HỌC PHẦN:
KỸ NĂNG QUẢN LÝ CẢM XÚC CỦA
GIÁO VIÊN MẦM NON
Giảng viên: ThS. Lê Ánh Nguyệt

PHÂN TÍCH
CÁC CHIẾN
LƯỢC QUẢN
LÝ CẢM XÚC
CƠ BẢN ?

-Về nguyên tắc, quản lý cảm xúc có thể hướng tập trung vào việc kiểm soát từng
thành tố cấu trúc của cảm xúc.
Chiến lược quản lý cảm xúc bao gồm:
+ Kiểm soát trạng thái cơ thể
+ Kiểm soát ý nghĩ
+ Kiểm soát hành vi
- Lý thuyết về cảm xúc cũng nhấn mạnh vai trò của từng loại yếu tố: phản ứng sinh
lý, nhận thức trong quá trình định hình cảm xúc. Các chiến lược quản lý cảm xúc
cũng được xác định dựa trên các lý thuyết này.
Theo lý thuyết James – Lange, chiến lược quản lý cảm xúc hiệu quả chắc chắn phải
lấy việc kiểm soát các phản ứng sinh lí làm mục tiêu. Tuy nhiên theo lý thuyết
Schachter – Singer, vấn đề nhận thức, đánh giá tình huống lại cần được tập trung để
quản lý cảm xúc.
- Sau đây chúng ta cùng tìm hiểu các chiến lược quản lý cảm xúc:

Gồm 3 chiến
lược quản lý
cảm xúc cơ
bản

01

Kiểm soát trạng thái cơ thể

02

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức

03

Kiểm soát hành vi

04
05

Kiểm soát trạng thái cơ thể

Kiểm soát trạng thái cơ thể
- Những phản ứng cơ thể được
xem là một phần của cảm xúc, khi
cơ thể ở trạng thái tích cực, bạn sẽ
có những cảm xúc tích cực; ngược
lại, khi cơ thể ở trạng thái tiêu cực,
cảm xúc sẽ tiêu cực. Khi bạn tức
giận, cơ thể bạn sẽ có cảm giác
hừng hực, tim đập nhanh hơn, tay
nắm chặt... và lúc đó nếu không
điều chỉnh lại kịp thời bạn sẽ có
thể mắc sai lầm.

- Giải pháp lúc này là bạn phải điều chỉnh trạng
thái cơ thể ngay lập tức, hãy thả lỏng cơ thể, thả
lỏng tay chân, hít thở đều và sâu. Ngay khi bạn
kiểm soát được trạng thái cơ thể (Ví dụ, thả lỏng
được người, thở đều và nhẹ nhàng), bạn sẽ thấy
mình đã kiểm soát được sự dâng trào của những
cảm xúc, bởi cảm xúc, theo lí thuyết James –
Lange, là hệ quả của sự ý thức các phản ứng cơ
thể của bạn. Tất nhiên, để làm được như vậy, bạn
cần phải luyện tập. Thông thường, người ta có thể
tập thả lỏng, tập hít thở và các kĩ thuật bổ trợ khác
để kiểm soát những phản ứng sinh lí cơ thể của
bản thân.

LOGO
addPH
titlegiáo viên đã nhắc phụ huynh các khoản tiền
Ví dụ 1: Click
Khi to
họp
sẽ

thu trong năm học đó, nhưng sau 1 thời gian dài, sắp kết thúc năm học.
PH vẫn chưa thanh toán những khoản đó của trẻ. GV có chia sẻ, nhắc
nhở PH về chuyện đó nhưng PH vô lí cãi lại, bảo làm quá sẽ không
đóng và cho con nghỉ học. Tôi tỏ ra tức giận, người nóng hừng hực
muốn nói lại là sẽ cho trẻ đó nghĩ học, nhưng tôi đã kìm nén được cơn
tức giận, hít thở đều và sâu, suy nghĩ lại và lúc đó đã im lặng, nên mọi
sự được giải quyết, nhưng nếu không điều chỉnh lại cảm xúc kịp thời
tôi rất có thể đã mắc sai lầm.

