CHƯƠNG 5: MỘT SỐ YẾU TỐ THỐNG KÊ
Bài 1: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU

A. KHỞI ĐỘNG
Ta thường thu thập dữ liệu từ các nguồn nào?
- Văn bản
- Bảng biểu
- Hình ảnh trong
thực tế

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1. Thu thập dữ liệu

Thông tin về Covid-19 ở Việt Nam

Thông tin về Covid-19 ở Việt Nam (Cập
nhật vào lúc 15 giờ ngày 13/4/2020)
30
25
20
15
10
5
0

3/4

4/4

5/4

6/4

7/4

Số ca khỏi bệnh trong ngày

8/4

9/4

10/4

11/4

Số ca mắc mới trong ngày

BIỂU
ĐỒ

12/4

(Cập nhật vào lúc 15 giờ ngày 13/4/2020)
Ngày
Số ca khỏi bệnh
Số ca mắc mới
trong ngày
trong ngày
3/4
10
10
4/4
5
3
5/4
1
1
6/4
4
4
7/4
 
 
8/4
 
 
9/4
 
 
10/4
 
 
11/4
 
 
12/4
 
 

BẢNG DỮ
LIỆU

C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Thực hành 1: Quan sát bản tin thời tiết tại Thành phố HCM sau đây:

Hoàn tất bảng thống kê theo mẫu sau:

2. Phân loại dữ liệu theo các tiêu chí
Kết quả tìm hiểu về sở thích đối với môn bóng đá của 5 bạn học sinh một trường Trung học
cơ sở được cho trong bảng thống kê sau:
STT
1
2

Tuổi
13
14

Giới tính
Nam
Nam

Sở thích
Không thích
Rất thích

3
4
5

14
12
14

Nữ
Nữ
Nam

Không thích
Thích
Rất thích

Có 3 loại mức độ thể hiện sự yêu thích đối với môn bóng đá là: không thích, thích, rất
a) Các loại mức độ thể hiện sự yêu thích đối với môn bóng đá của 5 học sinh trong bảng?
thích.
b) Có
nhiêu
sinh
namsinh
và bao
nhiêuđiều
họctra.
sinh nữ được điều tra?
Có bao
3 học
sinhhọc
nam,
2 học
nữ được
c) Độ
các bạn được điều tra?
Độtuổi
tuổitrung
trungbình
bìnhcủa
: (13+14+14+12+14)
: 5 ≈ 13 (tuổi)
Vậy độ tuổi trung bình của các bạn được điều tra là khoảng 13 tuổi.

Người ta thường phân loại dữ liệu theo những tiêu chí nào? Các tiêu chí đó được
biết diễn dưới dạng nào?
Để thuận tiện trong mô tả và xử lí, người ta thường phân loại dữ liệu:
- Dữ liệu định lượng được biểu diễn bằng số thực
- Dữ liệu định tính được biểu diễn bằng từ, chữ cái, kí hiệu,…
Dữ liệu
định lượng

Dữ liệu
định tính

STT

Tuổi

Giới tính

Sở thích

1

13

Nam

Không thích

2

14

Nam

Rất thích

3

14

Nữ

Không thích

4

12

Nữ

Thích

5

14

Nam

Rất thích

Ví dụ 2: Phân loại các dãy dữ liệu sau dựa trên tiêu chí định tính và định lượng.
a) Các loại xe ô tô được sản xuất:
A;liệu
B; Cđịnh
… tính
a) dữ
b) dữ
liệu
định
lượng
b) Chiều cao (tính theo cm) của một số bạn học sinh lớp 7C:
142;
148;
152;
…
c) Danh sách các môn thể thao
được
sinh
yêu thích: bóng đá; cầu lông; bóng chuyền, …
c) dữ
liệuhọc
định
tính
d) Điểm trung bình môn Toán của một số bạn học sinh: 5,5; 6,5; 8,2; …d) dữ liệu định lượng

C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Thực hành 2: Thống kê về các loại lồng đèn mà các bạn học sinh lớp 7A đã làm được để
trao tặng cho trẻ em khuyết tật nhân dịp Tết Trung thu được cho trong bảng dữ liệu sau:

a)a)Hãy
loại tính:
các dữ
trong
bảng
kê trên dựa trên hai tiêu chí định tính
Tiêuphân
chí định
cộtliệu
loạicólồng
đèn,
cộtthống
màu sắc
và định lượng.
Tiêu tổng
chí định
lượng:
lượng
b) Tính
số lồng
đèncột
cácsốloại
mà các bạn lớp 7A đã làm được.
b) Tổng số các loại mà các bạn lớp 7A đã làm được là:
5 + 3 + 4 + 12 + 14 = 28 (đèn)

