KIỂM TRA BÀI CŨ

1/ Vai trò của liên kết đoạn văn ?
2/ Có những phương tiện liên kết nào để liên kết các đoạn văn trong văn bản?

Lão cố làm ra vẻ vui vẻ. Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước, tôi
muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc. Bây giờ thì tôi không xót năm quyển sách của tôi
quá như trước nữa. Tôi chỉ ái ngại cho lão Hạc.
Tôi hỏi cho có chuyện :
- Thế nó cho bắt à ?
Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nướcmắt chảy ra.
Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếunhư con nít. Lão hu hu
khóc...
- Khốn nạn... Ông giáo ơi ! Nó có biết gì đâu ! Nó thấy tôi gọi thì chạyngay về, vẫy đuôi
mừng. Tôi cho nó ăn cơm. Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó,
tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên. Cứ thế là thằng Mục với thằng Xiên, hai thằng
chúng nó chỉ loay hoay một lúc đã trói chặt cả bốn chân nó lại. Bấy giờ cu cậu mới biết là
cu cậu chết !...Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó cứ làm in như nó trách tôi;
nó kêu ư ử, nhìn tôi như muốn bảo tôi rằng : "A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão như thế
mà lão xử với tôi như thế này ?". Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một
con chó, nó không ngờ tôi nỡ tâm lừa nó !

TIẾT 27- TẬP LÀM VĂN

MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN TỰ SỰ

I- Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự.
1- Tìm hiểu VD (SGK-73).
Câu 1:
- Sự việc lớn: Kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm động của nhân vật tôi với người mẹ lâu ngày xa
cách.
- Sự việc nhỏ:
+ Mẹ tôi vẫy tôi.
+ Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ.
+ Mẹ kéo tôi lên xe.
+ Tôi oà khóc.
+ Mẹ tôi sụt sùi theo.
+ Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, quan sát gương mặt mẹ.
- Các yếu tố miêu tả: Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân, mẹ tôi không còm cõi,
xơ xác quá như cô tôi nhắc, gương mặt vẫn tươi sáng, đôi mắt trong và nước da mịn làm
nổi màu hồng của 2 gò má.
- Biểu cảm: “Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp…êm dịu vô cùng”.
- Các yếu tố này đứng đan xen với yếu tố tự sự.

I- Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự.
1- Tìm hiểu VD (SGK-73).
* Câu 2: Bỏ yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn: “mẹ tôi vẫy tôi, tôi chạy theo chiếc xe
chở mẹ. Mẹ kéo tôi lên xe. Tôi oà khóc. Mẹ tôi khóc theo. Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh
tay mẹ, quan sát gương mặt mẹ”.
- Nhận xét:
+ Yếu tố miêu tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con thêm sinh động, tất cả
màu sắc, hương vị, hình dáng, diện mạo của sự việc, nhân vật, hành động…như hiện lên trước
mắt người đọc.
+ Yếu tố biểu cảm đã giúp người viết thể hiện được rõ tình mẫu tử sâu nặng, buộc người đọc
phải động lòng, trăn trở, suy nghĩ trước sự việc và nhân vật.
=> KL: Vậy miêu tả và biểu cảm làm cho ý nghĩa của truyện thêm thấm thía, sâu sắc và giúp
cho tác giả thể hiện được thái độ trân trọng, tình cảm yêu mến của mình đối với nhân vật và
sự việc.
* Câu 3: Nếu bỏ các yếu tố tự sự đi thì sẽ không còn sự việc, nhân vật và không có cốt truyện.
2- Kết luận: Ghi nhớ (SGK).

II- Luyện tập.
Bài 1: Tìm một đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong các văn bản đã học:
- Tôi đi học: "Sau một hồi trống thúc vang dội.....rộn ràng trong
các lớp".
- Lão Hạc: " Chao ôi! Đối với những người quanh ta....xa tôi dần
dần".
- Tức nước vỡ bờ (Ngô Tất Tố).

* Củng cố:
? Nêu vai trò và tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự?
? Việc kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm, kể trong VB tự sự có tác dụng gì?
Hoạt động 4: Vận dụng và tìm tòi mở rộng.
Bài tập: Hãy viết 1 đoạn văn kể về những phút giây đầu tiên khi em gặp lại
một người thân( ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em..) sau một thời gian xa cách
( chú ý sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong khi kể?

Đoạn 1: Vừa đi học về, em thấy trong hôm nay có nhiều tiếng cười, tiếng nói sao
thân thuộc đến thế. A! chị gái em về. Em chạy vội vào nhà, hai chị em ôm chầm lấy
nhau mừng rỡ, bố mẹ nhìn chúng em và cười trìu mến.
Nhà em có hai chị em và em là con út trong gia đình. Khi em còn nhỏ, giây phút em
cảm thấy mong chờ và hạnh phúc nhất trong một ngày đó là những bữa cơm cả gia
đình quây quần, kể những câu chuyện vui trong ngày và những tiếng cười giòn tan
quên đi mọi âu lo, vất vả của cuộc sống. Giờ đây, chị gái em đã tốt nghiệp cấp 3 và
đi du học xa nhà. Mỗi năm chị chỉ về thăm nhà vào dịp hè. Dù khi chị ở nhà đôi lúc
hai chị em chí chóe cãi nhau, nhưng khi chị đi xa em rất nhớ chị

Đoạn 2: Đã lâu lắm rồi em không có dịp về thăm bà ngoại. Hôm nay nhân ngày em
được nghỉ học mẹ cho em về quê thăm bà.
Kia rồi ! Xa xa thấp thoáng sau rặng tre là nhà bà ngoại . Bà em đang lúi húi ở
sân, từ xa em đã thấy dáng người còng còng và mái tóc bạc trắng như cước của bà.
Em gọi to : Bà ơi! Cháu về thăm bà đây! Bà giật mình ngẩng lên, miệng vừa bỏm
bẻm nhai trầu, vừa mỉm cười rất tươi. Em ôm chầm lấy bà, mùi trầu ngai ngái,
thơm thơm của bà như quyện vào người em. Cứ mỗi lần nhớ đến bà là em lại nhớ
đến cái mùi trầu ngai ngái ấy. Em chợt nhân thấy bà là người quan trọng và thân
yêu đối với em như thế nào. Em tự hứa với mình, từ nay sẽ về thăm bà nhiều hơn.

* Tìm tòi mở rộng.
- Học và nắm chắc phần ghi nhớ.
- Làm tiếp bài tập số 2.
- Tìm hiểu bài: LT viết đoạn văn tự sự có kết hợp với yếu tố miêu tả và biểu cảm.