Một số thể loại
văn học.
Thơ - Truyện

TRÒ CHƠI
NHANH TAY, NHANH MẮT
Mỗi đội sẽ cử các thành viên đoán tên các tác
phẩm, tác giả truyện ngắn, thơ đã học trong
chương trình lớp 11.

Vịnh khoa Thi
hương

Hai đứa trẻ - Thạch

Tự tình II – Hồ Xuân

Thương Vợ – Tế Xương

Hạnh phúc của một tang gia – Vũ

Câu cá mùa thu – Nguyễn

Khóc Dương Khuê – Nguyễn

Chữ người tử tù – Nguyễn

Bài ca ngất ngưởng – Nguyễn

Nội dung bài học
I. Quan niệm chung về thể
loại văn học.
II. Thể loại thơ
III. Truyện
IV. Luyện tập

I. Quan niệm chung về thể loại văn học
Cơ sở chung để phân chia loại thể văn học là dựa
vào phương thức (cách thức phản ánh hiện thực,
tình cảm của tác phẩm ).

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1 + 2
Loại là gì? Đặc trưng của
loại? Có mấy loại hình
văn học? Cho ví dụ?

Nhóm 3 + 4
Thể là gì? Mối quan hệ
giữa thể với loại? Căn cứ
để phân chia thể? Trong
từng loại, hãy nêu một số
thể chủ yếu? Cho ví dụ?

I. Quan niệm chung về thể loại văn học
1.
Loại


Là phương thức tồn tại chung, là loại hình, chủng
loại
 Tác phẩm văn học được chia làm 3 loại:
Trữ tình

Kịch
Tự sự

I. Quan niệm chung về thể loại văn học
1.
Loại

Trữ tình
bộc lộ tình cảm,
tâm hồn con
người, đặc biệt là
đời sống nội tâm
của chính tác
giả.
- Ca dao
- Thơ

Tự sự
là kể chuyện,
trình bày bức
tranh về đời
sống qua cốt
truyện, nhân vật.
- Truyện. Tiểu
thuyết, Bút ký,
Phóng sự, Kí
sự, Tùy bút.

Kịch
Thông qua lời
thoại, hàng động
của các nhân vật
để thể hiện mâu
thuẫn, xung đột:Kịch D Gian- Kịch
C Điển - Kịch H
Đại - Bi kịch.- Hài
kịch.

I. Quan niệm chung về thể loại văn học
2. Thể
 Là hiện thực hóa của loại, nhỏ hơn loại.
 Căn cứ để phân chia đa dạng: Có khi dựa vào độ ngắn
dài; đề tài; cấu trúc; tính chất mâu thuẫn; cảm hứng
chủ đạo...
 Có một thể loại tồn tại độc lập: Văn nghị luận (chính
trị xã hội, văn hoá)

II. Thể loại thơ
Câu 1: Thơ bắt nguồn từ
đâu? Thơ có từ bao giờ? Cốt
lõi của thơ là gì?
Câu 2: Thơ phân biệt với
văn xuôi, kịch, nghị luận ở
những điểm nào?
Câu 3: Thơ được phân loại
như thế nào? Có bao nhiêu
loại?
Câu 4: Nêu yêu cầu chung
của thơ?

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
a. Một số quan niệm về thơ

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
a. Một số quan niệm về thơ

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
b. Đặc trưng của thơ
• Là một thể loại văn học có phạm vi phổ biến rộng
• và
Thơsâu.
tác động đến người đọc bằng sự nhận thức cuộc
sống, những liên tưởng, tưởng tượng phong phú,
• Thơ ca là tấm gương phản chiếu tâm hồn, là tiếng nói
của tình cảm con người, những rung động của trái tim
cuộc
đời. đến cái đẹp, phần thi vị của tâm hồn con
• trước
Thơ chú
trọng
người và cuộc sốn khách quan.

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
b. Đặc trưng của thơ
• Cốt lõi cơ bản của thơ là trữ
• tình
Ngôn ngữ thơ cô đọng, hàm xúc, giàu nhịp điệu, hình
ảnh sinh động, được tổ chức đặc biệt theo thể thơ.

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
Thơ trữ tình (đi sâu vào tâm tư tình cảm chiêm nghiệm
về cuộc đời)

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
Thơ tự sự: cảm nghĩ vận động theo mạch kể chuyện

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
Thơ trào phúng: Phủ nhận những điều xấu bằng đùa
cợt, mỉa mai

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ

- Phân loại theo cách thức tổ chức có:
+ Thơ cách luật. (Viết theo quy định như thơ đường , lục
bát, STLB)
Tre xanh xanh tự bao giờ 

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre
xanh 
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên luỹ, nên thành tre
ơi
Thơ lục bát
( Tre Việt Nam – Nguyễn Duy)

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
- Phân loại theo cách thức tổ chức có:
+ Thơ cách luật. (Viết theo quy định như thơ đường , lục
bát, STLB)
Cùng trông lại mà cùng chẳng
thấy,
Thấy xanh xanh những mấy
ngàn dâu.
Ngàn dâu xanh ngắt một màu,
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn
Thơ song thất
ai?