Ví dụ 2:

Click to add title

LOGO

Tích cực: Trong giờ ăn trưa của trẻ khi cô vừa đặt chén cơm của các con lên bàn, khi cô
quay đi thì các bạn giành nhau chén cơm ít và kết quả là đã đánh đổ chén cơm đó xuống
đất, đồ ăn rơi tùm lum ra bàn và xuống đất. Cô giáo kiểm soát cảm xúc tốt, cơ thể đang ở
trạng thái tích cực cô sẽ nhẹ nhàng nhắc nhở các con là không nên tranh giành đồ ăn như
vậy, hành vi đó là không tốt, nếu các con không ăn sẽ không có sức khỏe để học và chơi,
lần sau nếu bạn nào còn lựa chọn chén cơm ít cô sẽ không thương bạn đó nữa. Các con đã
nhớ chưa nào. Cô sẽ nhắc nhở các con khoanh tay nhẹ nhàng xin lỗi cô giáo. Sau đó cô
dọn chén cơm đổ. Rồi cô chúc cả lớp ăn ngon miệng.
Ngược lại khi cơ thể ở trạng thái tiêu cực: Cũng trường hợp đánh đổ chén cơm trong giờ
ăn của trẻ nếu cô giáo không kiểm soát tốt hành vi, cơ thể cô nóng hừng hực, tim đập
nhanh, mắt trừng trừng nhìn trẻ, miệng cô la mắng em học sinh đó, tay không điều khiển
được hành vi của mình, nên đã đánh trẻ, phạt các con không được ăn cơm. Những hành vi
không kiểm soát của giáo viên sẽ làm cho học sinh sợ hãi, đôi khi sẽ khóc ầm lên và có
thể em đó còn ói ra lớp. Điều đó sẽ vô tình làm tâm lí của các con bị tổn thương, bị ảnh
hưởng tâm lí mỗi khi đến trường, đến lớp.

Ví dụ 3 : Bạn
tình
A còn
ClickAtovô
add
titlelàm đổ nước lên người cô giáo. Nhưng vì bạnLOGO
nhỏ, nên cô đã kiềm chế lại cảm xúc của mình. Vì chỉ là nước lọc, nên câu
chuyện không có gì quá gay gắt, cô giáo đã bình tĩnh, hít thở sâu, kiểm soát
hành vi và đã tránh thái độ không tốt với trẻ.
Ví dụ 4 : Trong lớp học có 1 trẻ hay phá đồ chơi, xé những cái mà cô dán
trang trí Cô sẽ cảm thấy rất là tức giận vì trẻ phá và không nghe lời, Lúc này
cô nên kiềm chế cảm xúc cơ thể của bản thân là cô sẽ thật bình tĩnh không
tức giận hay dùng tay chân để doạ trẻ mà lúc này cô nên tới gần trẻ để hỏi
han trẻ: tại sao con lại phá đồ chơi hay xé những cái mà cô trang trí , cô nêu
lợi ích và tác hại về việc trẻ làm như: con phá đồ chơi thì lần sau đi học sẽ
không có đồ chơi để chơi, lớp học sẽ không đẹp mắt và lộn xộn việc làm của
con sẽ ảnh hưởng đến các bạn khác. Nếu không hiệu quả thì trong lúc trả trẻ
cô sẽ cùng phối hợp với phụ huynh để cùng giáo dục trẻ.

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức
- Suy nghĩ của con
người thường tồn
tại dưới có hai
hình thái cơ bản
là hình ảnh và từ
ngữ. Vì vậy, việc
kiểm soát ý nghĩ
sẽ gắn liền với
kiểm soát các
hình ảnh và từ
ngữ xuất hiện
trong đầu bạn.

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức

- Hãy tưởng tượng tình huống bạn đi dạo chơi và tự mỉm cười một mình vì
nghĩ đến một điều vui vui. Hãy tưởng tượng tình huống một diễn viên phải
nghĩ đến những kỉ niệm buồn của mình để có thể khóc khi nhập vai nhân
vật. Rõ ràng, những hình ảnh mà bạn nghĩ đến có thể trực tiếp tạo nên
những cảm xúc ở chính bạn trong những tình huống cụ thể. Như vậy, bạn
hoàn toàn có thể kiểm soát sự xuất hiện của những cảm xúc ở bản thân
mình dựa vào việc kiểm soát những hình ảnh mà bạn nghĩ đến trong đầu.
Thông thường, khi nghĩ về một “kẻ đáng ghét” bạn sẽ nghĩ ngay đến những
điều xấu, điều tiêu cực. Tuy nhiên, nếu bạn dừng những hình ảnh tiêu cực
đó lại và cố nghĩ xem người đó đã từng giúp đỡ mình hay làm điều gì đó
tốt đẹp cho mình hoặc cho mọi người xung quanh. Chắc chắn, khi những
hình ảnh tích cực này xuất hiện, bạn sẽ có những cảm nhận dễ chịu, nhẹ
nhàng hơn về “kẻ đáng ghét” kia.

