10

CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ VỀ
DỰ CHUYÊN ĐỀ
MÔN CÔNG NGHỆ : LỚP 8
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: NGUYỄN HỮU TUẤN
TRƯỜNG THCS: CÙ CHÍNH LAN

Em hãy cho biết có mấy loại mối ghép?
Các mối ghép
Mối ghép cố định
là những mối ghép
mà các chi tiết được
ghép không có
chuyển động tương
đối với nhau

Mối ghép động
là những mối
ghép mà chi tiết
được ghép có thể
xoay, trượt, lăn và
ăn khớp với nhau.

TiÕt 26:

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN: NGUYỄN HỮU TUẤN

Em hãy cho biết những mối ghép sau là mối
ghép gì?

c

b

a

Mối ghép động

d

Mối ghép cố định

e

f

I/ THẾ NÀO LÀ MỐI GHÉP ĐỘNG ?
Quan sát chiếc ghế xếp sau, em cho biết ghế xếp có mấy chi tiết,
hãy kể tên các chi tiết đó? Các chi tiết của ghế xếp được ghép với
nhau như thế nào?

Chân trước
Chân sau

Thanh truyền

Mặt ghế

Đinh tán

Khi mở ghế ra và gập ghế lại, tại các mối ghép
A,B,C,D các chi tiết chuyển động với nhau như thế
nào?
Khi mở ghế ra và gập ghế lại, tại mối ghép A,
B, C, D các chi tiết có sự chuyển động tương đối
với nhau.

D
C

B

A

I/ THẾ NÀO LÀ MỐI GHÉP ĐỘNG ?

1. Khái niệm:

Mối ghép mà các chi tiết được ghép có sự
chuyển động tương đối với nhau được gọi là
mối ghép động hay khớp động

2. Công dụng:
Mối ghép động chủ yếu dùng để ghép
các chi tiết thành cơ cấu.

Cơ cấu:

- Một nhóm nhiều vật được nối với nhau bằng những
khớp động, trong đó có một vật được xem là giá đứng
yên, còn các vật khác chuyển động với quy luật hoàn
toàn xác định đối với giá được gọi là một cơ cấu.
 Ví

dụ: Một nhóm vật gồm 4 thanh 1,2,3,4 nối với
nhau bằng các khớp quay A,B,C,D được gọi là cơ
cấu bốn khâu bản lề.

2

C
3

B
A

1

D
4

Khi thanh 1(tay quay) quay xung quanh khớp A, nhờ
thanh truyền 2, thanh 3 chuyển động như thế nào
(thanh 4 cố định)?
- Nếu chọn thanh 4 (AD) làm giá, ta được cơ cấu tay
quay – thanh lắc
Em hãy quan sát chuyển động của các
thanh

2

C
3

B
A

1

D
4

Khớp quay
Khớp tịnh tiến

Khớp cầu
Khớp vít

Khớp tịnh tiến

Khớp quay

I/ THẾ NÀO LÀ MỐI GHÉP ĐỘNG ?
1. Khái niệm:
2. Công dụng:
Mối ghép động chủ yếu dùng để ghép các chi
tiết thành cơ cấu.
3. Cơ cấu:

- Một nhóm nhiều vật được nối với nhau bằng
những khớp động, trong đó có một vật được
xem là giá đứng yên, còn các vật khác chuyển
động với quy luật hoàn toàn xác định đối với giá
được gọi là một cơ cấu.

II. Các loại khớp động
1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:
Quan sát cấu tạo của các khớp tịnh tiến sau:
Xi lanh

Rãnh trượt
Sóng trượt

Pit tông

Mối ghép pittông - xilanh

Mối ghép sống trượt-rãnh trượt
14

Quan sát sự chuyển động của các khớp tịnh
tiến sau:
bề mặt tiếp xúc

bề mặt tiếp xúc

15

- Mối ghép pittông – xi lanh có mặt
mặt trụ tròn
tiếp xúc là………………………..

- Mối ghép sóng trượt – rãnh trượt có
mặt phẳng
mặt tiếp xúc là ……………………

16

a) Trong khớp tịnh tiến, các điểm
trên cùng một vật chuyển động như
thế nào?
b) Khi khớp tịnh tiến làm việc,
các chi tiết trượt trên nhau sẽ xảy
ra hiện tượng gỡ? Hiện tượng này
có lợi hay có hại ?

Mối ghép
pittông - xilanh

a) Mọi điểm trên vật tịnh tiến có
chuyển động giống hệt nhau.
b) Khi khớp tịnh tiến làm việc,
các chi tiết trượt lên nhau
sinh ra lực ma sát làm cản
trở chuyển động.

