TIẾT 69
BÀI 13

MỘT SỐ NGUYÊN LIỆU

Con người chế biến các nguyên liệu
tự nhiên hay nhân tạo
để làm ra những sản phẩm mới.

CácĐi
nguyên
liệcuủđ
t, đá,
ngtrên:
là những
ểm chung
a ấcác
vật qu
dụặ
ng
ự nhiên
hay
nhân
ạo qu
? ặng.
đều đượnguyên
c sản xuli
ấtệtuừtcác
nguyên
liệu
đất, tđá,

Nguyên liệu được con người lấy từ tự nhiên để chế biến
gồm các loại đất, đá, quặng, dầu mỏ ... Một số nguyên
liệu như đất, đá, quặng,
là những nguyên liệu đầu vào cho các ngành sản xuất
nông nghiệp
và công nghiệp.

Đá vôi

Tre

Cát

Gỗ

Quặng bauxite

Mía

Các nguyên liệu khác nhau có tính chất khác
nhau như: tính cứng, dẫn điện, dẫn nhiệt,
khả năng bay hơi, cháy, hòa tan, phân hủy, ăn
mòn, …
Dựa vào tính chất của nguyên liệu mà ta sử
dụng chúng vào những mục đích khác nhau

Nguyên liệu khoáng sản là tài sản quốc gia.
Mọi cá nhân, tổ chức khai thác phải được
cấp phép theo luật khoáng sản.
- Tận thu nguyên liệu sẽ làm cạn kiệt tài
nguyên.
- Khai thác nguyên liệu trái phép có thể gây
nguy hiểm do mất an toàn lao động, ảnh
hưởng đến môi trường

Nguyên liệu sản xuất không phải là nguồn
tài nguyên vô hạn, do đó cần sử dụng đúng
một cách có hiệu quả, tiết kiệm, an toàn, hài
hòa để đảm bảo lợi ích kinh tế, xã hội và môi
trường.

Em có thể làm được những sản
phẩm nào khi sử dụng chất thải
sinh hoạt làm nguyên liệu?

Ở nước ta có nhiều núi đá vôi, trữ lượng đá
vôi là rất lớn để khai thác cho công nghiệp
xây dựng, chế tạo hay các hoạt động tham
quan du lịch. Các mỏ đá vôi lớn ở Việt Nam
tập trung nhiều ở miền Bắc và Trung Bộ.
Nhiều thắng cảnh đẹp từ núi đá vôi kể tên
đến như Hương Tích (Hà Tây), núi đá vôi ở
Ninh Bình (Bích Động), Phong Nha (Quảng
Bình), Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Ngũ Hành
Sơn (Đà Nẵng), Hà Tiên (Kiên Giang)…

Động Phong Nha đẹp huyền ảo

Động Hương Tích – Hà Nội

Tam cốc Bích Động – Ninh Bình

Hang động ở Vịnh Hạ Long

Ngũ hành sơn – Đà Nẵng

Thí nghiệm tìm hiểu về tính chất của đá vôi:

1. Dùng đinh tác dụng lực lên đá vôi

https://youtu.be/ziQFLIzYhjE

Nhận xét:
Đá vôi dễ dàng bị trầy xước khi vạch bởi đinh
sắt

Nhận xét:
Khi nhỏ axit vào đá vôi, có nhiều bọt khí thoát

Vôi bột còn được dung trong chăn nuôi để khử trùng chuồng trại

Khai thác đá vôi có thể gây tác hại đến môi trường do
phá hủy nhiều núi đá vôi, gây ảnh hướng cảnh quan và
gây sụt lún, việc nung đá vôi xả khí thải làm ô nhi ễm
không khí.

Thiên nhiên ban tặng cho Việt Nam nhiều mỏ quặng như: quặng sắt ở Thái
Nguyên, quặng nhôm ở Tây Nguyên, …
Nguồn quặng tự nhiên ngày một cạn đi, không thể tái tạo, do đó cần phải khai
thác và sử dụng một cách hợp lý để gìn giữ tài sản quốc gia. Ngoài ra khi khai
thác cần gìn giữ và bảo vệ môi trường.