Ví dụ 1: Hàng
Click ngày,
to addgiáo
title viên

thường xuyên gần gũi, tiếp
xúc với trẻ từ bữa ăn đến
giấc ngủ của trẻ, nên những
hình ảnh của trẻ lưu lại trong
trí nhớ của chúng ta. Khi
nghĩ đến bé A, hình ảnh của
một bé đến lớp biết chào cô,
học ngoan, vâng lời cô, biết
giúp cô, giúp bạn sẽ làm cho
GV vui, phấn khởi, hết lòng
cho việc chăm sóc giáo dục
trẻ.

LOGO

Kiểm soát ý nghĩ - nhận thức
- Ngoài hình ảnh, từ ngữ cũng tác động đến cảm xúc. Một sự thật là người

bạn nói chuyện nhiều nhất trong một ngày chính là bản thân mình. Bạn có
thể tin, hoặc không tin? Nhưng chính khoảng khắc bạn nghi ngờ, tin hay
không tin đó chính là lúc bạn đang nói chuyện với chính bạn (lời nói tự thân
– self-talk). Nếu bạn nói với mình những điều tốt đẹp (Ví dụ, mình hoàn
toàn có thể, mình đã làm hết sức...), bạn sẽ cảm thấy khoan khoái, dễ chịu;
ngược lại bạn sẽ có thể cảm thấy lo lắng, khó chịu khi nói những điều tiêu
cực, âm tính (Ví dụ, mình thật dốt nát, mình chẳng làm được gì ra hồn...)
với mình. Nói cách khác, giống như hình ảnh, từ ngữ cũng có thể tác động
trực tiếp đến sự nảy sinh cảm xúc ở bạn. Vì vậy, bạn hoàn toàn có thể kiểm
soát cảm xúc của mình dựa trên kiểm soát những lời nói tự thân – những lời
mà bạn tự nói với mình.

LOGO
add title
Ví dụ: KhiClick
giáotoviên
lên tiết thi giáo viên giỏi ở trường, Gv đã đặt bao
nhiêu

tâm huyết cho tiết dạy, chuẩn bị học cụ cho trẻ thực hành tốt. Thi xong đạt
kết quả tốt, được BGH khen là tiết dạy có đầu tư, học cụ sáng tạo, phong
phú. Những lời khen này làm cho Gv nghĩ mình thật giỏi, biết tận dụng sở
trường của mình  gây một cảm xúc hưng phấn cho gv trong việc soạn giảng
sắp tới của mình.
Ví dụ: Khi tôi bị dự giờ đột xuất lúc đó tôi dạy không đúng theo kế hoạch
giáo án đã đưa trên phần mềm, không chuẩn bị đồ dùng trực quan cho tiết
dạy và tiết dạy đã không đạt. BGH đã trực tiếp nhắc nhở tôi ngày hôm đó.
Khi đến cuộc họp cô hiệu trưởng phê bình tôi trước cuộc họp hội đồng. Bản
thân tôi lúc đó cảm thấy rất buồn và xấu hổ khi không làm tròn trách nhiệm
của mình. Từ đó để bản thân luôn tốt hơn tôi đã cố gắng sửa đổi chính mình
từ suy nghĩ và hành động để tôi tiến bộ hơn mỗi ngày.

Kiểm soát hành vi

Kiểm soát hành vi
- Cảm xúc được thể hiện thông qua những biểu đạt hành vi,

cử chỉ, lời nói... Nếu có thể lựa chọn và kiểm soát tốt những
biểu đạt hành vi của cảm xúc, cũng có nghĩa bạn đã kiểm soát
được cảm xúc của mình.

