MĨ THUẬT LỚP 7
PHÂN MÔN THƯỜNG THỨC MỸ THUẬT
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN 5
TRƯỜNG THCS HỒNG BÀNG


CHỦ ĐỀ:
MĨ THUẬT THỜI TRẦN
(1226-1400)


BÀI 1: THƯỜNG THỨC MỸ THUẬT
SƠ LƯỢC
VỀ MỸ THUẬT THỜI TRẦN
(1226 - 1400)
I. Vài nét bối cảnh xã hội:
- Sau khi thay nhà Lý, nhà Trần có nhiều chính sách tiến bộ để xây dựng đất nước.
- Chúng ta đã ba lần chiến thắng quân xâm lược Mông – Nguyên, tinh thần tự cường, tự chủ dân tộc ngày càng nâng cao, đất nước giàu mạnh.
- Đó cũng là nguyên nhân và điều kiện cho nền nghệ thuật phát triển.
- Nhà Trần điều hành đất nước trong 174 năm thì sụp đổ.
- Đạo Phật đi vào đời sống và khơi nguồn cho nghệ thuật phát triển
- Mở rộng giao lưu với các nước láng giềng.
- Em h�y n�u v�i n�t v? b?i c?nh x� h?i ?
II. Vài nét về mĩ thuật thời Trần:
- Mĩ thuật thời Trần thực tế là sự nối tiếp và phát triển mĩ thuật thời Lý.
- Yếu tố tạo nên nét đặc trưng đó là sự giao lưu văn hóa rộng rãi.
1. Kiến trúc:

- Kiến trúc cung đình.
- Kiến trúc Phật giáo.
Kiến trúc cung đình

Nhà Trần cho tu bổ lại kinh thành Thăng Long
Kiến trúc cung đình

Nhà Trần cho xây dựng khu cung điện Thiên Trường
Khu cung điện Thiên Trường – nơi thờ 12 vị vua nhà Trần
Kiến trúc cung đình

Nhà Trần còn xây các khu lăng mộ nổi tiếng như:
Kiến trúc Phật giáo

PHẦN MỞ RỘNG
Lãnh thổ của nhà Trần từ đầu miền Bắc nước ta đến miền Trung
PHẦN MỞ RỘNG
Theo em, nhà Trần có mấy vị vua?
PHẦN MỞ RỘNG
2. Điêu khắc và trang trí:

a. Tượng tròn: tượng hổ đá (lăng Trần Thủ Độ), tượng quan hầu, tượng Phật,…
b. Chạm khắc: chủ yếu dùng để trang trí, tôn thêm vẻ đẹp cho các công trình kiến trúc: cảnh dâng hoa – tấu nhạc, vũ nữ múa, Rồng,…

TƯỢNG TRÒN
Tượng hổ đá (Lăng Trần Thủ Độ)
Tu?ng Quan h?u
Tượng Rồng
Tượng thú (lăng Trần Hiến Tông)
CHẠM KHẮC
Người quỳ đỡ tòa sen
Tiên nữ đầu người , mình chim đang dâng hoa
Các nhạc công (Chùa Thái Lạc)
Rồng
3. Gốm:

- Sản xuất gốm men ngọc, men hoa nâu,…
- Xương gốm dày, thô, nặng.
- Họa tiết trang trí thường là hoa sen, hoa cúc cách điệu.
Chậu gốm hoa nâu
Gốm xanh ngọc
Thạp gốm hoa nâu
Bình gốm hoa lam
MỘT SỐ MẪU ĐỒ GỐM
III. Đặc điểm mỹ thuật thời Trần
Hãy tóm tắt mỹ thuật thời Trần có những đặc điểm nào nổi bật?
- Kế thừa tinh hoa mỹ thuật thời Lý nhưng giản dị hơn.
- Cách tạo hình khỏe khoắn, phóng khoáng,…


