BÀI 33: MÁU VÀ HỆ
TUẦN HOÀN Ở CƠ THỂ
NGƯỜI
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống
8

KHỞI ĐỘNG
Một người bị mất máu liên tục sẽ yếu dần và
nguy hiểm đến tính mạng. Máu có vai trò gì
đối với cơ thể? Máu lưu thông trong cơ thể
như thế nào và tim có vai trò gì trong quá đó?

I

NỘI DUNG BÀI
HỌC
Máu

II

Hệ tuần hoàn

III

Một số bệnh về máu và tim mạch

Máu

KHÁM PHÁ

01 Các thành phần của máu
Thảo luận theo nhóm 4 người trong 5 phút để hoàn thành
phiếu học tập số 01?

KHÁM PHÁ
Thảo luận phiếu học tập số 01
1. Nối các số trong hình bên phải
với tên trong hình bên trái sao
cho đúng?
2. Cho biết chức năng các thành
phần của máu?
3. Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể
chúng ta nếu thiếu một trong các
thành phần của máu?

Đáp án phiếu học tập số 01
1. Nối các số trong hình bên phải với tên trong hình bên trái sao cho
đúng?

Đáp án phiếu học tập số 01
2. Cho biết chức năng
các thành phần của
máu?

Tiểu cầu
Tham gia bảo vệ cơ thể nhờ cơ chế đông máu

Hồng cầu

Vận chuyển khí oxygen và carbon dioxide trong máu

Bạch cầu
Bảo vệ cơ thể

Huyết tương
Duy trì máu ở trạng thái lỏng để máu dễ lưu thông
trong mạch; vận chuyển chất dinh dưỡng, các chất
cần thiết khác và chất thải.

Bài 33: MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN CỦA CƠ THỂ NGƯỜI
I.MÁU
1. CÁC THÀNH PHẦN CỦA MÁU

•Huyết tương : Duy trì máu ở trạng thái lỏng giúp máu dễ dàng lư
thông trong mạch; vận chuyển chất dinh dưỡng, các chất cần thiết khá
và chất thải.
•* Các tế bào máu gồm:
+ Hồng cầu : Vận chuyển oxygen và carbon dioxide trong máu.
+ Bạch cầu : Tham gia bảo vệ cơ thể.

Đáp án phiếu học tập số 01
3. Điều gì sẽ xảy ra với cơ thể chúng ta nếu thiếu một trong các thành
phần của máu?
Gây xuất huyết, giảm khả năng đông
máu và chống nhiễm trùng
Khiến cơ thể mệt mỏi, chóng mặt do
thiếu oxygen, thiếu máu não, dễ dẫn
đến các bệnh tim mạch...
Giảm sức đề kháng của cơ thể

KHÁM PHÁ
02 Miễn dịch và vaccine
a. Miễn dịch
Tìm hiểu thông tin trong
mục I.2, hình ảnh 33.2 và
kết hợp quan sát video, em
hãy cho biết:
1. Thế nào là miễn dịch?
Kháng nguyên? Kháng thể?
2. Kháng nguyên kháng thể
hoạt động theo cơ chế nào?

KHÁM PHÁ
 Kháng nguyên: những chất khi xâm nhập vào cơ thể có khả năng kích
thích cơ thể tạo ra các kháng thể tương ứng.
 Kháng thể: những phân tử protein do bạch cầu (tế bào lympho B) tạo ra
để chống lại các kháng nguyên.
 Miễn dịch: là khả năng cơ thể không bị mắc bệnh truyền nhiễm nào đó.

Cơ chế: Chìa khóa + ổ khóa

KHÁM PHÁ
02 Miễn dịch và vaccine
a. Miễn dịch
Em hãy quan sát hình
33.3 và trình bày cơ
chế miễn dịch trong cơ
thể người?

KHÁM PHÁ
02 Miễn dịch và vaccine
b. Vaccine

Tiêm vaccine có vai trò gì
trong việc phòng bệnh?

KHÁM PHÁ
Tiêm vaccine có vai trò gì trong việc phòng bệnh?

Tạo miễn dịch nhân tạo
Mầm bệnh đã chết hoặc
suy yếu trong vaccine kích
thích tế bào bạch cầu tạo
ra kháng thể.

