Chủ đề
QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Nghĩa vụ:
2. Lương tâm.
3. Nhân phẩm và Danh dự.
4. Hạnh phúc
“Vẻ đẹp con người không nằm ở ngoại hình, tiền bạc hay bất kì thứ phù du nào khác mà nằm ở việc chúng ta bộc lộ những phẩm chất đạo đức ra sao”
~Mr. Robbert~
2
Em có nhận xét gì về ca từ trong bài hát trên? Qua bài hát trên em cảm nhận được điều gì?
Vậy em hiểu thế nào là nghĩa vụ? Ví dụ.
1. Nghĩa vụ:
a. Khái niệm
Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với yêu cầu lợi ích chung của cộng đồng, của XH.

Nghĩa vụ là yêu cầu chung được xã hội đặt ra, áp dụng cho tất cả mọi người
Thực hiện nghĩa vụ cũng chính là cách thể hiện trách nhiệm trước người khác, cộng đồng và xã hội
Có ý kiến cho rằng “Chỉ những người đến tuổi trưởng thành mới phải thực hiện nghĩa vụ
của mình, còn những người khác thì không? Em có đồng ý với ý kiến trên không? Tại sao?
Nghĩa vụ là gì?
Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân
đối với yêu cầu, lợi ích chung của
cộng đồng, của xã hội
Ch?p h�nh lu?t ATGT
Đóng học phí
Nghia v? qu�n s?
Nộp thuế
6
TÌNH HUỐNG
Đã hết giờ làm việc nhưng ngoài phòng chờ vẫn còn 2 bệnh nhân ngồi chờ.
Bác sĩ về và hẹn họ đến khám vào ngày hôm sau vì đã hết giờ làm việc
Bác sĩ tiếp tục khám cho 2 bệnh nhân vì sợ đến ngày hôm sau họ mất công đi lại, chờ đợi
Trong 2 trường hợp trên, người bác sĩ có hoàn thành nghĩa vụ của mình không? Phân tích sự khác nhau giữa cách xử sự của bác sĩ trong 2 trường hợp trên?
Ví dụ
Nghĩa vụ pháp lý: Cá nhân hoàn thành trách nhiệm, ...do một sự bắt buộc cần thiết
Nghĩa vụ đạo đức: Cá nhân hoàn thành trách nhiệm... Với một tình cảm thôi thúc tự bên trong, hoàn toàn tự nguyện, tự giác, không vụ lợi
Hãy theo dõi tình huống sau:
Tình huống 2:
Đường vào thôn em đi lại thật khó khăn, mỗi khi trời mưa là bùn lầy đến
mắt cá chân.Em đã nhiều lần bị ngã khi đi học, vừa bẩn hết quần áo lại còn
bị muộn học nữa.Thật may, đầu năm tới Nhà nước sẽ đầu tư làm mới con đường
đến thôn em. Nhưng con đường lại đi qua mảnh vườn mà Bà em đã vất vả trồng
và chăm sóc bao nhiêu là cây ăn trái. Bà em phải làm thế nào bây giờ?
Nhà nước mà lấy vườn cây của Bà rồi, Bà sẽ tìm đâu ra nguồn thu nhập mới?
Qua tình huống trên, hãy cho biết:
Có phải lúc nào lợi ích cá nhân và xã hội cũng
phù hợp với nhau không? Khi mâu thuẫn
xảy ra, cần giải quyết như thế nào?
Như vậy
- Cá nhân phải biết đặt nhu cầu và lợi ích của xã hội lên trên, trong trường hợp cần thiết, phải biết hi sinh quyền lợi của mình vì lợi ích chung.
- XH có trách nhiệm bảo đảm cho nhu cầu và lợi ích chính đáng của cá nhân.
Những câu chuyện ấm lòng : Lương tâm, Nghĩa vụ, nhân phẩm và danh dự, hạnh phúc ở Sài gòn
1.Nghĩa vụ (trách nhiệm đi đôi với hành động)
Trước tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, cả đất nước chung tay phòng, chống dịch bệnh, một nữ sinh viên Trường đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng) đã tận dụng thời gian để vẽ bộ tranh “Những anh hùng thầm lặng” như một lời cảm ơn mà người dân Việt Nam gửi đến các y bác sĩ, các chiến sĩ bộ đội, công an và những người đang trực tiếp ngày đêm phòng chống dịch Covid-19.
Châu Thị Ngọc Anh (21 tuổi, quê tỉnh Quảng Nam), hiện đang là sinh viên năm thứ 3, ngành kế toán trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, cho biết, thấu hiểu những vất vả, gian truân mà các y bác sĩ, chiến sĩ bộ đội, công an và những người đang ngày đêm ở tuyến đầu phòng, chống dịch Covid-19, Anh đã sử dụng chương trình trên điện thoại di dộng  để thực hiện một bộ tranh mang tên “Những người hùng thầm lặng”.
Theo lời Ngọc Anh, trong thời gian cả nước đang tích cực phòng, chống dịch Covid-19,  Ngọc Anh thấy cảnh các y bác sĩ, chiến sĩ bộ đội, công an đang nỗ lực cố gắng kiểm soát dịch không biết mệt mỏi. Trước những hành động hy sinh thầm lặng đó, Ngọc Anh cảm thấy yêu thương  và trân trọng những hành động đó. “Em đã lấy những hình ảnh trên mạng xã hội, sau đó dựa vào bức ảnh này rồi sử dụng điện thoại di động để khắc họa lại, mỗi bức tranh vẽ trong khoảng từ 2-3 tiếng đồng hồ”, Ngọc Anh nói.

