phẳng cắt thích hợp