Mối ghép
sóng trượt - rãnh trượt

II. Các loại khớp động

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:
- Mối ghép pittông – xi lanh có mặt
mặt trụ tròn
tiếp xúc là………………………..
- Mối ghép sóng trượt – rãnh trượt có
mặt phẳng
mặt tiếp xúc là ……………………
b. Đặc điểm:
- Trong khớp tịnh tiến các điểm trên cùng một vật
chuyển động giống hệt nhau
- Khi khớp tịnh tiến làm việc, các chi tiết trượt lên nhau
sinh ra lực ma sát làm cản trở chuyển động,
18

Em hãy kể tên các đồ vật, dụng cụ
mà trong cấu tạo của nó có khớp
tịnh tiến?

1. Khớp tịnh tiến:
c. Ứng dụng:

Dùng để biến đổi chuyển động
tịnh tiến thành chuyển động quay và
ngược lại (như mối ghép pittôngxilanh trong động cơ )

21

II. Các loại khớp động

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:
b. Đặc điểm:
- Trong khớp tịnh tiến các điểm trên cùng một
vật chuyển động giống hệt nhau
c. Ứng dụng:
Dùng để biến đổi chuyển động tịnh tiến thành chuyển
động quay và ngược lại (như mối ghép pittông-xilanh
trong động cơ )

22

Pit-tông xi lanh

Giảm xóc

23

2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:

24

Hãy quan sát khớp quay và cho biết mỗi
chi tiết chuyển động như thế nào so với chi
tiết kia?
Trong khớp quay mỗi chi tiết chỉ có thể quay
quanh một trục cố định so với chi tiết kia.

25

Quan s¸t cÊu t¹o cña khíp quay và cấu tạo của vßng bi em h·y kÓ
tªn c¸c chi tiÕt cña khíp quay và vòng bi?

- Khớp quay

3.Trục
2.Bạc lót
1.Ổ trục

- Vòng bi

3. Bi
4. Vũng
chặn

1.
Vòng
ngoài

5. Trục

2. Vòng
trong

Mặt tiếp xúc của các khớp quay thường có hình dạng gì?

Mặt tiếp xúc
Mặt trụ tròn
-

-

Ở khớp quay mặt tiếp
xúc thường là mặt trụ
tròn
Chi tiết có mặt trụ trong là ổ
trục, chi tiết có mặt trụ ngoài
là trục.

Mặt tiếp xúc

Mặt trụ tròn

Ở khớp quay tại sao người ta
thường lắp thêm bạc lót hay
vòng bi?
- Chi tiết có lỗ thường được
lắp thêm bạc lót để giảm ma
sát hoặc dùng vòng bi thay
cho bạc lót.

Khớp quay

Em hãy kể tên các đồ vật, dụng
cụ mà trong cấu tạo của nó có
sử dụng khớp quay?

Ổ trục quạt điện

Bản lề cửa

I. THẾ NÀO LÀ MỐI GHÉP ĐỘNG ?
II. Các loại khớp động
1. Khớp tịnh tiến:

2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:

- Ở khớp quay mặt tiếp xúc thường là mặt trụ tròn
- Chi tiết có mặt trụ trong là ổ trục, chi tiết có mặt trụ
ngoài là trục.
- Chi tiết có lỗ thường được lắp thêm bạc lót để giảm
ma sát hoặc dùng vòng bi thay cho bạc lót.

2.Khớp quay:
b.Ứng dụng:
Khớp quay thường được dùng nhiều trong thiết bị,
máy: bản lề cửa, xe đạp, xe máy….

32

I. THẾ NÀO LÀ MỐI GHÉP ĐỘNG ?
II. Các loại khớp động
1. Khớp tịnh tiến:

2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:

- Ở khớp quay mặt tiếp xúc thường là mặt trụ tròn
- Chi tiết có mặt trụ trong là ổ trục, chi tiết có mặt trụ
ngoài là trục.
- Chi tiết có lỗ thường được lắp thêm bạc lót để giảm
ma sát hoặc dùng vòng bi thay cho bạc lót.
b.Ứng dụng:
Khớp quay thường được dùng nhiều trong thiết bị, máy:
bản lề cửa, xe đạp, xe máy….

Trong chiếc xe đạp, khớp nào là khớp quay ?
Cổ xe

Trục sau
Trục giữa

Trục trước
34

Các khớp ở giá gương xe máy, cần ăng ten có được
coi là khớp quay không? Tại sao?