Thực hành 3:

C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

a) Danh sách một số loại cây: cam, xoài mít, …

Dữ liệu định tính

b) Khối lượng trung bình (tính theo g) của một số loại
trái cây: 240, 320, 1 200,…

Dữ liệu định lượng

c) Màu sắc khi chín của một số loại trái cây: vàng,
cam, đỏ,…

Dữ liệu định tính

d) Hàm lượng vitamin C trung bình (tính theo mg)
có trong một số loại trái cây: 95, 52, 28,…

Dữ liệu định lượng

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Vận dụng 1: Kết quả tìm hiểu về khả năng tự nấu ăn của tất cả học sinh lớp
7 được cho bởi bảng thống kê sau:
Khả năng tự
nấu ăn

Không đạt

Đạt

Giỏi

Xuất sắc

Số bạn
tự đánh giá

20

10

6

4

a) Phân loại dữ liệu trong bảng thống kê dựa theo tiêu chí định tính và định lượng
b) Tính sĩ số lớp 7B

1. Dãy dữ liệu sau là định tính hay định lượng: Số ca nhiễm Covid-19 trong
ngày 08/5/2022 của một số địa phương: 630; 39; 222; 179; 121; 105;…

00:02
00:00
00:01
00:03
00:06
00:10
00:04
00:09
00:07
00:05
00:08
A. ĐỊNH LƯỢNG

B. ĐỊNH TÍNH

2. Khả năng phát âm tiếng anh của các bạn học sinh lớp 7A: chưa đạt, đạt,
giỏi, xuất sắc. Dãy dữ liệu trên là định tính hay định lượng?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:06
00:10
00:04
00:09
00:07
00:05
00:08
A. ĐỊNH TÍNH

B. ĐỊNH LƯỢNG

3. Khối 7 của một trường THCS có 4 lớp là 7A, 7B, 7C, 7D. Nhà trường cho học sinh khối lớp 7
đăng kí tham quan hai bảo tàng: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Mỗi
học sinh chỉ đăng kí tham quan đúng một bảo tàng, bạn Thảo lập biểu đồ cột kép biểu diễn số lượng
học sinh đăng kí tham quan hai bảo tàng trên của từng lớp. Qua biểu đồ hãy cho biết, số học sinh lớp
7C đăng kí tham quan Bảo tàng Lịch sử Quốc gia là bao nhiêu?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:06
00:10
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. 30

B. 25

C. 10

D. 15

3. Tính hợp lí của dữ liệu
a) Trong bảng thống kê sau:
Lớp

Sĩ số

7A1
7A2
7A3
7A4
7A5
Tổng

40
38
32
40
35
185

Số HS tham gia chạy việt
dã
12
8
40
25
10
70

Hãy so sánh số học sinh tham gia chạy
việt dã của mỗi lớp với sĩ số của lớp đó
để tìm điểm chưa hợp lí của bảng thống
kê trên?

a) Điểm chưa hợp lí của bảng thống kê trên là: Số học sinh tham gia
chạy việt dã của lớp 7A3 là 40 lớn hơn sĩ số của lớp (32 học sinh).

b) Nêu nhận xét của em về các tỉ lệ phần trăm trong bảng thống kê sau:
Xếp loại kết quả
học tập của học
sinh
Tốt
Khá
Đạt
Chưa đạt
Tổng

Tỉ lệ phần
trăm
110%
45%
35%
10%
200%

Tỉ lệ phần trăm trong bảng thống kê không hợp lí.
Vì tỉ lệ phần trăm của số học sinh xếp loại tốt là
110% (lớn hơn 100%) vượt sĩ số lớp và tổng các
tỉ lệ phần trăm các loại phải bằng đúng 100%.

c) Kết quả tìm hiểu về sở thích đối với môn bóng đá của các bạn học sinh lớp
7A được cho bởi bảng thống kê sau:
Sở thích
Số bạn nam

Không thích
2

Không quan tâm
3

Thích
10

Rất thích
5

Dữ
đại diện
sởcho
thích
vớiđmôn
đábóng
của tất
Dữ liệu
liệu trên
trêncó
không
đạicho
diện
sởđối
thích
ối vớbóng
i môn
đácả
củhọc
a tấsinh
t cả lớp
7A
không?
họchay
sinh
lớp 7A. Vì dữ liệu chưa thống kê hết sở thích của tất cả các học
sinh lớp 7A.