Click to add title

Ví dụ: Cha mẹ trẻ có những động chạm quá gần với giáo viên.

LOGO

Cách xử lý: Giáo viên giữ thái độ ứng xử lịch sự với cha mẹ trẻ, tế nhị
lựa chọn cách đứng giao tiếp cũng như khoảng cách với cha mẹ trẻ,
tránh tối đa việc tạo cơ hội cho cha mẹ trẻ có những hành động không
đúng mực, nếu cần có thể trao đổi, nhắc nhở trực tiếp. Giáo viên cần
trao đổi với những giáo viên khác trong lớp để đồng nghiệp của mình
cũng có cách ứng xử phù hợp với vị cha mẹ trẻ đó. Trong trường hợp đã
trao đổi nhưng cha mẹ trẻ không thay đổi, giáo viên có thể báo cáo với
ban giám hiệu để được tư vấn cách ứng xử phù hợp nhất, vừa tránh việc
rơi vào những tình huống khó xử, vừa không làm ảnh hưởng xấu tới
quan hệ với cha mẹ trẻ.

Kiểm soát hành vi
- Để kiểm soát hành vi, bạn cần biết xác định mục tiêu, lập kế

hoạch và thực hiện kế hoạch, hành động theo kế hoạch. Nếu
luôn ý thức rõ mục tiêu và kiên định với mục tiêu, bạn sẽ dễ
dàng hơn trong việc chấp nhận những thất bại trước mắt; hành
động tránh được sự bột phát, ngẫu hứng theo sự sai khiến của
cảm xúc. Theo đó, kiểm soát hành vi chính là chiến lược mang
lại hiệu quả thực tế nhất trong quản lí cảm xúc. Để làm được
việc này, đương nhiên, bạn cần luyện tập các kĩ năng tự chủ
hành vi.

Click to add title

LOGO

Ví dụ: Khi trẻ liên tục quấy khóc, nghịch phá, la hét, không nghe lời, không

chịu ăn... mà bản thân giáo viên cảm thấy bất lực, không biết cách giải quyết
tình huống. Đặc biệt là khi tình trạng này bị lặp đi lặp lại khiến giáo viên bị
ức chế khó kiểm soát cảm xúc và hành vi. Có những tình huống thường gặp
phải như trẻ đùa với bạn bị ngã, hoặc đánh bạn gây thương tích… giáo viên
không nhận được sự thông cảm của phụ huynh, có khi còn nhận những lời
nói, hành động xúc phạm… Đây cũng là nguyên nhân tích tụ gây ra những
hành vi mất kiểm soát trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ vì vậy giáo viên
luôn phải chủ động điều chỉnh hành vi và thậm chí họ phải biết cách dập tắt
cảm xúc đang trỗi dậy trong cơ thể mình. Giáo viên đặt ra mục tiêu, lập kế
hoạch và thực hiện kế hoạch, hành động theo kế hoạch nhờ đó hành vi được
kiểm soát:

Mục tiêu:
biết
soát, làm chủ những cảm xúc xủa mình cách LOGO
tốt
Click
to kiểm
add title
nhất.
Kế hoạch:
Giao tiếp với trẻ: GV phải luôn bình tĩnh, tìm hiểu sự việc, tình huống
đang xảy ra. Hít thở sâu, chậm. Hạn chế cầm các đồ dùng, vật dụng
trong tay: Thước, gậy thể dục…có thể gây thương tích cho trẻ. Giao tiếp
với trẻ cách nhẹ nhàng, tránh quát nạt trẻ.
Giao tiếp với đồng nghiệp: Không nói khi đang nóng giận. Trao đổi, đối
thoại tế nhị, nhẹ nhàng. Quan tâm, chia sẻ, cảm thông, tha thứ
Giao tiếp với Phụ Huynh: Thông tin cho Phụ Huynh biết tình hình của
trẻ. Lắng nghe những phản hồi từ phía phụ huynh. Cư xử đúng mực, trao
đổi, đối thoại chân thành.

Kiểm soát hành vi
Þ Kiểm soát hành vi chính là chiến lược mang lại hiệu quả
thực tế nhất trong quản lí cảm xúc.
Þ Khi chúng ta rèn luyện bản thân hàng ngày  kiểm soát
hành vi của mình.

THANKS