Bài 33: MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN CỦA CƠ
THỂ NGƯỜI

• 2. Miễn dịch và vaccine.

• - Kháng nguyên là những chất khi xâm nhập vào cơ thể có khả năng kích thích cơ thể tạo ra các
kháng thể tương ứng.
• - Kháng thể là những phân tử protein do một loại bạch cầu (tế bào lympho B) tạo ra để chống lại
các kháng nguyên
• - Tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể theo cơ chế chìa khóa và ổ khóa để tạo phản ứng
miễn dịch
• - Miễn dịch là khả năng cơ thể chống lại một số yếu tố gây bệnh bằng cách tạo ra lại kháng thể
chống lại các yếu tố gây bệnh đó.
• - Vaccine là chế phẩm chứa một lượng rất nhỏ kháng nguyên hoặc mầm bệnh đã được bất hoạt
hoặc làm giảm độc lực, có vai trò kích thích cơ thể tạo ra kháng thể chống lại tác nhân gây bệnh.

KHÁM PHÁ
03 Nhóm máu và truyền máu
a. Nhóm máu
Em hãy cho biết nhóm máu là gì?
Hệ nhóm máu nào là phổ biến?
Nhóm máu là nhóm tế bào hồng
cầu, chia làm 4 nhóm trong hệ
nhóm máu ABO.

KHÁM PHÁ
Mỗi bàn sẽ hoàn
thành ô trống còn
thiếu trong bảng
sau bằng cách điền
đúng
tên
của
kháng nguyên và
kháng thể. Cử một
đại diện để hoàn
thành vào một ô
trống?

KHÁM PHÁ
Bảng đáp án

A

B

AB

và

KHÁM PHÁ
03 Nhóm máu và truyền máu
b. Truyền máu
Trò chơi “Cặp đôi hoàn hảo”
* Hoàn thành phiếu học tập
số 02 trong thời gian 3 phút

KHÁM PHÁ
Thảo luận phiếu học tập số 02
1. Em hãy hoàn thành sơ đồ
truyền máu?

2. Người có nhóm máu A có thể
nhận được những nhóm máu
nào? Nếu truyền nhóm máu
không phù hợp sẽ dẫn đến hậu
quả gì?

KHÁM PHÁ
Đáp án phiếu học tập số 02
1. Sơ đồ truyền máu

2. Hồng cầu máu (người cho) bị
ngưng kết bởi kháng thể trong
lòng mạch máu (người nhận)
=> xảy ra phản ứng đồng loạt, gây
sốc, nguy hiểm đến tính mạng.

Bài 33: MÁU VÀ HỆ TUẦN HOÀN CỦA CƠ
THỂ NGƯỜI
• 3. Nhóm máu và truyền máu.
a. Nhóm máu
• - Ở người có 4 nhóm máu là: A, B, AB, O.
• - Đặc điểm của từng nhóm máu:
BẢNG 33.1/137 HS KẺ VÀO VỞ
- Khi người bị mất máu nhiều cần phải truyền máu.
- Nguyên tắc: Máu của người cho phải cùng nhóm với máu của
người nhận

•- Nếu một người có nhóm máu A cần được truyền
máu, người này có thể nhận nhóm máu A và nhóm
máu O.
•- Nếu truyền nhóm máu không phù hợp sẽ xảy ra
hiện tượng kết dính làm phá hủy hồng cầu của máu
truyền ngay trong lòng mạch máu, đồng thời, có thể
gây ra hiện tượng sốc và nguy hiểm đến tính mạng
người nhận máu.

Kiến thức ghi nhớ

MÁU
Máu là dịch lỏng lưu thông trong hệ tuần hoàn
gồm: huyết tương, hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.

Nhóm máu là nhóm tế bào hồng cầu, được chia
thành bốn nhóm trong hệ nhóm máu A,B,O,AB. Khi
truyền máu, cần lựa chọn nhóm máu truyền phù
hợp theo nguyên tắc truyền máu.

Hệ tuần hoàn

KHÁM PHÁ

01 Cấu tạo của hệ tuần hoàn
Chú thích vào các vị trí còn trống trong hình?
Cho biết vai trò của tim, động mạch, tĩnh mạch, mao mạch?