Cần ăng ten

Gương xe máy

Khớp cầu
Cần ăng ten

Gương xe máy

U Khớp cầu

Hoàn thành những câu sau:
1/ Mối ghép pittông – xilanh có mặt tiếp xúc là ……………
2/ Chi tiết có

……………………

3/ Chi tiết có

……………

là ổ trục
là trục.

4/ Các khớp ở giá gương xe máy là……………
5/ Cấu tạo của ngăn
……………
kéo bàn là
mặt trụ
khớp tịnh tiến

mặt trụ ngoài

……………

mặt trụ trong

khớp quay

38

Hãy cho biết các đồ vật, dụng cụ sau đây được ứng
dụng khớp nào? Hãy đánh dấu X vào cột tương
ứng.
Tên

Khớp tịnh
tiến

X

Ổ trục quạt
điện

X

Xe đạp
Bộ xilanh
tiêm
Bao diêm
Bản lề cửa

Khớp quay

X
X
X

1
2
3
4
5
6
7
8

TRÒ CHƠI
Ô CHỮ

k
K h í p q u a y
t

Þ

n h t

i

Õ n

k h lệí
ítrò
p chơi
v Ý
Thể

t

Từ hàng dọc có 8 chữ cáiptương
với«
8 ôn
chữghàng
i ứng
T T
ngang.Trả lời đúng mỗi ô ®
chữ hàng ngang được 10
x e
¹ p
điểm, trả lời sai thì đội còn lại được giành quyền trả lời,
c Trả
h lờiuđúng
y ôÓchữ
nhàng
® é
G30 điểm và trò chơi
dọc n
được
vẫn tiếp tục (nếu vẫn còn ô chữ hàng ngang), trả lời sai
M µ i m ß n
bị trừ 30 điểm.Chúc các đội giành được số điểm tối đa
c ¸
c ®
trong
trò chơi
này¨
! n g
3.
7.
4.
1.
2.
5.
thứ 85
3
7
4
1
2
có 75
6
7
8
chữ
cái
Chi
Mối
tiết
ghép
là vào
một
mối
loại
này
Pit-tông
phương
ghép
mối
tác
hình
động
ghép
động
trụ
– tiện
Xilanh,
tròn,
do
động,
trong
lực
giao
thường
trong
ma
sống
đósau :
6.
Từ hàng
hàng ngang
ngang thứ
6 có
10chữ
chữcái
cái:: Đây
:Đây
Điền
chỗ
trống
trong
câu
8. Từ
là
một
loại
khớp
động,
trong
thông
đó
sát
ghép
mỗi
trượt
sinh
các
chi
–
với
có
rãnh
tiết
chi
rasử
xilanh
khi
tiết
chỉ
dụng
trượt
các
có
được
đểthể
rất
thuộc
loại
tạo
ghép
nhiều
quay
thành
khớp
loại
với
quanh
các
khớp
động
một
nhau
khớp
loại
một
làm
động
bằng
quay
khớp
việc,
trục
nào
sự
cố
và
tịnh
tác
?ăn
định
rất
động
tiến.Chi
khớp
thân
so
này
với
thiện
ren
tiết
làm
chi
hoặc
đó
với
tiết
phá
có
môi
sự
kia
tên
huỷ
ăn
trường
. gọi
dầnlà
các
chi
tiết
dạng
trục
được
ghép
với
nhau
qua
một
chi
- Mối
ghép
động
là mối
ghép
trong
đó
các
chithông
tiết được
ghép
cótiết
thểnối
khớp
các
gì
? chi
giữa
tiếtthập
.kết
Người
ren
ta thường
và dùng
răngsử
.Nó
thường
dầu,
dùng
mỡ,giữa
các
để biến
biệntrục
đổi
pháp
chuyển
bôigóc
trơn
động
để
hình
chữ
.cấu
Khớp
đểdụng
truyền
động
hai
xiên
với
…………….tương
đối này
so với
nhau
quay
làm
giảm
thành
tácphim)
chuyển
động này.
động tịnh tiến như ở Êtô, mỏ lết……
nhau.(Xem

- Học bài trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa.
- Đọc trước bài 28: “ Thực hành ghép nối chi tiết,
chuẩn bị vật liệu, dụng cụ cho bài thực hành.

41

Lùa chän t­¬ng øng hai cét A – B sao cho ®óng ?
A
a,

Khíp quay

b,

Khíp tÞnh tiÕn

c,

Khíp cÇu

d,

Khíp VÝt

B
1,

2,

3,

4,