Bài 19 Máy thu thanh
Mục tiêu:
Hiểu được sơ đồ khối của máy thu thanh.
Biết được nguyên lý hoạt động của khối tách sóng
I. Khái niệm về máy thu thanh
Máy thu thanh (Radio) là một phương tiện truyền thông tin từ chỗ này (máy phát) tới nơi khác (máy thu) thông qua sóng điện từ.
Một tín hiệu thông tin như âm thanh, muốn truyền thông đi xa phải được biến thành tín hiệu điện. Những tín hiệu điện này có tần số rất thấp (tín hiệu âm tần). Các tín hiệu âm tần không có khả năng bức xạ đi xa được. Muốn truyền tín hiệu đi xa được cần phải có dao động điện từ tần số cao ( > 10 kHz).
Để phát được thông tin đi xa, cần phải điều chế thông tin tín hiệu đó. Để làm được việc đó, tín hiệu âm tần được "ghi" vào một dao động cao tần thông qua một thông số nào đó. Việc điều chế tín hiệu như vậy có thể thực hiện bằng nhiều cách, hiện nay có hai cách phổ biến được sử dụng trong thông tin và viễn thông là điều chế biên độ (AM) và điều chế tần số (FM).
Trong điều chế biên độ, biên độ sóng mang biến đổi theo tín hiệu điều chế.
Trong điều chế tần số, biên độ sóng mang không thay đổi mà tần số bị thay đổi theo tín hiệu điều chế.
Máy thu thanh là một thiết bị điện tử thu sóng điện từ do các đài phát thanh phát ra trong không gian, sau đó chọn lọc, khuếch đại thông tin và phát ra âm thanh. Máy thu sóng phải tương thích với máy phát sóng.
Hình dạng một số máy thu
II. Sơ đồ khối máy thu thanh
Sơ đồ khối
Nguyên lí làm việc
Chọn sóng: Khối chọn sóng có nhiệm vụ điều chỉnh cộng hưởng, để lựa chọn sóng cần thu trong vô vàn các sóng trong không gian.
Khối khuếch đại cao tần: có nhiệm vụ nhận tín hiệu từ anten, tín hiệu từ anten được nhận yếu, mạch khuếch đại cao tần làm tăng thêm độ nhạy.
Dao động ngoại sai: Mạch tạo sóng ngoại sai có nhiện vụ tạo ra sóng cao tần (fd) trong máy với quy luật là luôn cao hơn sóng định thu (ft) một trị số không đổi 465 kHz (hoặc 455 kHz)
Trộn tần: Mạch trộn tần giữa sóng thu của đài phát thanh (ft) với sóng ngoại sai trong máy fd cho ra tần số fd - ft = 465 KHz
Khuếch đại trung tần: Sau khi có tín hiệu trung tần 465 kHz tín hiệu còn nhỏ, để có tín hiệu ra lớn khối này có nhiệm vụ khuếch đại tín hiệu lên.
Khối tách sóng: có nhiệm vụ tách, lọc tín hiệu ậm tần ra khỏi sóng mang trung tần 465 kHz, để đưa tới khối khuếch đại âm tần.
Khuếch đại âm tần : khuếch đại tín hiệu âm tần lấy từ đầu ra của tầng tách sóng để đưa ra loa phát ra âm thanh.
III. Nguyên lý hoạt động của khối tách sóng