Hãy kể tên các món ăn đặc sản xứ Huế làm nên
tinh hoa ẩm thực cố đô.

Bún bò Huế

Bánh nậm

Hến xúc bánh tráng

Chè Huế

Bánh bèo

Bánh bột lọc

Bánh ram ít

Bánh canh Nam Phổ

Cơm hến

1. Đọc - giải nghĩa từ khó
a) Đọc văn bản
b) Giải nghĩa từ khó

2. Tìm hiểu chung
a) Tác giả
- Hoàng Phủ Ngọc Tường quê ở Quảng Trị,
sống và làm việc nhiều năm ở Huế.
- Sáng tác của ông toát lên cảm hứng ngợi ca
vẻ đẹp đất nước và con người trên khắp mọi
miền Tổ quốc, đặc biệt là Huế.

(1937 - 2023)

- Trong mảng tản văn, nhà văn thể hiện vốn
văn hóa sâu rộng, cách tiếp cận đời sống độc
đáo, tâm hồn nhạy cảm, ngòi bút tài hoa, cái
tôi công dân giàu trách nhiệm với xã hội.

2. Tìm hiểu chung
a) Tác giả
- Một số tác phẩm chính của Hoàng Phủ Ngọc Tường:

2. Tìm hiểu chung
b) Tác phẩm

2. Tìm hiểu chung
b) Tác phẩm
Tùy bút

2 phần
Giới thiệu về món
cơm Hến - đặc sản của
Huế và sự khẳng định
giá trị văn hóa, tinh
thần của món ăn Huế

Bố
cục
Nội
dung
chính

Ngôi thứ nhất

Ngôi
kể

Thể
loại
Xuất
xứ
PTBĐ

chính

Tự sự

Trích trong Huế - Di
tích và con người,
xuất bản năm 2001

Nguyên liệu
làm cơm hến
Gia vị
làm cơm hến
Cách bán
cơm hến

CƠM HẾN

- Nguyên liệu làm cơm hến: cơm nguội, bún tàu (miến), măng khô,
thịt heo thái chỉ, rau sống, môn bạc hà (cây dọc mùng), khế, giá chần.
=> Những thứ đơn giản, dễ kiếm, có thể được tận dụng. Từ đó,
trở thành những vị chủ đạo của món cơm hến.

- Gia vị làm cơm hến: ớt tương; ớt màu; ớt dầm nước mắm; ruốc
sống; bánh tráng nướng bóp vụn; muối rang; hạt đậu phụng rang mỡ,
giã hơi thô thô; mè rang, da heo rang giòn, mỡ và tóp mỡ, vị tinh.
=> Những gia vị của cơm hến bình dân, rẻ và dễ kiếm.

- Cách bán cơm hến: bán rong
trên đường phố, bất cứ ai cũng có
thể ăn, người nghèo cũng ăn được
vì nó phù hợp với túi tiền của tất
cả mọi người.
+ Nghệ thuật: liệt kê; miêu tả chi
tiết, tỉ mỉ...
=> Cơm hến là một món ăn bình
dân, mang đậm nét đặc trung
trong phong cách ăn uống của
những người con xứ Huế.

Món cơm hến cho thấy đặc điểm gì trong
phong cách ăn uống của người Huế?

- Người Huế có khẩu vị ăn khác thường so với người ở những địa
phương khác:
+ “Người Huế ăn giống như bài học cuối đời, phải nếm đủ vị mặn,
lạt, chua cay, ngọt, bùi, không chê vị nào”
+ “tỏ ra thích thú với hai vị mà thiên hạ đều sợ là cay và đắng”
+ “Người Huế có đủ cung bậc ngôn ngữ diễn tả vị cay bao gồm hết
mọi giác quan, càng nói càng “sướng miệng”: cay phỏng miệng, cay
xé lưỡi, cay điếc mũi, cay chảy nước mắt, cay toát mồ hôi, cay điếc
tai, cay điếc óc,...”
- Món cơm hến có 3 loại gia vị: ớt tương, ớt màu, ớt dầm mắm.
=> Tượng trưng cho phong cách ăn cay của người Huế.

- Phong cách ăn uống của người Huế thể hiện qua món cơm Hến:
+ Cơm: cơm nguội
+ Hến: hến Cồn
+ Rau sống: rau sống làm bằng thân chuối hoặc bắp xuối xắt mỏng
như sợi tơ trộn lẫn với môn bạc hà, khế và rau thơm thái nhỏ, giá
chần, có khi điểm thêm mấy bông vạn thọ vàng
+ Nước luộc Hến: có giã thêm gừng màu trắng đùng đục
+ Gia vị: ớt tương; ớt màu, ớt dầm nước mắm, ruốc sống, bánh tráng
nướng, muối rang, da heo rang giòn, tóp mỡ, vị tinh,...
=> Cơm hến là kết quả của một nghệ thuật chế biến tỉ mỉ, cầu kì
rất đặc trưng của người Huế

=> Qua món cơm hến, ta thấy người Huế đã nâng một món ăn
bình dân lên thành nghệ thuật ẩm thực. Có người cho rằng cơm
hến là món bình dân, rồi được đưa vào cung đình, được chế biến
bởi các đầu bếp tài hoa, rồi lại trở ra cuộc sống bình dân nên nó
được nâng lên thành tinh hoa ẩm thực Huế.

