BÀI 19 : THƯỜNG THỨC MỸ THUẬT
TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM
I. VÀI NÉT VỀ TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM
1.Thế nào là tranh dân gian ?
- Tranh dân gian là loại tranh được lưu hành rộng rãi trong dân gian, được nhân dân ưa thích.
2. Tranh dân gian dùng để làm gì ?
- Tranh thường được dùng vào việc trang trí đón xuân nên gọi là tranh Tết ,còn những tranh dùng để thờ cúng thì gọi là tranh thờ.
3. Tranh dân gian được sản xuất ở đâu ?
Làng Đông Hồ tỉnh Bắc Ninh
Phố Hàng Trống thành phố Hà Nội
- Làng Kim Hoàng tỉnh Hà Tây
4. Kể tên một số bức tranh dân gian ?
- Tranh thường để chơi Tết : Gà trống, Gà mái, Lợn nái, Ngũ quả, Vinh hoa,...
- Tranh thờ cúng : Ngũ hổ, Bà Chúa Thượng Ngàn. Ông Hoàng cầm quân,...
II.HAI DÒNG TRANH ĐÔNG HỒ VÀ HÀNG TRỐNG
( Đây là hai dòng tranh tiêu biểu nhất của thể loại tranh dân gian )
1.TRANH ĐÔNG HỒ :
- Xuất xứ : Làng Đông Hồ huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh.
- Tác giả : “Những nghệ sĩ nông dân” => họ rất hiểu tâm tư, tình cảm của người lao động. Họ làm tranh lúc nông nhàn.
- Đặc điểm: Tranh Đông Hồ được sản xuất hàng loạt bằng những khuôn ván gỗ, khắc và in trên giấy dó quét màu điệp.
Bà Triệu
- Chất liệu màu: hoàn toàn sử dụng các nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên và rất dễ tìm.
* Màu đen : than lá tre hoặc than rơm
* Màu đỏ son : sỏi đỏ tán mịn ( sỏi bên bờ sông Đuống )
* Màu vàng : cây gỗ vang hay hoa hòe
* Màu xanh: lá chàm
* Màu trắng : vỏ sò tán nhỏ ( màu điệp )
- Đặc điểm nghệ thuật : tranh Đông Hồ đường nét đơn giản, khỏe và dứt khoát, bao giờ nét đen cũng in sau cùng để định hình các mảng làm cho tranh đậm đà và sống động.
Gà mái
MỘT SỐ BỨC TRANH ĐÔNG HỒ TIÊU BIỂU
BẢN KHẮC IN TRANH ĐÔNG HỒ
ĐẾN THĂM LÀNG TRANH ĐÔNG HỒ
ĐƯỜNG VÀO LÀNG TRANH
MỘT XƯỞNG LÀM TRANH
2. TRANH HÀNG TRỐNG
- Xuất xứ : phố Hàng Trống – Hoàn Kiếm – Hà Nội
- Tác giả: những nghệ nhân làm tranh với những xưởng in và buôn bán tranh.
- Đối tượng phục vụ: tầng lớp trung lưu và thị dân
- Đặc điểm nghệ thuật:
+ Nghệ nhân tranh Hàng Trống in nét đen trước làm đường viền cho các hình, sau đó trực tiếp tô màu.
+ Đường nét trong tranh mảnh mai, chau chuốt và tinh tế.
+ Nghệ thuật tô màu ( cản màu ) rất công phu và sáng tạo.
+ Chất liệu màu: phẩm nhuộm nguyên chất.
Ngũ hổ
MỘT SỐ BỨC TRANH HÀNG TRỐNG TIÊU BIỂU
Tứ bình “ Tố nữ” ( Rất nổi tiếng của dòng tranh dân gian Hàng Trống )
PHỐ HÀNG TRỐNG ( NGÀY XƯA )
PHỐ HÀNG TRỐNG ( NGÀY NAY )
NHỮNG NGHỆ NHÂN LÀM TRANH DÂN GIAN
Nghệ nhân Lê Đình Nghiên
( Tranh Hàng Trống )
Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế
( Tranh Đông Hồ )
III. GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CỦA TRANH DÂN GIAN
* Tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống chú trọng tới điều gì ?
- Đường nét được xem là dáng
- Màu sắc là men
- Bố cục theo lối ước lệ, thuận mắt
* KẾT LUẬN : Tranh Đông Hồ và Hàng Trống là hai dòng tranh tiêu biểu của Việt Nam.
TRANH LÀNG KIM HOÀNG
TRANH LÀNG SÌNH
MỘT SỐ LOẠI TRANH DÂN GIAN KHÁC