CHƯƠNG 5 _ Bài 30 :
MÁY PHÁT ĐIỆN XOAY CHIỀU MỘT PHA
Kiểm tra bài cũ :
1. Công thức tính từ thông
3. Suất điện động cảm ứng
= NBScos
e = -’



2. Thế nào là hiện tượng cảm ứng điện từ ?
Từ thông qua một mạch điện biến thiên theo thời gian thì trong mạch xuất hiện suất điện động cảm ứng.
I/-Máy Phát Điện Xoay Chiều Một Pha
I). NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG :
Cho một khung dây dẫn có N vòng dây, diện tích S quay đều với vận tốc góc ? trong một từ trường đều B (trục quay xx` vuông góc vectơ B).Từ thông qua khung biến thiên điều hoà :
?= NBScos?=NBScos?t
Trong khung dây xuất hiện suất điện động cảm ứng
e= -?`=NBS?sin?t
e = E0 sin?t với E0 = NBS?
Khi mạch bên ngoài kín (có tải tiêu thụ) trong mạch sẽ xuất hiện một dòng điện xoay chiều :
i = I0 sin(?t+ ?i)
Nguyên tắc hoạt động : Dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ
Trở về
II. CẤU TẠO :
1. Phần cảm và phần ứng : Một máy phát điện xoay chiều gồm hai phần chính :
Phần cảm : Phần tạo ra từ trường B thường là nam châm điện hay nam châm vĩnh cửu.
Phần ư�ng: Phần tạo ra suất điện động cảm ứng là cuộn dây
Cuộn dây của phần cảm và phần ứng đều được quấn trên các lõi thép. Các lõi thép được làm bằng các lá thép kỷ thuật mỏng ghép cách điện với nhau để giảm dòng điện Fucô.
Trở về
2. Rôto và Stato :
Rôto : Bộ phận quay của máy phát điện.
Stato : Bộ phận đứng yên của máy phát điện.
3. Bộ Góp :
Chú ý : Với các máy phát điện lớn để tránh tia lửa điện ở cổ góp người ta chế tạo phần ứng là stato lấy điện trực tiếp ra ngoài (không dùng bộ góp).
Các máy phát điện công suất nhỏ có rôto là phần ứng phả�i có bộ phận thu điện gồm 2 vành khuyên có cùng trục quay với khung và nối với hai đầu cuộn dây, hai chổi thu điện cố định tì lên hai vành khuyên và nối ra mạch ngoài.
Trở về
Vành khuyên
Chổi quét
Nếu máy phát điện xoay chiều có một cuộn dây và một nam châm ( tức là có một cặp cực: Bắc , Nam ).
Nếu vân tốc quay của rôto là n ( số vòng quay của roto trong 1s ), thì tần số của dòng điện xoay chiều do máy phát điện tạo ra là :
f = n
4 ). Tần số của máy phát điện xoay chiều:
Trở về
Nếu phần cảm là nam châm điện có p cặp cực thì tần số của dòng điện xoay chiều là :
f = n.p
f: Tần số dòng điện.
n: Số vòng quay trong 1s
p: Số cặp cực.
- Trong sinh hoạt hàng ngày chúng ta thường sử dụng dòng điện xoay chiều một pha và một điều mà không phải ai cũng biết dòng điện này được tách ra từ mạng điện xoay chiều 3 pha .
- Dòng điện xoay chiều 3 pha được dùng phổ biến trong công nghiệp.

- Dòng điện xoay chiều 3 pha do các máy phát điện xoay chiều 3 pha phát ra.
II/-. DÒNG ĐIỆN XOAY
CHIỀU BA PHA

DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU 3 PHA LÀ GÌ ?
Là một hệ thống gồm 3 dòng điện xoay chiều có cùng biên độ, cùng tần số, nhưng lệch pha nhau 2?/3
Ba cuộn dây của phần ứng đặt lệch nhau 1/3 vòng tròn trên stato.
Phần ứng : stato
Phần cảm : là rôto, là nam châm điện
NGUYÊN TẮC CẤU TẠO
NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG
Hãy nhắc lại nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều một pha !
Máy phát điện xoay chiều 3 pha hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ : khi từ thông qua 3 cuộn dây biến thiên điều hòa làm sinh ra 3 suất điện động cũng biến thiên điều hòa, và 3 dòng điện xoay chiều ở mạch ngoài.
Nếu nối các đầu dây với 3 mạch ngoài giống nhau thì 3 dòng điện trong các mạch cũng lệch nhau 120o về pha.
NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG
i1
i2
i3
ĐƯỜNG BIỂU DIỄN CÁC DÒNG ĐIỆN TRÊN CÙNG MỘT HỆ TỌA ĐỘ.
CÁCH MẮC HÌNH SAO
Dây pha 1
Dây trung hòa
Dây pha 3
Dây pha 2
Ba điểm đầu của các cuộn dây nối với ba mạch ngoài bằng ba dây dẫn khác nhau gọi là dây pha (dây nóng).
Ba điểm cuối của các cuộn dây nối với nhau trước, rồi nối với ba mạch ngoài bằng một dây dẫn chung gọi là dây trung hòa ( dây nguội).
CÁCH MẮC HÌNH TAM GIÁC
Dây pha 1
Dây pha 3
Dây pha 2
Điểm cuối của cuộn này nối điểm đầu của cuộn kia . tạo thành 3 điểm. Ba điểm đó lại nối với các mạch ngoài bằng ba dây pha. Tải cũng mắc hình tam giác.
A2
Cuộn dây
(phần ứng)
Nam châm
(phần cảm )

3
2
1
A1
B1
B2
B3
Ô�n tập
1. Ở nhà máy thuỷ điện Trị An, rôto của của máy phát điện có 25 cặp cực. Tính số vòng quay của rộto trong một phút.
2. Chọn câu sai.
Từ trường qua một mạch điên biến thiên theo thời gian thì trong mạch xuất hiện suất điện động cảm ứng.
Trong máy phát điện xoay chiều phần cảm là phần sinh ra từ trường.
Để đưa điện ra mạch ngoài, ở máy phát điện có phần cảm là rôto người ta cần dùng bộ góp.
Tần số của dòng điện xoay chiều phụ thuộc vào vận tốc góc của rôto.