TRÒ CHƠI CHỌN CÂU ĐÚNG:
3. Công trình kiến trúc nào được xây dựng ở thời Trần?
A. Chùa Một Cột.
B. Tháp Bình Sơn.
C. Chùa Tây Phương.
D. Chùa Thiên Mụ.
1. Nhà Trần đã đánh thắng quân giặc nào?
A. Quân Mông. B. Quân Minh.
C. Quân Nguyên. D. Quân Nguyên - Mông.
2. Mĩ thuật thời Trần phát triển những loại hình nghệ thuật nào?
A. Kiến trúc, điêu khắc, đồ gốm.
B. Kiến trúc, trang trí, đồ gốm.
C. Kiến trúc, điêu khắc, trang trí và đồ gốm.
D. Điêu khắc, trang trí và đồ gốm.


BÀI 2: THƯỜNG THỨC MỸ THUẬT
MỘT SỐ CÔNG TRÌNH
MỸ THUẬT THỜI TRẦN
(1226 - 1400)


HÌNH 1
HÌNH 2
Quan sát 2 hình ảnh kiến trúc trên, hãy cho biết tên các công trình? Công trình nào được xây dựng ở thời Trần.
CHÙA MỘT CỘT
THÁP BÌNH SƠN
(THỜI LÝ)
(THỜI TRẦN)
I. Kiến trúc:
THÁP BÌNH SƠN
(Vĩnh Phúc)
CÂU HỎI
- Vị trí của Tháp?
- Cấu trúc của tháp?
- Chất liệu và trang trí?
- Hình dáng chung?
THÁP BÌNH SƠN
Đáp án
Vị trí: Dựng trước sân chùa Vĩnh Khánh (xã Tam Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc).
Cấu trúc: Có những nét riêng biệt như:
+ Lòng tháp xây dựng là một khối trụ bằng gạch khẩu mỏng + Bên trong tháp rỗng, tạo sự thông thoáng cho tháp. + Bên ngoài được ốp kín bằng một lớp gạch vuông có trang trí.
Chất liệu, trang trí: Bằng đất nung, các tầng được trang trí bằng hoa văn khá phong phú
Hình dáng chung: Tháp có mặt bằng hình vuông, càng lên cao càng thu nhỏ.
+ Các tầng đều trổ cửa cuốn 4 mặt và có mái che. + Tầng dưới cao hơn tầng trên.
Kết luận: Tháp Bình Sơn là niềm tự hào của kiến trúc cổ Việt Nam. + Tháp được ông cha ta xây dựng bằng bàn tay khéo léo, chạm khắc công phu với cách tạo hình chắc chắn, nên dù sử dụng chất liệu bình dị mà vẫn đứng vững được hơn 600 năm trong điều kiện của khí hậu nhiệt đới.
KHU LĂNG MỘ AN SINH (Quảng Ninh)
Đền An Sinh
Tượng
Mô hình nhà chôn theo mộ
I. Kiến trúc:
* Thể loại kiến trúc?
* Địa điểm?
* Kích thước khu lăng mộ và đền?
* Bố cục?
* Trang trí?
Kiến trúc Cung đình.
Sát các chân núi, huyện Đông Triều – Quảng Ninh.
Nằm rải rác trong một khu đất rộng có bán kính khoảng 20 km.
Đăng đối, quy tụ vào một điểm ở giữa.
Bằng các pho tượng: tượng rồng, tượng cá sấu, tượng quan hầu, tượng các con vật,..
KHU LĂNG MỘ AN SINH
Bố cục đăng đối, quy tụ vào một điểm ở giữa là đền An Sinh.
Kích thước các lăng mộ tương đối lớn.
Các pho tượng thường gắn vào thành bậc (như rồng, các con thú), hoặc sắp đặt như một cảnh chầu, thờ cúng người đã mất.
* Kết luận : Đây là khu lăng mộ lớn, có kiến trúc đẹp, là niềm tự hào của kiến trúc cổ Việt Nam.
II. Điêu khắc và chạm khắc:
1. Tượng Hổ ở lăng Trần thủ độ: (Thái Bình)
Em biết gì về Trần Thủ Độ ?
A. Trần Thủ Độ là ai?
1. Một vị vua nhà Trần
2. Quan Thái sư
3. Quan Tể tướng
4. Tri Phủ