To be continued...

Ngọc Anh chia sẻ: "Qua những hình ảnh đầy cảm động, sự vất vả của lượng lực phòng chống dịch, Ngọc Anh muốn lan toả nhiều tình thương và tinh thần tích cực cùng nhau phòng chống dịch Covid-19.
“Em thương những bác sỹ, y tá làm việc không kể ngày đêm, hoặc những chú bộ đội phải nhường chỗ cho dân, ra rừng ngủ tạm. Em thấy xót thương nhưng không biết làm cách nào. Em vẽ những bức tranh này như một sự động viên, cổ vũ , cho họ biết có rất nhiều người dân đang cảm ơn họ vì những hành động này”, Ngọc Anh chia sẻ.
Qua bộ tranh, Ngọc Anh muốn gửi lời cảm ơn và nhắn nhủ đến các y bác sĩ, bộ đội, công an và những người đang ngày đêm phòng, chống dịch Covid-19 rằng, tất cả người dân Việt Nam đều ở bên cạnh . Mỗi người dân sẽ kề vai sát cánh cùng các y bác sĩ, bộ đội và công an trong công việc phòng chống dịch. Nhất định chúng ta sẽ khống chế đợt dịch bệnh Covid-19.
Danh ngôn : Không nghĩa vụ nào khẩn cấp hơn việc bày tỏ long biết ơn
Một số hình ảnh chân thật về những “ người hùng “ thực sự của toàn thể người dân Việt Nam
5
b, Nghĩa vụ đạo đức của người thanh niên Việt Nam hiện nay ( HS tự đọc)
- Chăm lo rèn luyện đạo đức.
- Không ngừng học tập, nâng cao trình độ.
- Tích cực lao động sản xuất.
- Sẵn sàng tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Chúng ta đang ở bức tranh nào?
Đó là những các ứng xử, xử sự với nhau ở xã hội này. Những mẩu chuyện trên là hồi chuông cảnh tỉnh giúp ta ý thức về lương tâm của mình.
Người có đạo đức
Giữa bản thân
Người xung quanh.
Xem xét, đánh giá
hành vi
Tự điều chỉnh hành vi
Chuẩn mực đạo đức
Phù hợp
Người có lương tâm
Vậy lương tâm là gì?
2. Lương tâm
A, Lương tâm là gì?
Cho tình huống sau:
Bạn A mất 100.000đ. Tìm mãi mà không thấy nên bạn có ý nghi ngờ bạn B ngồi cạnh mình đã lấy trộm và bạn đã bóng gió nói đến sự nghi ngờ của mình. Vài ngày sau,bạn phát hiện tờ 100.000đ của mình để quên trong quyển vở bài tập ở nhà, bạn hối hận vô cùng vì đã lỡ nghi ngờ bạn B và tự nhủ: từ giờ trở đi mình phải bình tĩnh xem xét, tìm hiểu chứ không nên kết luận vội vàng làm sứt mẻ tình bạn!
Bạn A đã tự đánh giá, điều chỉnh
hành vi của mình như thế nào?
Năng lực tự đánh giá, điều chỉnh hành vi
đó gọi là gì?
- Lương tâm: là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác và xã hội.
Khi làm được
những việc tốt
hoặc
đạt kết quả cao
trong học tập,
em cảm thấy
thế nào?
Khi có các hành vi sai lầm,vi phạm các chuẩn mực đạo đức, em cảm thấy như thế nào?
Vậy lương tâm có mấy trạng thái?
Ăn năn
Thanh th?n
Thanh th?n
An nan
Hai trạng thái
của lương tâm:
Thanh thản.
Cắn rứt.
Ý nghĩa hai trạng thái
của lương tâm:
Thanh thản: giúp con người tự tin vào bản thân hơn, giúp họ ngày càng sống đẹp, sống lành mạnh
Cắn rứt: Giúp cá nhân điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với yêu cầu của xã hội
Em có suy nghĩ gì về việc làm của những người trong video trên?
Sản xuất cà phê bằng pin
Quán cơm 2.000 đồng-Nụ cười Saigon
Lương tâm tồn tại ở trạng thái nào cũng có ý nghĩa tích cực đối với cá nhân. Chỉ có một số cá nhân thường làm điều ác nhưng không biết ăn năn, hối hận không cắn rứt lương tâm thì coi là kẻ vô lương tâm