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
+ Thơ văn xuôi

Dự cảm mùa thu
- Chu Thị Thơm -

II. Thể loại thơ
1. Khái lược về
thơ
c. Phân loại thơ
+ Thơ tự do

II. Thể loại thơ
2. Yêu cầu về
đọc thơ
Tìm hiểu xuất xứ để thấy được cội nguồn của tứ
thơ, để hiểu thêm ND và ý nghĩa bài thơ.
Cảm nhận ý thơ: khám phá ND và hình thức của
bài thơ bằng việc đồng cảm với nhà thơ, dùng liên
tưởng, tưởng tượng phân tích khả năng biểu hiện
của từ ngữ, chi tiết, vần điệu ...
Lý giải, đánh giá: phát hiện ra ý nghĩa tư tưởng và
giá trị nghệ thuật của bài thơ

III. Thể loại truyện
Câu 1: Nêu đặc trưng của
truyện? Truyện khác với thơ
tự sự trữ tình ở những điểm
nào? Phân tích một ví dụ
điển hình?
Câu 2: Truyện được phân
thành bao nhiêu loại ?
Câu 3: Nêu yêu cầu chung
khi đọc truyện? Em thường
đọc truyện như thế nào ?

III. Thể loại truyện
Khái niệm
thực
Là phương thức phản ánh Hiện
…………………….
đời sống
sự việc
qua câu chuyện,……………………,
sự kiện bởi người
khách
Tư lại một ý
kể chuyện
mộtquan
cách …………………….., đem
tưởng
nghĩa ……………
…………nào đó.

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
a. Đặc trưng của truyện
Truyện thường có:
- Truyện mang tính khách
quan
Con người, sự kiện được miêu tả và kể lại bởi một
người kể chuyện nào đó.
 Dù kể chuyện người hay kể chuyện mình, truyện bao
giờ cũng tôn trọng sự thật. Bởi trên cái nền sự thật ấy
mới có thể hư cấu, tạo nhân vật điển hình.

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
a. Đặc trưng của truyện
Truyện thường có:
- Cốt truyện
 Cốt truyện bao gồm nhân vật, sự kiện và mối quan hệ
giữa các tình tiết và sự kiện. Tất cả tạo ra sự vận động
của hiện thực được phản ánh, góp phần khắc hoạ tính
vật, miêu
số phận
từng
nhânquan
vật. hệ với hoàn
 cách
Nhânnhân
vật được
tả đặt
trong
cảnh, môi trường xung quanh. Vì thế truyện không bị
hạn chế về không gian, thời gian.

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
a. Đặc trưng của truyện
Truyện thường có:
- Ngôn ngữ truyện
 Ngôn ngữ phong phú.
 Có ngôn ngữ người kể chuyện, ngôn ngữ
vật. ngôn ngữ đối thoại có độc
 nhân
Bên cạnh
thoại. Ngôn ngữ truyện gần với đời
sống.

Ngôn ngữ
truyện
không bị
giới hạn.

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
a. Đặc trưng của truyện
Hãy chỉ ra: Cốt truyện,
nhân vật, ngôn ngữ,
không gian , thời gian
trong truyện ngắn “Chữ
người tử tù” của Nguyễn
Tuân.

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
b. Phân loại truyện

Văn học dân gian: thần thoại, truyền thuyết, cổ
tích,..

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
b. Phân loại truyện

Văn học Trung đại: Có truyện viết bằng chữ
Hán, chữ Nôm

III. Thể loại truyện
1. Khái lược về
truyện
b. Phân loại truyện

Văn học hiện đại: Truyện ngắn, Truyện dài,
Truyện vừa,…

III. Thể loại truyện
2. Yêu cầu đọc
truyện

•
•
•
•

Tìm hiểu bối cảnh xã hội, hoàn cảnh
sáng
Phan tác...
tích diễn biến cốt
truyện.
Phân tích nhân vật: ngoại hình, tính cánh,
ngôn
ngữ...
Xác định
vấn đề của truyện đặt ra, ý nghĩa tư tưởng, giá
trị của truyện trên các phương diện: nhận thức, giáo
dục, thẫm mĩ.

IV. Luyện tập
•Nhóm 1 + 2: Nghệ thuật
tả cảnh, tả tình trong
“Thu điếu” (Nguyễn
Khuyến).
•Nhóm 3 + 4: Nghệ thuật
sử dụng ngôn ngữ trong
Thu điếu” (Nguyễn
Khuyến)

Củng cố
Câu 1 : Phần lớn các nhà nghiên cứu phân các tác phẩm
văn học gồm mấy loại lớn?
Câu 2 : Phân loại thơ theo nội dung gồm có những loại
nào?
Câu 3 : Phân loại thơ theo cách thức tổ chức bài thơ gồm
có những loại nào?
Câu 4 : Thần thoại, truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện
cười, truyện ngụ ngôn là những kiểu loại của?
Câu 5 : Nhận xét sau đúng hay sai?
“Thơ thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng con người
bằng ngôn ngữ cô đọng, gợi cảm, giàu hình ảnh và nhạc
điệu”.