Mỏy quang ph?
Cỏc lo?i quang ph?
1. Máy quang phổ lang kính
S
L1
L2
F
C
P
S1
S2
Cấu tạo và hoạt động của máy quang phổ lăng kính
èng chuÈn trùc
Buồng ảnh
Lăng kính
Cấu tạo
Hoạt động
Tập hợp các vạch màu thu được trên tấm kính của buồng ảnh tạo thành quang phổ của nguồn J
Nếu nguồn J phát ra một số ánh sáng đơn sắc có bước sóng ... thì trên tấm kính ảnh F ta thu được một số vạch màu S1, S2, S3…trên một nền tối. Mỗi vạch màu tương ứng với một thành phần đơn sắc do nguồn S phát ra
C
J
J
L
L1
L2
F
S
P
2. quang phổ liên tục
Quang phổ liên tục
5000C
2000K
2. Quang phổ liên tục
a. Định nghĩa.
Quang phổ liên tục của ngọn đèn dây tóc nóng sáng là một dải sáng có màu biến đổi liên tục từ đỏ đến tím.
b. Nguồn phát quang phổ liên tục
- Các chất Rắn, Lỏng, Khí ở áp suất lớn
( Tỷ khối lớn ) khi bị nung nóng sẽ phát ra quang phổ liên tục
- Quang phổ của ánh sáng mặt trời là quang phổ liên tục
c. Đặc điểm của quang phổ liên tục.
- QPLT không phụ thuộc vào thành phần cấu tạo của nguồn sáng, mà chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng
- Ở nhiệt độ 5000C vật bắt đầu phát sáng ở vùng đỏ
- nhiệt độ càng cao, miền phát sáng của vật càng mở rộng về phía ánh sáng có bước sóng ngắn của QPLT
VD:
Nhiệt độ dây tóc bóng đèn: 2500K- 3000K: cho quang phổ liên tục đủ màu từ đỏ đến tím

- Nhiệt độ của mặt trời khoảng 6000K, phát ánh sáng trong QPLT có bước sóng khoảng 0,47 micromet
Các ngôi sao sáng màu xanh có nhiệt độ
cao hơn của Mặt Trời
d. Ứng dụng của QPLT.
- Đặc điểm của QPLT cho phép xác định nhiệt độ của các vật phát sáng do nung nóng: dây tóc bóng đèn, hồ quang, lò nung, Mặt Trời, các Sao…
- Cách đo: So sánh độ sáng của vật cần đo với độ sáng của một dây tóc bóng đèn ở một vùng bước sóng nào đó ( thường là đỏ). Nhiệt độ của dây tóc bóng đèn ứng với những độ sáng khác nhau đã hoàn toàn biết trước.



3. Quang phổ vạch phát xạ.
Thí nghiệm:


















Máy quang phổ
Quang phổ vạch phát xạ của Na
Quang phổ vạch phát xạ của H2
.

a. Dịnh nghĩa:
Quang phổ vạch phát xạ là quang phổ bao gồm một hệ thống nh?ng vạch màu riêng rẽ nằm trên một nền tối.
b. Nguồn phát:
Ch?t khí hoặc hơi ở áp suất thấp khi bị kích thích phát sáng sẽ phát ra quang phổ vạch phát xạ.




VD : Quang phổ vạch của :
+ Natri (Na) ? có vạch sáng kép màu vàng ứng với ? = 0.5890?m và ? = 0.5896?m .
+ Hiđrô (H2) ? có 4 vạch:

Na
H2
c. Dặc điểm :

Các nguyên tố khác nhau sẽ cho quang phổ vạch phát xạ khác nhau về số lượng vạch, vị trí các vạch, màu sắc các vạch và độ sáng t? d?i các vạch.
- M?i nguyờn t? húa h?c ? tr?ng thỏi khớ hay hoi núng sỏng du?i ỏp su?t th?p cho m?t quang ph? v?ch riờng, d?c trung cho nguyờn t? dú.


d/ Ứng dụng:
Dùng để nhận biết thành phần của các nguyên tố có trong một mẫu vật.

4. Quang phổ vạch hấp thụ.
Thí nghiệm:


Quang phổ liên tục
Vạch đen ở đúng vị trí vạch vàng trong quang phổ phát xạ của natri.
Quang phổ vạch hấp thụ của Natri
Em hãy quan sát hình ảnh quang phổ khi đưa đèn hơi Na nóng sáng vào chắn chùm sáng của đèn dây tóc nóng sáng ?

a. Dịnh nghĩa:
Quang phổ vạch hấp thụ là hệ thống nh?ng vạch tối nằm trên nền quang phổ liên tục.
b. Diều kiện để thu được quang phổ vạch hấp thụ:
Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ phải thấp hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục.


c. Cỏch t?o ra quang ph? v?ch h?p th?:
Chi?u m?t chựm ỏnh sỏng tr?ng do v?t núng sỏng phỏt ra qua m?t ch?t khớ hay hoi b? nung núng ta thu du?c quang ph? v?ch h?p th?
d. Hiện tượng đảo vạch quang phổ:
* Thí nghiệm :
Em hãy trình bày hiện tượng em vừa quan sát được qua TN trên ?
ở một nhiệt độ nhất định, một đám hơi có khả nang phát ra nh?ng ánh sáng đơn sắc nào thỡ nó cũng có khả nang hấp thụ nh?ng ỏnh sỏng đơn sắc đó.
e. ứng dụng:
Dùng quang phổ vạch hấp thụ để nhận biết sự có mặt của nguyên tố đó trong các hỗn hợp hay hợp chất.
5. Phép phân tích quang phổ và tiện lợi của phép phân tích quang phổ.