Từ hai sự việc trên, chúng ta rút ra nhận xét gì?
Lương tâm của mỗi người mang tính bẩm sinh, di truyền có đúng không? Vì sao?
Lương tâm là kết quả của
quá trình giáo dục,
nhận thức, tu dưỡng và rèn luyện
của mỗi người
Theo em, con người có thể đánh mất lương tâm của chính họ hay không? Tại sao
Người có lương tâm cũng có thể
đánh mất lương tâm của mình
bất cứ lúc nào nếu không chịu
Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện.
Cá nhân không chỉ phải có lương tâm,
mà phải biết giữ gìn lương tâm
b,Làm thế nào để trở thành người có lương tâm?
* Đối với mọi người:
- Thường xuyên rèn luyện tư tưởng, đạo đức theo quan điểm tiến bộ, cách mạng và tự giác thực hiện các hành vi đạo đức.
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bản thân.
- Bồi dưỡng tình cảm trong sáng, đẹp đẽ, cao thượng, bao dung và nhân ái.
* Đối với học sinh:
- Tự giác thực hiện nghĩa vụ của học sinh.
- Rèn luyện ý thức đạo đức, tác phong kỉ luật.
- Có lối sống lành mạnh, biết quan tâm đến người khác.
Hoạt động của các đoàn viên thanh niên
3. Nhân phẩm và danh dự
a. Nhân phẩm là gì ?
* Xét các ví dụ sau:
VD1: An mượn sách của Trang và có ý định lấy luôn không trả. Khi Trang hỏi thì An nói dối là đã đánh mất và tự nhủ rằng : “Ăn trộm sách để tích lũy tri thức thì có gì đáng xấu hổ”.
VD2: Mỹ nhà nghèo phải đi bán vé số để kiếm sống. Một người khách thấy thương hại cho Mỹ đã đưa tiền cho Mỹ nhưng Mỹ đã từ chối không nhận và nói: “Cháu không nhận đâu, xin cảm ơn Ông cháu chỉ nhận những đồng tiền do cháu tự lao động thôi ”.
Em hãy phân tích các hành vi trên
VD1: An đã lợi dụng lòng tốt của bạn mình để mượn sách và cố tình quên đi. Như vậy là An muốn biến tài sản của bạn thành tài sản của mình. Như vậy là không hợp chuẩn mực đạo đức.
VD2: Tuy còn nhỏ nhưng Mỹ đã ý thức được mình là con nhà nghèo, rất cần tiền nhưng phải là tiền do chính mình làm ra chứ không phải sự thương hại của người khác. Chứng tỏ Mỹ là người có bản lĩnh, biết khắc phục khó khăn để học tập và lao động, không làm điều gì ảnh hưởng đến thanh danh của mình. Mỹ là người biết coi trọng nhân phẩm. Thật đáng khen.

