Sơ lược mĩ thuật Việt Nam từ cuối thế kỉ XIX đến năm 1954
Xin chào!
Đây là bài thuyết trình Mĩ thuật của Trần Uyển Li!
Nếu như trong quá trình thuyết trình mà tôi có sai sót thì rất mong mọi người đóng góp ý kiến của mình!
1. Sơ lược về họa sĩ
Hãy bắt đầu với một số câu hỏi về họa sĩ Tô Ngọc Vân nhé!
*Phong cách nghệ thuật Họa sĩ Tô Ngọc Vân?
*Các bạn hãy kể ra những bút danh của họa sĩ Tô Ngọc Vân?
*Hãy kể tên một số những tác phẩm nổi tiếng của ông?
*Một số những tác phẩm nổi tiếng của ông: *Thiếu nữ bên hoa sen (1944) *Thiếu nữ bên hoa huệ (1943) *Hai thiếu nữ và em bé (1944) *Thiếu phụ ngồi bên tranh tam đa (1942) *Buổi trưa (1936)
*Phong cách nghệ thuật: Tranh sơn dầu
*Bút danh: Tô Tử, Ái Mỹ
Câu hỏi: Họa sĩ: Tô Ngọc Vân
Tóm tắt:

Bút danh: Tô Tử, Ái Mỹ

Năm sinh: 15/12/1906 tại Hà Nội

Năm mất: 17/6/1954 bởi bom của Pháp tại Sơn La.

Phong cách nghệ thuật: Tranh sơn dầu

Các tác phẩm chính: Thiếu nữ bên hoa sen, Thiếu nữ bên hoa huệ, Hai thiếu nữ và em bé, Thiếu phụ ngồi bên tranh tam đa, Buổi trưa, Bên hoa, Thuyền trên sông Hương, Bác Hồ làm việc tại Bắc Bộ phủ, Hai chiến sĩ, Đốt đuốc đi học, Hà Nội vùng đứng lên…

2. Tác phẩm “Thiếu nữ bên hoa huệ”
Chúng ta hãy cùng bắt đầu với một vài câu hỏi về tác phẩm nổi tiếng này của họa sĩ Tô Ngọc Vân nhé!
Tác phẩm “Thiếu nữ bên hoa huệ” được sáng tác vào năm bao nhiêu?
*Bức tranh đã mô tả về nội dung gì?
Nội dung bức tranh mô tả chân dung một thiếu nữ. Mặc áo dài trắng bên cạnh lọ hoa huệ trắng. Với hình dáng cô gái cùng những chi tiết và màu sắc xung quanh. Tạo thành một hình khối giản dị, toát lên một nét buồn vương vấn, nhẹ nhàng. Người thiếu nữ bên tà áo dài thể hiện sự thuần khiết và trong trắng của người phụ nữ Việt Nam.
Tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” là một tác phẩm tranh sơn dầu do họa sĩ Tô Ngọc Vân vẽ vào năm 1943.

Câu hỏi:

Thiếu nữ bên hoa huệ (1943)
Sơ lược:

Tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” là một tác phẩm tranh sơn dầu do họa sĩ Tô Ngọc Vân vẽ vào năm 1943.

Nội dung bức tranh mô tả chân dung một thiếu nữ. Mặc áo dài trắng bên cạnh lọ hoa huệ trắng. Với hình dáng cô gái cùng những chi tiết và màu sắc xung quanh. Tạo thành một hình khối giản dị, toát lên một nét buồn vương vấn, nhẹ nhàng. Người thiếu nữ bên tà áo dài thể hiện sự thuần khiết và trong trắng của người phụ nữ Việt Nam.

Bức tranh Thiếu nữ bên hoa huệ được coi là tác phẩm nổi tiếng nhất của họa sĩ Tô Ngọc Vân cũng như là một trong những đại diện tiêu biểu nhất của hội họa Việt Nam đầu thế kỷ 20.

Bây giờ chúng ta hãy cùng đi phân tích sâu hơn về tác phẩm nổi tiếng này nhé!
Ấn tượng … Bên cạnh những giá trị nghệ thuật. Tranh thiếu nữ bên hoa huệ của Tô Ngọc Vân còn thể hiện cho một thú chơi tao nhã của người dân Hà Nội. Thú chơi hoa loa kèn trắng, loài hoa nở rộ vào cuối tháng 3 và tháng 4 hàng năm. Với nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại, cụm từ “thiếu nữ và hoa” dường như đã đi vào tiêu chuẩn và phổ biến hơn. Ông vô cùng điêu luyện trong việc biết cách vận dụng những nét độc đáo theo từng chi tiết trong cụm từ “ thiếu nữ và hoa”. Chính vì vậy, ông đã được nổi danh với nhiều tác phẩm. Trong đó chính là bức tranh thiếu nữ bên hoa huệ của Tô Ngọc Vân. Nhưng trong tranh thiếu nữ bên hoa huệ thì Tô Ngọc Vân đã tiếp nối các tiền bối làm cái đẹp đó trở nên phổ quát hơn nữa. Giai đoạn đầu, thiếu nữ và hoa đã từng xuất hiện ở tranh của họa sĩ danh tiếng Lê Phổ. Trong những khung cảnh đầy ảo mộng chan hòa với cỏ cây hoa lá. Lê Thị Lựu và Mai Trung Thứ cũng cùng một tiếng nói. Khi đặt nhân vật và những vật thể vào không gian trong tranh.
Bố cục của tranh:
Với bút pháp tả thực lãng mạn phương Tây cùng cảm quan phương Đông, nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam với tà áo dài cách tân trong tranh của Tô Ngọc Vân đã như một liều thuốc hữu hiệu gỡ bỏ một số định kiến xã hội lúc đương thời. Tác phẩm mô tả chân dung của một người thiếu nữ mặc áo dài trắng đang nghiêng đầu một cách tự nhiên về phía bình hoa huệ tây trắng. Hình dáng cô gái cùng những chi tiết và màu sắc xung quanh tạo thành một hình khối đơn giản, nhẹ nhàng.