B. Ông có công lao gì đối với nhà Trần?

1. Gây dựng lên vương triều nhà Trần
3. Giúp vua Trần đánh tan giặc Mông Nguyên
4. Dẹp loạn 12 xứ quân
C. Lăng mộ của ông ở đâu?
1. Hải Phòng
3. Quảng Ninh
2. Thái Bình
4. Nam Định
2. Đánh tan giặc Minh
1. Tượng hổ ở lăng Trần Thủ Độ
Kích thước?
Gần như thật: + Dài 1,43m
+ Rộng 0,64m
+ Cao 0,75m
Vẻ đẹp về hình khối?
Hình khối đơn giản, dứt khoát, cấu trúc chặt chẽ, vững chãi.
Tư thế?
Trong tư thế nghỉ ngơi thư thái; đầu ngẩng cao toát lên vẻ uy nghi tĩnh tại nhưng vẫn lộ vẻ oai phong của một vị chúa sơn lâm.
Thông qua hình tượng con hổ, các nghệ sỹ điêu khắc thời xưa đã nắm bắt và lột tả được tính cách, vẻ đường bệ, lẫm liệt của Thái sư Trần Thủ Độ.
2. Chạm khắc gỗ ở chùa Thái Lạc (Hưng Yên)
Người quỳ đỡ tòa sen
Tiên nữ đầu người , mình chim đang dâng hoa
Một số bức chạm khắc ở chùa Thái Lạc
Các nhạc công (Chùa Thái Lạc)
Bệ Tượng (Chùa Kiếp Bạc)
Người chim (Chùa Thái Lạc)
Hình rồng thời Trần
- Nội dung diễn tả chủ yếu của các mảng chạm khắc gỗ là cách dâng hoa tấu nhạc với những nhân vật trung tâm là vũ nữ nhạc công hay con chim thần thoại.
- Bố cục của các bức chạm khắc cơ bản được thể hiện giống nhau, các hình được sắp xếp cân đối nhưng không đơn điệu, buồn tẻ.
Chạm khắc gỗ ở chùa thái lạc (Hưng Yên)
CÂU HỎI:
Em có nhận xét gì về nội dung và bố cục?
Em có nhận xét gì về cách tạo hình, tạo khối?
- Do các lỗ đục chạm với độ nông sâu khác nhau và cách tạo khối của tượng đã tạo nên sự êm đềm yên tĩnh, phù hợp với không gian vừa thực, vừa ảo của chùa làm cho các bức chạm khắc càng lung linh, sinh động.
Kết luận: Qua các bức chạm khắc cho ta thấy nghệ thuật chạm khắc gỗ ở chùa Thái Lạc của ông cha ta đã đạt đến trình độ cao về bố cục và cách diễn tả.
Đọc tên tác phẩm sau đây?
3
Tháp chùa Phổ Minh (Nam Định)
Tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc)
Tượng hổ đá (lăng Trần Thủ Độ – Thái Bình)
CỦNG CỐ
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
Qua bài học này, các em đã biết thêm nhiều công trình và tác phẩm mĩ thuật thời Trần. Cô hi vọng các em sẽ luôn phát huy và giữ gìn bản sắc văn hoá của dân tộc mình.
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
DẶN DÒ:
Xem lại bài cũ và sưu tầm một số hình ảnh về mĩ thuật thời Trần.
Xem bài mới:
+ Bài 3: Cái cốc và quả.
+ Bài 4: Tạo hoạ tiết trang trí.
CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ CHÚ Ý THEO DÕI BÀI GIẢNG