a. Dịnh nghĩa.
Phép phân tích thành phần cấu tạo của các chất dựa vào việc nghiên cứu quang phổ gọi là phép phân tích quang phổ.
b. Tiện lợi của phép phân tích quang phổ.
+ Trong phép phân tích quang phổ định tính: Nó đơn giản hơn và cho kết quả nhanh hơn các phép phân tích hoá học.
Thế nào là phép phân tích quang phổ?
+ Trong phép phân tích quang phổ định lượng: Nó rất nhạy( có thể phát hiện nồng độ rất nhỏ, khoảng 0,002%).
+ Nhờ nó mà có thể biết được thành phần cấu tạo và nhiệt độ của các vật ở rất xa (MTrời và các Sao).

Củng cố
Câu 1: Hiện tượng quang học nào được sử dụng trong máy phân tích quang phổ?
A. Hiện tượng giao thoa ánh sáng.
B. Hiện tượng tán sắc ánh sáng.
C. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
D. Hiện tượng phản xạ ánh sáng.
Đáp án: B
Câu 2: Điều nào sau đây sai khi nói về máy quang phổ?
A. Lăng kính P là bộ phận có tác dụng làm tán sắc chùm tia song song từ ống chuẩn trục tới.
B. Buồng ảnh có tác dụng chắn chùm tia sáng đã bị tán sắc sau khi đi qua lăng kính P.
C. Ống chuẩn trực (gồm khe hẹp S và thấu kính hội tụ L1) là bộ phận tạo ra chùm tia sáng song song.
D. Chùm tia sáng đi vào khe S của máy quang phổ phải là chùm ánh sáng đơn sắc..
Đáp án: D
Câu 3: Đặc điểm quan trọng của quang phổ liên tục là:
A. Phụ thuộc vào thành phần cấu tạo nhưng không phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng.
B. Phụ thuộc vào thành phần cấu tạo và nhiệt độ của nguồn sáng.
C. Không phụ thuộc vào nhiệt độ cũng như vào thành phần cấu tạo của nguồn sáng.
D. Không phụ thuộc vào thành phần cấu tạo nhưng phụ thuộc vào nhiệt độ của nguồn sáng.
Đáp án: D
Câu 4- Điều nào sau đây sai khi nói về quang phổ liên tục?
A- Quang phổ liên tục là những vạch màu riêng biệt trên một nền tối.
B- Quang phổ liên tục phụ thuộc nhiệt độ của nguồn sáng.
C- Quang phổ liên tục không phụ vào thành phần cấu tạo của nguồn sáng.
D- Quang phổ liên tục do các vật rắn, lỏng hoặckhí có tỉ khối lớn khi bị nung nóng phát ra
Đáp án: A
Câu 5: Điều kiện phát sinh của quang phổ vạch phát xạ là:
A. Chiếu ánh sáng trắng qua một chất hơi bị nung nóng phát ra.
B. Các vật rắn, lỏng hay khí có khối lượng riêng lớn khi bị nung nóng phát ra.
C. Những vật bị nung nóng ở nhiệt độ trên 30000C.
D. Các khí hay hơi ở áp suất thấp bị kích thích phát sáng phát ra.
Đáp án: D

Câu 6: Phát biểu nào sau đây đúng khi nói về quang phổ vạch phát xạ?

A Quang phổ vạch phát xạ do các đám khí bay hơi ở áp suất thấp bị kích thích phát ra ánh sáng.
B Quang phổ vạch phát xạ do các vật rắn ở nhiệt độ thấp bị kích thích phát ra ánh sáng.
C Quang phổ vạch phát xạ do các vật lỏng ở nhiệt độ thấp bị kích thích phát ra ánh sáng
D Quang phổ vạch phát xạ do các vật rắn ở nhiệt độ cao bị kích thích phát ra ánh sáng.
Đáp án: A
Câu 7: Quang phổ vạch phát xạ của Hydro có 4 vạch màu đặc trưng:
A. Đỏ, vàng, lam, tím
B. Đỏ, lam, chàm, tím
C. Đỏ, lục, chàm, tím
D. Đỏ, vàng, chàm, tím.
Đáp án: B
Câu 8: Điều kiện phát sinh của quang phổ vạch hấp thụ là
A-Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục phải lớn hơn nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ.
B. Nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục phải thấp hơn nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ.
C. Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ bằng nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ liên tục.
D. Nhiệt độ của đám khí hay hơi hấp thụ lớn hơn nhiệt độ của nguồn sáng phát ra quang phổ vạch.
Đáp án: A
Câu 9:Phát biểu nào sau đây sai khi nói về quang phổ vạch phát xạ
A Quang phổ vạch phát xạ bao gồm một hệ thống những vạch màu riêng rẽ nằm trên một nền tối.
B- Quang phổ vạch phát xạ bao gồm một hệ thống những vạch màu biến thiên liên tục nằm trên một nền tối.
C- Quang phổ vạch phát xạ của các nguyên tố khác nhau thì khác nhau về số lượng vạch quang phổ, vị trí các vạch và độ sáng tỉ đối của các vạch đó.
D- Mỗi nguyên tố hoá học ở trạng thái khí hay hơi nóng sáng dưới áp suất thấp cho một quang phổ vạch riêng đặc trưng cho nguyên tố đó.
Đáp án: B