Môn học: VẬT LÍ

BÀI 17– MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU

I. Máy phát điện xoay chiều một pha
- Cấu tạo
- Hoạt động
II. Máy phát điện xoay chiều ba pha
- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động
- Dòng ba pha
- Cách mắc mạch ba pha
- Ưu việt của dòng ba pha

I. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU MỘT PHA

1/ Cấu tạo:

Phần cảm

N

S
N

- Phần cảm: là nam
châm (gồm p cặp cực)
mắc xen kẽ nhau nối tiếp
quay quanh một trục ∆
với tốc độ n. Khi đó
phần cảm gọi là rôto.

S

Phần ứng

- Phần ứng (stato): gồm các cuộn dây giống
nhau, cố định trên một vòng tròn.

I. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU MỘT PHA
2/ Hoạt động

n: tốc độ quay (vòng/s),
p: số cặp cực
- Kết quả, xuất hiện một
suất điện động xoay
chiều hình sin cùng tần
số f.

N

S
N

- Khi rôto quay, từ thông
qua mỗi cuộn dây của
stato biến thiên tuần
hoàn với tần số: f = pn

S

II. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
1/ Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động

* Cấu tạo gồm:
- Ba cuộn dây hình trụ giống nhau
gắn cố định trên vòng tròn, lệch
nhau 1200.
- Một nam châm có thể quay quanh O

Kí hiệu của máy phát điện xoay chiều

N

S

1
O
3
2

* Hoạt động:

II. MÁYA PHÁT ĐIỆN
XOAY CHIỀU BA PHA
X

N

S

Z

C

B

Y

II. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
1/ Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động
* Cấu tạo :

N

* Hoạt động:
S

Khi nam châm quay, từ thông qua 3 cuộn dây
biến thiên theo t. Kết quả, trong 3 cuộn dây
xuất hiện 3 suất điện động xoay chiều cùng f,
cùng biên độ và lệch pha nhau 2π/3.

II. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
2/ Cách mắc mạch ba pha
a) Mắc hình sao
1

Daây trung
hoøa

O
2

3

b) Mắc hình tam giác

2

Các điện áp u10, u20,
u30 là điện áp pha.
Các điện áp u12, u23,
u31 là điện áp dây.

1

Hệ thức giữa các
điện áp hiệu dụng:

O

U dây  3U pha

3

II. MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA
3/ Dòng ba pha
Là hệ ba dòng điện xoay chiều hình sin có
cùng tần số, nhưng lệch pha 1200 với nhau
từng đôi một.
4/ Những ưu việt của dòng ba pha
- Tiết kiệm dây dẫn.
- Cung cấp điện cho các động cơ ba pha, dùng
phổ biến trong các nhà máy, xí nghiệp.

Câu 1: Phát biểu nào sau đây về cấu tạo của
máy phát điện xoay chiều ba pha là sai ?
A. Rôto là phần cảm.
B. Stato là phần ứng gồm ba cuộn dây giống
hệt nhau đặt lệch nhau 1/3 vòng tròn.
C. Rôto là phần ứng.
D. Hai đầu của mỗi cuộn dây là một pha điện.

Câu 2: Máy phát điện xoay chiều một pha có 4
cặp cực. Để phát ra được dòng điện có tần số
50Hz thì rôto phải quay với tốc độ bao nhiêu?
A. n =1500 vòng/phút.

B. n = 500 vòng/phút.

C. n = 750 vòng/phút.

D. n = 1200 vòng/phút.

f = pn ⇔ n = f/p = 50/4 (vòng/s)
⇔ n = 750 (vòng/phút)

Câu 3: Máy phát điện xoay chiều một pha
tạo nên suất điện động e = E0cos100t. Tốc
độ quay của rôto là 600 vòng/phút. Số cặp
cực của rôto là bao nhiêu?
A. 10.

B. 8.

C. 5.
C

f = pn/60  p = 60f/n = … = 5

D. 4.