Để đảm bảo tính hợp lí, dữ liệu cần phải đáp ứng đúng các tiêu chí toán học
đơn giản, chẳng hạn như:
+ Tổng tỉ lệ phần trăm của tất cả các thành phần phải bằng 100%
+ Số lượng của bộ phận phải nhỏ hơn số lượng toàn thể,…
+ Phải có tính đại diện đối với vấn đề cần thống kê.

Ví dụ 3:
Xếp
kếtsốquả Số
họcHS
tậptham
Tỉgia
lệ phần
Lớp loạiSĩ
chạy trăm
việt dã
Sở thích
Không thích Không quan tâm Trong
Thích
Rấtkê,
thích
bảng
thống
tỉ lệ
trăm học
Trong
bảng
thống
kê,
số phần
học sinh
học sinh
7A1 của 40
12
sinh
xếp thể
loạivượt
tốt không
vượt quá
không
quá sĩthể
số lớp
7A2
38
8 110%
Tốt
Số bạn nam
2
3
100%10và tổng các tỉ5lệ phần tram các loại
7A3
32
40
Khá
45%
phải bằng đúng 100%.
7A4
40
25
Đạt
35%
7A5
35
10 kê, dữ liệu chưa có tính đại diện vì
Chưa đạtTrong bảng thống10%
Tổng 185 còn thiếu dữ liệu
70 về học sinh nữ của lớp.
Tổng
200%

C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

Thực hành 4:
Xét tính hợp lí của dữ liệu trong bảng thống kê sau:

00:00
00:01
00:02
00:03
00:04
00:05
00:06
00:07
00:08
00:09
00:10
00:11
00:12
00:13
00:14
00:15
00:16
00:17
00:18
00:19
00:20
00:21
00:22
00:23
00:24
00:25
00:26
00:27
00:28
00:29
00:30
00:31
00:32
00:33
00:34
00:35
00:36
00:37
00:38
00:39
00:40
00:41
00:42
00:43
00:44
00:45
00:46
00:47
00:48
00:49
00:50
00:51
00:52
00:53
00:54
00:55
00:56
00:57
00:58
00:59
01:00
01:01
01:02
01:03
01:04
01:05
01:06
01:07
01:08
01:09
01:10
01:11
01:12
01:13
01:14
01:15
01:16
01:17
01:18
01:19
01:20
01:21
01:22
01:23
01:24
01:25
01:26
01:27
01:28
01:29
01:30
01:31
01:32
01:33
01:34
01:35
01:36
01:37
01:38
01:39
01:40
01:41
01:42
01:43
01:44
01:45
01:46
01:47
01:48
01:49
01:50
01:51
01:52
01:53
01:54
01:55
01:56
01:57
01:58
01:59
02:00
02:01
02:02
02:03
02:04
02:05
02:06
02:07
02:08
02:09
02:10
02:11
02:12
02:13
02:14
02:15
02:16
02:17
02:18
02:19
02:20
02:21
02:22
02:23
02:24
02:25
02:26
02:27
02:28
02:29
02:30
02:31
02:32
02:33
02:34
02:35
02:36
02:37
02:38
02:39
02:40
02:41
02:42
02:43
02:44
02:45
02:46
02:47
02:48
02:49
02:50
02:51
02:52
02:53
02:54
02:55
02:56
02:57
02:58
02:59
03:00

Tỉ lệ phần trăm các loại sách trong tủ sách của lớp 7A1
Loại sách
Tỉ lệ phần trăm
Sách tiểu sử danh nhân
20%
Sách truyện tranh
18%
Sách tham khảo
30%
Sách dạy kĩ năng sống
12%
Các loại sách khác
40%
Tổng
120%

Dữ liệu cho trong bảng không hợp lí vì tổng tỉ lệ phần trăm của
tất cả các thành phần là 120% (lớn hơn 100%).