Bố cục tinh tế, tỷ lệ hợp lý, với sự chuyển động hình thể, hình tượng thiếu nữ nằm trọn trong đường xoắn ốc của tỷ lệ vàng, dáng người tạo thành hình vòng cung như ôm lấy những bông hoa trắng, trông tĩnh mà động. Bố cục theo đường xoắn ốc vàng tạo nên hiệu quả thẩm mỹ của tác phẩm, tỉ lệ vàng quy định độ mở của đường xoắn ốc đã cho người xem cảm giác hài hòa thuận mắt.
Trọng tâm đặt vào khuôn mặt gần với điểm nhấn mạnh thị giác phía trên, bên phải và chuyển xuống bàn tay đang nâng niu cánh hoa trong khu vực trung tâm, nối kết với điểm nhấn thị giác phía dưới, bên trái. Trong hòa sắc xanh nhuốm lạnh, cô gái hơi nghiêng, đầu ngả trên cánh tay ngắm hoa, bàn tay trái vén nghiêng mái tóc, để lộ dưới vành tai e ấp là vùng cổ trắng hồng. Cánh tay phải co tự nhiên, bàn tay dài, nâng niu cánh hoa một cách dịu dàng. Mỗi cánh tay nhịp nhàng vẽ lên một vòng bán nguyệt đa nghĩa : hai bàn tay như đối ứng âm dương, tay dưới vừa đủ chạm đóa hoa huệ trắng với đài hoa căng tròn, nằm ở trung tâm bức tranh, ngang tầm bộ ngực. Những bông huệ to nổi bật bởi màu trắng tinh khiết như mang theo hương sắc, cùng cái thanh tao, huyền diệu của loài hoa này. Với bố cục chặt chẽ, hoàn hảo, Tô Ngọc Vân đã tạo cho thị giác người xem sự chuyển động theo một vòng khép kín, khiến gương mặt thiếu nữ ghé vào bông hoa trở thành điểm nhấn nổi bật - trung tâm của bức tranh. Kết hợp với cách sử dụng màu điêu luyện, Tô Ngọc Vân đã dựng lên một hình ảnh thiếu nữ mơ mộng và đài các nhưng cũng đầy ưu tư trước cuộc sống.
Với bố cục chặt chẽ, hoàn hảo, Tô Ngọc Vân đã tạo cho thị giác người xem sự chuyển động theo một vòng khép kín, khiến gương mặt thiếu nữ ghé vào bông hoa trở thành điểm nhấn nổi bật - trung tâm của bức tranh. Kết hợp với cách sử dụng màu điêu luyện, Tô Ngọc Vân đã dựng lên một hình ảnh thiếu nữ mơ mộng và đài các nhưng cũng đầy ưu tư trước cuộc sống.
Ánh sáng đến từ bên trái, tỏa khắp mặt tranh, từ chiếc áo dài, đến khuôn mặt, đôi tay và các bông hoa, cho thấy một sức sống tươi trẻ và trong sáng của người thiếu nữ. Đường vòng cung sáng rực bên trái, trải dài trên y phục và khuôn mặt cô gái, ôm lấy những bông hoa trắng bên phía phải tạo sự đối trọng cần thiết và sự thăng bằng cho thị giác người xem. Màu xanh là chủ đạo với nhiều sắc độ cùng với màu trắng, màu hồng ngả xanh, gây cho người xem cảm giác trầm và tĩnh lặng. Sự sắp xếp cân đối các mảng màu trắng, xanh, vàng, hồng.. theo những đường lượn phong phú trên nhân vật và những đóa hoa đã tạo nhịp điệu cho bố cục bức tranh. Sự cân đối giữa các mảng màu xanh, xanh lục trên không gian, lá, bình hoa, lan tỏa ở tà áo dài... cho thấy sự chuyển động tinh tế và sự hài hòa của màu sắc bức tranh.
Ánh sáng đến từ bên trái, tỏa khắp mặt tranh, từ chiếc áo dài, đến khuôn mặt, đôi tay và các bông hoa, cho thấy một sức sống tươi trẻ và trong sáng của người thiếu nữ. Đường vòng cung sáng rực bên trái, trải dài trên y phục và khuôn mặt cô gái, ôm lấy những bông hoa trắng bên phía phải tạo sự đối trọng cần thiết và sự thăng bằng cho thị giác người xem. Màu xanh là chủ đạo với nhiều sắc độ cùng với màu trắng, màu hồng ngả xanh, gây cho người xem cảm giác trầm và tĩnh lặng. Sự sắp xếp cân đối các mảng màu trắng, xanh, vàng, hồng.. theo những đường lượn phong phú trên nhân vật và những đóa hoa đã tạo nhịp điệu cho bố cục bức tranh. Sự cân đối giữa các mảng màu xanh, xanh lục trên không gian, lá, bình hoa, lan tỏa ở tà áo dài... cho thấy sự chuyển động tinh tế và sự hài hòa của màu sắc bức tranh.