Vậy nhân phẩm là gì ?
A, Nhân phẩm là gì?
* Khái niệm:
Nhân phẩm là toàn bộ những phẩm chất mà mỗi con người có được. Nói cách khác, nhân phẩm là giá trị làm người của mỗi con người.
Xúc phạm người khác trên mạng xã hội có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật
Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Liệt sĩ Đặng Thùy Trâm
Xã hội luôn đánh giá cao và kính trọng người có nhân phẩm
b. Danh dự
Rach mặt ăn vạ
Nhân vật của nhà văn Nam Cao
Trong cái nhìn của dân làng: quỷ dữ.
Tứ cố vô thân
B, Danh dự

Trong giờ kiểm tra toán Ngân loay hoay không tìm ra kết quả. Bình thấy vậy đã đưa bài cho Ngân nhưng Ngân không chép mà tự bản thân cố gắng tìm ra lời giải.
Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao của dư luận xã hội với một người dựa trên các giá trị tinh thần, đạo đức của người đó.
Danh dự là nhân phẩm được đã được đánh giá và công nhận.
Ví dụ - Danh dự của người thầy thuốc
- Danh dự người giáo viên
Danh dự người đoàn viên
Theo em, việc làm đó chứng tỏ Ngân là người như thế nào?
Vậy danh dự là gì?
* Ý nghĩa:
Khi biết giữ gìn danh dự của mình, các cá nhân có được sức mạnh tinh thần thúc đẩy con người làm điều tốt và ngăn ngừa điều xấu.
4. Hạnh phúc
a. Hạnh phúc là gì?
Hạnh phúc đối với em là khi nào?
a. Hạnh phúc là gì?
 Hạnh phúc là cảm xúc vui sướng, hài lòng của con người trong cuộc sống khi được đáp ứng, thỏa mãn các nhu cầu chân chính, lành mạnh về vật chất và tinh thần.

Cống hiến
Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc
“ Cơm áo là đây! Hạnh phúc đây rồi!”
Trích Người đi tìm hình của nước - Chế Lan Viên.
Câu 1
Câu nào dưới đây nói về nhân phẩm?
A. Đói cho sạch, rách cho thơm.
B. Già néo đứt dây.
C. Tối lửa tắt đèn có nhau.
D. Gắp lửa bỏ tay người.
Đáp án: A
Câu 2
Toàn bộ những phẩm chất mà con người có được gọi là
Đáp án: D
A. Cộng đồng. B. Nghĩa vụ.
C. Lương tâm. D. Nhân phẩm.
Câu 3
Cảm xúc vui sướng, hài lòng của con người trong cuộc sống khi được đáp ứng, thỏa mãn các nhu cầu chân chính, lành mạnh về vật chất và tinh thần gọi là
Đáp án: C
A. nghĩa vụ. B. danh dự.

C. hạnh phúc. D. lương tâm.