C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Vận dụng 2: Xét tính hợp lí của các dữ liệu trong bảng thống kê sau:
Số con vật được nuôi tại trang trại B
Loại con vật
Tỉ lệ phần
Số lượng
được nuôi
trăm
Bò
173
48%
Lợn
144
40%
Gà
43
13%
Tổng
360
100%

Dữ liệu cho trong bảng không hợp lí vì tổng tỉ lệ phần trăm của tất cả
các thành phần là: 48% + 40% + 13% =101%  (khác 100%).

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Bài 3 (SGK/94): Kết quả tìm hiểu về khả năng
tự nấu ăn của các bạn học sinh lớp 7B được cho
bởi bảng thống kê sau :
Khả năng tự Không
Đạt Giỏi
nấu ăn
đạt
Số bạn nữ
2
10
5
tự đánh giá

Xuất
sắc
3

a) Hãy phân loại các dữ liệu trong bảng thống kê
trên dựa trên tiêu chí định tính và định lượng.
b) Dữ liệu trên có đại diện được cho khả năng tự
nấu ăn của các học sinh lớp 7B hay không?

Bài 4 (SGK/94): Kết quả tìm hiểu về
khả năng bơi lội của các học sinh lớp
7C Khả
được
cho bởi bảng thống kê sau:
năng Chưa biết
bơi
Số bạn nữ tự
đánh giá

bơi
5

Biết bơi

Bơi giỏi

8

4

a) Hãy phân loại các dữ liệu trong
bảng thống kê trên dựa trên tiêu chí
định tính và định lượng.
b) Dữ liệu trên có đại diện cho khả
năng bơi lội của các bạn học sinh lớp
7C hay không?

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Bài 3 (SGK/94): Kết quả tìm hiểu về khả năng tự nấu ăn của các bạn học sinh lớp 7B được cho bởi bảng
thống kê sau :

Khả năng tự nấu ăn
Số bạn nữ tự đánh giá

Không đạt Đạt Giỏi
2
10
5

Xuất sắc
3

a) Hãy phân loại các dữ liệu trong bảng thống kê trên dựa trên tiêu chí định tính và định lượng.
b) Dữ liệu trên có đại diện được cho khả năng tự nấu ăn của các học sinh lớp 7B hay không?

a) - Dữ liệu khả năng tự nấu ăn được biểu diễn bằng từ (Không đạt, Đạt, Giỏi,
b)
Dữsắc)
liệu
không
đạitính.
diện được cho khả năng tự nấu ăn của
Xuất
nêntrên
là dữ
liệu định

các
lớp
vì thiếu
dữ liệu
sốbằng
bạn số
nam
tự(2;
đánh
- Dữhọc
liệu sinh
số bạn
nữ7B
tự đánh
giá được
biểuvề
diễn
thực
3; 5;giá.
10) nên
là dữ liệu định lượng.

Vậy trong bảng thống kê trên, dữ liệu định tính là dữ liệu khả năng tự nấu ăn
và dữ liệu định lượng là dữ liệu số bạn nữ tự đánh giá.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Bài 4 (SGK/94): Kết quả tìm hiểu về khả năng bơi lội của các học sinh lớp 7C được cho bởi
bảng thống kê sau:
Khả năng bơi
Chưa biết bơi Biết bơi Bơi giỏi
Số bạn nữ tự đánh giá
5
8
4
a) Hãy phân loại các dữ liệu trong bảng thống kê trên dựa trên tiêu chí định tính và định
lượng.
b) Dữ liệu trên có đại diện cho khả năng bơi lội của các bạn học sinh lớp 7C hay không?
a) - Dữ liệu khả năng bơi được biểu diễn bằng từ (Chưa biết bơi, Biết bơi, Bơi
b)
Dữnên
liệu
không
giỏi)
là trên
dữ liệu
địnhđại
tính.diện được cho khả năng bơi lội của các
bạn
lớpnam
7Cđược
vì thiếu
liệu
về số
khảthực
năng
bạnliệu
nữ.định
- Dữhọc
liệu sinh
số bạn
biểudữ
diễn
bằng
(4;bơi
5; 8)của
nêncác
là dữ
lượng.
Vậy trong bảng thống kê trên, dữ liệu định tính là dữ liệu khả năng bơi và dữ
liệu định lượng là dữ liệu số bạn nam.

•Học bài theo SGK và vở ghi
•Làm các bài tập SGK
• Xem và chuẩn bị trước bài: Biểu đồ hình quạt tròn