DạY TốT
HọC TốT
TRƯỜNG THCS QUẢNG PHÚ CẦU
GIÁO VIÊN:NGUYỄN HỮU THẮNG
20:58
Tiết 110,111 - Văn bản:
MÙA XUÂN NHO NHỎ
- Thanh Hải -
20:58
HOẠT ĐỘNG 1 : MỞ ĐẦU
- Giới thiệu bài mới:
Đọc chú thích, tóm lược nét tiêu biểu tác giả, tác phẩm.
Chia bố cục bài thơ, nêu đại ý.
Trả lời câu hỏi SGK
Tìm các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong khổ thơ.
20:58
+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.
Năm 1980
20:58
1. Tác giả
(1930 -1980)
+Xứ Huế là 1 dải đất miền Trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập trung
nhiều đền đài lăng tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là vùng đất
có thiên nhiên tươi đẹp thơ mộng; con người Huế hiền hòa, tâm hồn mộc mạc và rất đằm thắm.
20:58
NHÀ THƠ THANH HẢI (1930-1980)
- Phong cách thơ: nhẹ nhàng, trong sáng, giàu chất suy tư; cảm xúc tha thiết, chân thành, lắng đọng.
ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG
a. Tác giả:
Tên khai sinh: Phạm Bá Ngoãn.
Quê: huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế.
- Ông tham gia hoạt động văn nghệ từ thời kì kháng chiến chống Pháp, là gương mặt tiêu biểu của thơ ca cách mạng Miền Nam.
HOẠT ĐỘNG 2 : HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
20:58
2. Tác phẩm :
Hoàn cảnh sang tác
11/1980- khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh.
b. Thể thơ: 5 chữ
c. Phương thức biểu đạt : biểu cảm + tự sự + miêu tả.
d. Đại ý :
Bài thơ thể hiện niềm yêu mến thiết tha cuộc sống, đất nước và ước nguyện của tác giả.


20:58

Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Một số tác phẩm chính
1962
Tập 1: 1970, tập 2: 1975
1977
1982
20:58
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chi?n chi?n
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.

Đất nước bốn ngàn năm.
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân - ta xin hát
Câu Nam ai- Nam bình,
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.

Tháng 11 - 1980
Khổ 1: Cảm xúc trước
mùa xuân thiên nhiên
Kh? 2,3: C?m xỳc v?
mựa xuõn d?t nu?c
Khổ cuối: Lời ca ngợi
quê hương đất nước,
qua điệu dân ca xứ Huế
Kh? 4,5: Suy nghi v�
u?c nguy?n c?a nh� tho
tru?c mựa xuõn d?t nu?c
20:58
II – ĐỌC, TÌM HỂU CHI TIẾT:
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Hình ảnh
Màu sắc
Âm thanh
- Dòng sông
- Bông hoa
- Cánh chim,
Bình dị, quen thuộc
Gợi không gian rộng lớn, khoáng đạt
Xanh, tím
Tươi sáng, hài hòa
Tiếng chim hót vang trời
Tươi vui, rộn ràng, náo nhiệt
Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm phong vị xứ Huế.
Mọc
1. Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên (khổ 1)
(NT đảo ngữ)
Nhấn mạnh, gợi cảm nhận về sự vận động, sinh sôi, sức sống mãnh liệt của thiên nhiên mùa xuân
20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
1. Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên
- Ơi
, chi
- hứng
Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế
Đón nhận một cách nâng niu, trân trọng

? Em hiểu thế nào về “ Giọt long lanh” ?
A. Giọt mưa xuân.
B. Giọt âm thanh của tiếng chim.
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.
- NT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
 Cảm xúc say sưa, ngây ngất
=> Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha.
20:58
II. ĐỌC, TÌM HIỂU CHI TIẾT:
1) Hình ảnh mùa xuân thiên nhiên và đất nước: (khổ 1):
- Hình ảnh: Dòng sông xanh, bông hoa tím biếc.
- Âm thanh: Tiếng hót của chim chiền chiện
Miêu tả =>Hình ảnh tươi đẹp, sáng sủa, âm thanh rộn rã vui tươi – Một bức tranh xuân đầy âm thanh và màu sắc.
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Chuyển đổi cảm giác => Cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ trước cảnh trời đất vào xuân.
* Sơ kết
Mở đầu bài thơ là bức tranh mùa xuân tươi đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiên nhiên, đất trời xứ Huế và cảm xúc say sưa, ngây ngất của nhà thơ.
20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
Bảo vệ tổ quốc.
Lao động dựng xây đất nước.
Người cầm súng
Người ra đồng
2. Cảm xúc trước mùa xuân đất nước.
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.
THẢO LUẬN TRONG BÀN:
Phát hiện những nét nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ và chỉ ra tác dụng của nó?
20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
- NT Điệp ngữ
- Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh mẽ và khí thế khẩn trương của quê hương đất nước.
Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
…
Mùa xuân
Mùa xuân
Lộc
Lộc
Tất cả như
Tất cả như
- Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng
20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Bảo vệ tổ quốc.
Lao động dựng xây đất nước.
Người cầm súng
Người ra đồng
2. Cảm xúc trước mùa xuân đất nước.
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.
- >NT Điệp ngữ
>Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
….
Khí thế khẩn trương, náo nức, sôi động của quê hương đất nước.
-Tất cả như
hối hả
xôn xao
20:58
2) Mùa xuân của đất nước, cách mạng
(khổ 2 + 3).
- Người cầm súng  bảo vệ đất nước.
- Người ra đồng  xây dựng đất nước.
- Dùng điệp ngữ, từ láy (lộc, xuân, tất cả, hối hả, xôn xao).
 Mùa xuân sôi động và hứa hẹn nhiều tốt đẹp.
=> Con người yêu cuộc sống, yêu quê hương, hết mình phục vụ đất nước khi vào xuân.
20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
2. Cảm xúc trước mùa xuân đất nước.