Toàn bộ bức tranh là góc nhìn cận cảnh, xuất phát từ một chủ thể đang ở kề sát thị giác người xem. Có lẽ bức tranh không giống bất cứ một họa phẩm nào khác, không chú ý nhiều đến phối cảnh hay chiều sâu không gian. Hình thể của con người và sự vật trong tranh gần như trải kín trên mặt tranh, cộng thêm với chủ ý « cắt hình » cận cảnh, tạo nên hiệu ứng làm tập trung nhãn giới vào đối tượng. Người xem bỗng chốc có cảm giác cô thiếu nữ như được khuếch đại, chiếm hết cả không gian và bước ra ngoài mặt tranh. Với sự hoàn thiện kỹ thuật vẽ tranh sơn dầu của Tô Ngọc Vân, bức tranh diễn đạt được vẻ đẹp nền nã, duyên dáng, thanh lịch của người phụ nữ Hà thành thời tiền chiến. Tác phẩm “Thiếu nữ bên hoa huệ” được xem là tác phẩm nổi tiếng nhất và gây được nhiều tiếng vang nhất của ông, cả trong nước lẫn quốc tế. Những tác phẩm hội họa của Tô Ngọc Vân nói chung, được xem như những viên gạch đầu tiên tạo dựng nền móng vững chắc cho nền mỹ thuật của dân tộc Việt Nam, định hình một phong cách sơn dầu đậm bản sắc dân tộc và thời đại.
Toàn bộ bức tranh là góc nhìn cận cảnh, xuất phát từ một chủ thể đang ở kề sát thị giác người xem. Có lẽ bức tranh không giống bất cứ một họa phẩm nào khác, không chú ý nhiều đến phối cảnh hay chiều sâu không gian. Hình thể của con người và sự vật trong tranh gần như trải kín trên mặt tranh, cộng thêm với chủ ý « cắt hình » cận cảnh, tạo nên hiệu ứng làm tập trung nhãn giới vào đối tượng. Người xem bỗng chốc có cảm giác cô thiếu nữ như được khuếch đại, chiếm hết cả không gian và bước ra ngoài mặt tranh. Với sự hoàn thiện kỹ thuật vẽ tranh sơn dầu của Tô Ngọc Vân, bức tranh diễn đạt được vẻ đẹp nền nã, duyên dáng, thanh lịch của người phụ nữ Hà thành thời tiền chiến. Tác phẩm “Thiếu nữ bên hoa huệ” được xem là tác phẩm nổi tiếng nhất và gây được nhiều tiếng vang nhất của ông, cả trong nước lẫn quốc tế. Những tác phẩm hội họa của Tô Ngọc Vân nói chung, được xem như những viên gạch đầu tiên tạo dựng nền móng vững chắc cho nền mỹ thuật của dân tộc Việt Nam, định hình một phong cách sơn dầu đậm bản sắc dân tộc và thời đại.
Có thể bạn chưa biết!
Thực chất bức tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” mà chúng ta đang chiêm ngưỡng ngày nay thực chất chỉ là một bản sao chép của bức tranh gốc.
Sau khi quân đội Pháp quay lại chiếm Hà Nội, “Thiếu nữ bên hoa huệ” được bán cho nhà sưu tập tranh nổi tiếng Đức Minh (tên thật là Bùi Đình Thản). Sau khi ông Đức Minh qua đời, tác phẩm này được các con của ông bán cho một người sưu tầm tên là Hà Thúc Cần với giá 15.000 USD. Theo lời họa sĩ Tô Ngọc Thành, con trai của họa sĩ Tô Ngọc Vân, thì sau khi mua được “Thiếu nữ bên hoa huệ”, ông Cần đã bán lại tác phẩm nổi tiếng ra nước ngoài, bất chấp quy định cấm của Việt Nam. Hiện nay thì bức tranh nổi tiếng này vẫn chưa rõ tung tích.
Cảm ơn vì đã lắng nghe bài thuyết trình của tôi!
Mọi người có sẵn sàng đóng góp ý kiến, nhận xét của bản thân về bài thuyết trình này để toi có thể tích lũy được thêm kinh nghiệm cho những lần thuyết trình sau không?