KHÁM PHÁ
Mao mạch phổi
Động mạch phổi

Tĩnh mạch chủ
Mao mạch
các cơ quan

Tĩnh mạch
phổi

Tim
Động mạch chủ

KHÁM PHÁ
01 Cấu tạo của hệ tuần hoàn
Hệ tuần hoàn người gồm tim và hệ mạch:
* Tim: đẩy lưu thông trong hệ tuần hoàn.
* Động mạch: vận chuyển máu từ tim đến mao mạch.
* Mao mạch: trao đổi khí và trao đổi chất giữa máu và tế
bào cơ thể.
* Tĩnh mạch: dẫn máu trở về tim.

KHÁM PHÁ
02 Chức năng của hệ tuần hoàn
Hãy cho biết đường đi của máu
trong hai vòng tuần hoàn?
Chức năng của hệ tuần hoàn?

KHÁM PHÁ
02 Chức năng của hệ tuần hoàn
Gồm 2 vòng tuần hoàn:
+ Vòng tuần hoàn nhỏ:
Tim → ĐMP → MMP → TMP → Tim
+ Vòng tuần hoàn lớn:
Tim → ĐMC → MMCT → TMC → Tim
Chức năng: vận chuyển máu đi khắp cơ thể để thực hiện
trao đổi chất.

Kiến thức ghi nhớ

HỆ TUẦN HOÀN
Hệ tuần hoàn gồm tim và các mạch máu tạo thành
vòng tuần hoàn, giúp máu lưu thông đến mọi tế
bào trong cơ thể để thực hiện quá trình trao đổi
chất.

KHÁM PHÁ
Một số bệnh về máu và tim mạch
Làm việc nhóm để hoàn thành nội dung "mật thư"

• Vẽ sơ đồ tư duy thể hiện: nguyên nhân,
triệu chứng, hậu quả của bệnh thiếu
máu, huyết áp cao, xơ vữa động mạch.
• Đề xuất biện pháp phòng bệnh, bảo vệ
hệ tuần hoàn và cơ thể? Giải thích cơ sở
của các biện pháp đó.

KHÁM PHÁ
01 Thiếu máu

Mệt mỏi

Chóng mặt

Da xanh xao

Đau đầu

Tê bì tay chân

Suy giảm trí nhớ

KHÁM PHÁ
02 Huyết áp cao

Tai biến mạch máu não

Suy thận

Suy tim

Giảm thị lực, mù lòa

KHÁM PHÁ
03 Xơ vữa động mạch

Mạch máu bình thường

Mạch máu bị xơ vữa

KHÁM PHÁ
03 Xơ vữa động mạch

Tăng huyết áp

Đau tim

Tắc mạch

Đột quỵ

LUYỆN TẬP
Thành phần nào của máu chiếm phần trăm thể tích lớn nhất?
A

Huyết tương

B

Tiểu cầu

C

Bạch cầu

D

Hồng cầu

LUYỆN TẬP
Nhóm máu B có kháng thể và kháng nguyên nào?
A

Kháng nguyên B và kháng thể

B

Kháng nguyên A và kháng thể

C

Kháng nguyên B và kháng thể

D

Kháng nguyên A và kháng thể

LUYỆN TẬP
Hệ mạch không có thành phần nào sau đây?
A

Tim

B

Mao mạch

C

Động mạch

D

Tĩnh mạch

LUYỆN TẬP
Trong các việc làm sau đây, việc làm nào tốt cho tim mạch?

Ăn mặn

Tắm đêm

Đi bộ thường xuyên

Ăn nhiều rau xanh, trái cây

Ăn nhiều chất béo

Không hút thuốc lá

Hay tức giận, căng thẳng

Chơi các môn thể thao

VẬN DỤNG
Em hãy cho biết: Tại sao người tập thể dục, thể thao đều
đặn vài tháng có nhịp tim lúc nghỉ ngơi giảm đi so với
trước đây?

VẬN DỤNG
Giả sử gia đình em có ông/bà bị bệnh cao huyết áp. Qua
bài học này, em có những hành động thực tế nào để hỗ
trợ, chăm sóc ông/bà?

THANK
YOU!