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn.
Thái độ của nhà thơ:
Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu thương bởi những thăng trầm gian khổ mà dân tộc ta đã phải trải qua.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
bốn ngàn năm
20:58
Bài thơ: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
Phát hiện nghệ thuật tu từ nổi bật trong hai câu thơ sau và chỉ ra tác dụng biểu cảm của nó.
“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”


20:58
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
2. Mùa xuân của đất nước (khổ 2,3).
- NTTT So sánh
- Khẳng định sự trường tồn, phát triển bền vững và tương lai tươi sáng của đất nước.
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và tin tưởng của nhà thơ dành cho đất nươc.


“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”

Đất nước
vì sao
20:58
- Đất nước bốn nghìn năm
- Vất vả và gian lao
- Đất nước như vì sao
- Cứ đi lên phía trước
 
 Hình ảnh nhân hóa, so sánh đẹp và điệp ngữ đầy ý nghĩa như nhấn mạnh đất nước như người mẹ, người chị trải qua bao gian khổ mà anh hùng, một đất nước luôn giương cao ngọn cờ độc lập.
=> Niềm tự hào và tin tưởng vào bề dày lịch sử.
 
 
20:58
Trước mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước nhà thơ ước nguyện điều gì? Những hình ảnh đó có ý nghĩa gì trong cuộc sống?


20:58
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ (khổ 4,5)
- Ta làm
con chim hót
một cành hoa
một nốt trầm xao xuyến
Em có cảm nhận gì
về ước nguyện đó ?
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
20:58
20:58
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ
- Ta làm
con chim hót
một cành hoa
một nốt trầm
(Điệp từ)
Điệp từ “ta” khẳng định điều gì ?
Ước nguyện cống hiến cho đời một cách khiêm tốn và thầm lặng.
Ước nguyện của Thanh Hải
giống với sự suy nghĩ và việc làm
của những nhân vật nào mà ta
đã học ?
Vậy em sẽ làm gì để góp vào
mùa xuân của quê hương ?
Tại sao “mùa xuân” là khái
niệm của thời gian lại trở
thành một vật thể có hình,
có khối ?
- Dù là
tuổi hai mươi
khi tóc bạc
Điệp từ, hoán dụ: Khát vọng cống hiến vượt thời
gian, chân thành và tha thiết

Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
20:58
3) Tâm niệm của nhà thơ (khổ 4 + 5)
 
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xa xuyến
Một mùa xuân nho nhỏ.

 Điệp ngữ, ẩn dụ => Thể hiện khát vọng được sống, được cống hiến phần tốt đẹp – dù nhỏ bé – của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.
 
 
20:58
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi.
Dù là khi tóc bạc
 Điệp ngữ, đảo ngữ, hoán dụ  Lặng lẽ, âm thầm cống hiến hết mình, không ở tuổi tác mà ở tâm huyết chân thành và tốt đẹp của con người. Đây là một quan niệm sống thật là cao cả.
20:58
4. Lời ngợi ca quê hương (khổ 6)
Hình ảnh quê hương xứ Huế
được tác giả nhắc lại qua
cụm từ nào ?
- Ta xin hát
Nam ai
Nam bình
 Thể hiện niềm khao khát bồi hồi của nhà thơ.
Nhận xét về cách gieo vần ,phối âm
của đoạn thơ ?
Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Mùa xuân - ta xin hát
Câu Nam Ai- Nam Bình,
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
 Điệp ngữ: Điệp khúc vang vọng mãi không thôi ngợi ca mùa xuân.
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
20:58
III )Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm hưởng gần gũi với dân ca.
- Kết hợp hài hòa giữa hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng khái quát.
- Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với ẩn dụ, điệp ngữ, sử dụng từ ngữ xưng hô hợp lí.
- Có cấu tứ chặt chẽ, giọng thơ luôn có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn.
2. Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
III. GHI NHỚ
Em hiểu như thế nào về
nhan đề của bài thơ ?
- Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng tha
thíêt yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời;
thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một mùa xuân nho nhỏ” của mìnhvào mùa xuân lớn của dân tộc .
- Bài thơ theo thể năm tiếng, có nhạc điệutrong
sáng, tha thíêt, gần gũi với dân ca, nhiều hình
ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh
và ẩn dụ sáng tạo.
Học SGK /58
20:58
HOẠT ĐỘNG 3 : LUYỆN TẬP
Trong bài thơ, em thích nhất khổ thơ nào? Vì sao ? Cảm nhận của em về khổ thơ đó?
20:58
HOẠT ĐỘNG 4 : VẬN DỤNG
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Chuẩn bị: Viếng lăng Bác.
- Viết đoan văn trình bày cảm nhận của em sau khi học bài thơ.
20:58