1. Em hãy tìm hiểu về các mỏ quặng ở Việt
Nam thông qua các phương tiện thông tin và cho
biết các quặng này chứa các khoáng chất gì và
ứng dụng của nó?

2. Tìm hiểu và trao đổi với bạn về tác động đến
môi trường trong các vùng có khai thác quặng
mà em biết?

Mặc dù có diện tích không lớn nhưng Việt Nam vẫn được mẹ thiên
nhiên ưu ái dành tặng nhiều tài nguyên khoáng sản. Nắm được tên
các mỏ khoáng sản ở Việt Nam sẽ giúp bạn xác định được vị trí của
chúng trên bản đồ đất nước.

      
Tìm hiểu tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam hiện nay

Mỏ khoáng sản Apatit
Nhu cầu sử dụng các loại phân bón giàu dinh dưỡng chứa lân ngày càng cao. Do
đó, nhóm các khoáng sản Apait trở thành nguồn khoáng sản quan trọng để phát triển
kinh tế, xã hội ở nước ta.

       
Khai thác quặng Apatit tại Việt nam
Các mỏ quặng Apatit tại Việt Nam đang tập trung tại Lào Cai thuộc 17 mỏ, điểm
quặng.

Mỏ đá vôi
Đá vôi là nguyên liệu chính để sản xuất xi măng. Nó cũng phục vụ cho ngành
sản xuất thủy tinh, luyện kim, hóa chất,… nhưng tương đối ít. Đá vôi có mặt
tại 29 tỉnh thành trên cả nước nhưng trữ lượng phân bố không đều.
Đá vôi chủ yếu tập trung tại khu vực phía Bắc, Bắc Trung Bộ.

Quá trình khai thác núi đá vôi cho ngành sản xuất xi măng

        

Tổng quan một khu mỏ quặng Bauxite ở tây Nguyên
Mỏ Bauxite
– Các mỏ Bauxite diaspor với trữ lượng khoảng 200 triệu tấn tại Hà Giang,
Lạng Sơn, Cao Bằng, Nghệ An…
– Các mỏ Bauxite Gibsit với trữ lượng khoảng 2,1 tỷ tấn được phân bố chủ
yếu ở khu vực Tây Nguyên (như Đăk Nông, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum) và
Bình Phước, Phú Yên…

Khai thác sắt tại mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh

Quặng sắt
- Quặng sắt tại nước ta có 4 loại chính là skarn, nhiệt dịch, phong hóa và
biến chất.
- Tên các mỏ khoáng sản ở Việt Nam – quặng sắt có thể kể đến tại Hà Tĩnh,
Thái Nguyên, Cao Bằng,… Mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh có trữ lượng lớn đến
550 triệu tấn.
- Một số mỏ sắt nổi tiếng như Tùng Bá – Hà Giang, Trại Cao – Thái Nguyên,
Trấn Yên – Yên Bái, Vản bàn – Lào Cai…

Quặng Titan:
- Các mỏ quặng Titan tại nước ta có hai loại chủ yếu được phân bố tại Thái
Nguyên và Tuyên Quang:
•Quặng Titan gốc trong đá có ở mỏ Cây Châm, mỏ Phú Lương – Thái Nguyên
•Quặng Titan sa khoáng ở ven biển từ Thanh Hóa đến Bà Rịa – Vũng Tàu
•Các mỏ ilmenit ở Hà Tĩnh, Bình Thuận, Bình Định,…
      
Một mỏ Titan đang trong quá trình được khai thác

Những mỏ vàng ở Việt Nam
- Vàng là một trong những tài nguyên kim loại có giá trị lớn. Tại nước ta, đã
phát hiện gần 500 điểm quặng và mỏ vàng. Gần 30 mỏ đã được tìm kiếm và
tiến hành khai thác với sản lượng khoảng 300 tấn vàng.
- Các mỏ vàng gốc tập trung chủ yếu tại khu vực miền núi phía Bắc, Tây
Bắc. Bên cạnh đó, vùng Thái Nguyên – Cao Bằng – Bắc Kạn cũng là một
khu vực mỏ vàng được chú ý. Các mỏ vàng nổi tiếng như Pắc Lạng, Khau
Âu (Bắc Kạn), Nam Quang – Cao Bằng, mỏ vàng tại Nà Pái – Lạng Sơn, …