a) Hình ảnh chị bán hàng
- “Dáng gầy mỏng manh, chiếc áo dài đen cũ kĩ, chiếc non cời và
tiếng rao lanh lảnh”
+ Nghệ thuật: miêu tả, từ ngữ địa
phương
=> Hình ảnh người bán hàng
trên phố, nghèo nhưng không
lam lũ, khổ sở mà vẫn có cái
tươm tất, tề chỉnh của một
người dù là dân lao động nhưng
vẫn giữ cốt cách nền nã của
người cố đô.

a) Hình ảnh chị bán hàng
- Gánh cơm hến của chị có mười bốn vị, mà mỗi bát cơm hến có 500
đồng (thời giá những năm cuối thể kỉ XX).
- Lời nói của chị bán hàng: “Nói như cậu thì...còn chi là Huế!”
- Vị lửa: Giữ cho nước dùng hến được nóng, không có nó không
thành món cơm hến đúng vị, và nó còn là “vị” của tình cảm con
người
người với nghề, của ý thức nỗ lực giữ gìn chất
Huế, là “vị” của tâm hồn, của niềm tin vào
những nét đẹp không dễ mất trong cuộc sống.
=> Người Huế luôn cố gắng để giữ gìn và phát
triển món ăn đậm đà bản sắc dân tộc để khi nhắc
đến cơm hến là mọi người đều nhớ đến Huế.

b. Ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa của người dân Huế
Người dân Huế ý thức được việc giữ
gìn nét văn hóa truyền thống cổ truyền
và họ coi việc bảo tồn truyền thống như
một điều không cần bàn cãi. Văn hóa
được lưu truyền từ chính cuộc sống
bình dị, tự nhiên của cộng đồng cư dân,
nó như những mạch ngầm chảy trong
cách sống, cách nghĩ của con người ở
những vùng miền khác nhau. Mỗi cư
dân trong cộng đồng là một hạt mầm
vừa tiếp nối, vừa nuôi dưỡng những nét
đẹp văn hóa địa phương.

Em cảm nhận như thế nào về cái tôi tác
giả được thể hiện trong Chuyện cơm hến?

* Câu văn thể hiện ý kiến của tác giả về món ăn đặc sản:
+ “Tôi rất ghét những lối cải tiến tạp nham như vậy. Bún đã có
bún bò, ai có giang sơn ấy, việc gì phải cướp bản quyền sáng
chế của người khác”
+ “Tôi nghĩ rằng trong vấn đề khẩu vị, tính bảo thủ là một yếu
tố văn hóa hết sức quan trọng, để bảo toàn di sản”
+ “Với tôi, một món ăn đặc sản cũng giống như một di tích văn
hóa, cứ phải giống như ngày xưa, và mọi ý đồ cải tiến đều mang
tính phá phách, chỉ tạo nên những “đồ giả”!”

=> Cái tôi của tác giả được thể hiện trong Chuyện cơm
hến là cái tôi công dân có trách nhiệm với cộng đồng, biết
trân trọng truyền thống văn hóa, lịch sử, yêu thiết tha quê
hương, gắn bó với quê hương từ những điều nhỏ nhất.

Đọc tản văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường, người đọc thường
nhận ra một cái tôi công dân có ý thức trách nhiệm với cộng
đồng, biết trân trọng những truyền thống văn hoá - lịch sử, yêu
tha thiết quê hương, gắn bó với quê hương từ những điều nhỏ
nhất. Hoàng Phủ Ngọc Tường còn là một “người ham chơi”
(tên một tập tản văn của ông). Ông từng viết: Trong mỗi người
chúng ta có một người làm và một người chơi. Ham chơi theo
nghĩa biết thưởng thức những vẻ đẹp của cuộc sống.

Nghệ
thuật

Nội
dung

- Thuyết minh chi tiết, không chỉ để giới
thiệu về một món ăn mà như đang bày tỏ
lòng mình, kể cho người đọc nghe về món
cơm hến đậm đà bản sắc dân tộc.
- Sử dụng ngôn ngữ địa phương.
- Giọng điệu hài hước kết hợp với trữ
tình.
- Giới thiệu về món ăn đậm đà bản sắc xứ
Huế là cơm hến.
- Thể hiện những suy nghĩ của tác giả về
việc “cải tiến” món ăn dân tộc và tình yêu
quê hương da diết của tác giả.

VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) về một nét sinh hoạt thể
hiện vẻ đẹp của con người và truyền thống văn hoá nơi em
đang sống.
* Yêu cầu:
- Hình thức: đoạn văn dung lượng khoảng 5 đến
7 câu.
- Nội dung: về một nét sinh hoạt thể hiện vẻ
đẹp của con người và truyền thống văn hoá.

Ở giữa lòng thủ đô Hà Nội tấp nập nhộn nhịp, thì đâu đó vẫn
còn những quán hàng bày bán cốm non. Hương cốm non của
đồng quê phả nhẹ vào trong từng cơn gió bay ngào ngạt giữa
không gian cảnh vật. Những người bán hàng tay nhanh nhẹn và
khé léo gói những gói cốm nhỏ để bán cho người mua. Đi dọc
từng góc phố Hà Nội chúng ta có thể ăn và cảm nhận được vị
dẻo thơm của hạt gạo theo một nét rất riêng. Dường như Cốm đã
trở thành một nét đặc trưng không thể thiếu của mảnh đất nghìn
năm văn hiến. Nó không chỉ là một thứ quà để ăn vui miệng, má
nó còn níu giữ tâm hồn của những người con Hà Nội.

NHỮNG CÂU HỎI VÌ SAO