BÀI 4: YẾU TỐ KÌ ẢO TRONG TRUYỆN KỂ

MUỐI CỦA RỪNG
Nguyễn Huy Thiệp

KHỞI ĐỘNG

Trong truyện truyền kì, yếu tố kì ảo được thể
hiện qua các yếu tố?
A. Nhân vật kì ảo
B. Sự việc kì ảo
C. Thủ pháp nghệ thuật
D. Thể hiện ở mọi thành phần cấu tạo chủ yếu của tác phẩm
như nhân vật, sự việc và các thủ pháp nghệ thuật

Đặc điểm nổi bật của ngôn ngữ truyện
truyền kì
A. Chủ yếu sử dụng yếu tố kì ảo, hạn chế sử dụng yếu tố hiện thực

B. Đặc biệt chú trọng tính biểu cảm
C. Thường sử dụng lối nói so sánh - ẩn dụ; ưa hình thức biểu đạt cầu
kì, khoa trương, phóng đại, chuộng ngôn từ hoa mĩ, dùng nhiều điển
cố, hình ảnh tượng trưng
D. Sử dụng ngôn ngữ nói mỉa, nghịch ngữ

Nhận định nào không đúng về vai trò của yếu tố kì ảo
trong truyện truyền kì
A. Nhân hóa các lực lượng tự nhiên
B. Khắc hoạ đậm nét nhân vật và sự việc, thể hiện dụng ý
của nhà văn
C. “Lấy kì nói thực” là phương thức lí giải nội dung hiện
thực của truyện truyền kì

D. Là yếu tố không thể thiếu của thể loại truyện truyền kì và
tạo nên sự lôi cuốn, li kì, sức hấp dẫn,... cho câu chuyện.

Chỉ ra yếu tố kì ảo hoang đường
trong văn bản “Hải khẩu linh từ”
A. Nàng Bích Châu tính tình đoan trang, dung nhan xinh xắn
B. Vua Lê Thánh Tông mộng thấy một người con gái nhân sắc
rất đẹp, từ dưới nước hiện lên, lạy khóc, kể lại sự tình rồi giao
ngọc minh châu triệt hải
C. Bích Châu là con gái nhà quan
D. Khuyên vua không nên dấy binh thảo phạt Chiêm Thành

Tác phẩm nào trong văn học hiện đại không có
yếu tố kì ảo
A. Vàng và máu (Thế Lữ)
B. Chuyện xứ Lang Biang (Nguyễn Nhật Ánh)
C. Muối của rừng (Nguyễn Huy Thiệp)
D. Vợ nhặt (Kim Lâm)

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Tìm hiểu chung

1. TÁC GIẢ

- Nguyễn Huy Thiệp (1950- 2021). Quê ở Hà Nội.

- Sáng tác kịch, tiểu thuyết, thơ, viết tiểu luận nhưng
thành tựu đặc sắc nhất của ông là truyện ngắn
- TP tiêu biểu:
Tướng về hưu (tập truyện ngắn, 1987) Những ngọn gió Hua Tát
(tập truyện ngắn, 1989), Tuổi hai mươi yêu dấu (tiểu
thuyết,2003), Giăng lưới bắt chim (tập tiểu luận, 2006)…

- Đặc điểm truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp:
+ Có cái nhìn sắc lạnh về hiện thực và lịch sử, thể hiện được
sự phồn tạp, bí ẩn của đời sống.
+ Bút pháp cô đọng, dồn nén, ngôn ngữ giàu tính đối thoại

Là một cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam
hiện đại.

2. Tác phẩm

Xuất xứ

Thể loại

In lần đầu trên báo Văn
nghệ năm 1987

Truyện ngắn

II. KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

1. Cốt truyện
MUỐI CỦA RỪNG

Mùa

xuân,

Khỉ

bố

bị

ông Diểu đi

thương nặng,

săn.

Ông

khỉ mẹ quyết

bắn hạ khỉ

tâm cứu khỉ

bố.

bố.

Khỉ

con

xuất

Ông Diểu vác

hiện cướp súng

khỉ

của ông Diểu

trong

và

rơi

trạng khỉ mẹ

xuống vực với

lẽo đẽo theo

khẩu súng.

sau.

cùng

bố

về
tình

MUỐI CỦA RỪNG

Ông

Diểu

lòng

trước

động
tình

trạng và tình cảm
của hai vợ chồng
nhà khỉ, ông băng
bó vết thương cho
khỉ bố và tha cho
nó.

Ông
về

Diểu
nhà

trở

trong

làn mưa xuân
dịu

dàng

và

những đoá hoa
tử huyền nở rộ
mà

30

năm

mới

nở

một

* Cách đặt nhan đề

- Nhan đề gợi ra câu chuyện
về thiên nhiên (như Đất rừng
phương Nam (Đoàn Giỏi),
Chiếc lá cuối cùng (O. Henry - O. Henry),...

- Nhan đề gợi ra những
chuyện lạ (vì bình thường
thì muối gắn với biển)

- Nhan đề kết nối chặt chẽ với phần
kết của câu chuyện: Ông Diểu
phóng sinh cho con khỉ, ra về gặp
hoa tử huyền - “người ta vẫn gọi
hoa này là muối của rừng”

Nhan đề thể hiện chủ đề văn bản. Đây là sự lặp lại có chủ ý của tác giả về kết cấu
để nhấn mạnh thông điệp: Con người sẽ được bình yên, no ấm khi biết sống hoà
hợp với tự nhiên (“Khi rừng kết muối, đấy là điềm báo đất nước thanh bình, mùa
màng phong túc”).

2. Nhân vật
THẢO LUẬN NHÓM
Phân tích trải nghiệm, tâm trạng và nhận
thức của ông Diểu ở các hoàn cảnh: khi
chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong
khu rừng mùa xuân; lúc đến Hõm chết;
diện mạo và tình thế của ông Diểu ở đầu
truyện và cuối truyện. Từ đó nêu thông
điệp mà tác giả muốn gửi gắm

Trải nghiệm, tâm trạng và
nhận thức của ông Diểu:
- Khi chứng kiến đời sống của đàn khỉ trong khu rừng mùa
xuân: Ông Diểu đã có những ý nghĩ và nhận xét về con
khỉ đầu đàn (“gớm lắm đây”, “tự tin đến thô bạo”, con khỉ
đực “cái thằng bố ô trọc ấy”, “đồ phong tình phóng đãng”,
“tên bạo chúa khốn nạn”); về con khỉ cái (“giống cái bao
giờ cũng dễ phân tâm”, “với giống cái thì thân thể mình là
quan trọng nhất”). ->Thể hiện tính chủ quan, cực đoan,
định kiến.

Trải nghiệm, tâm trạng và
nhận thức của ông Diểu:
Lúc đến Hõm chết:
+ Ông Diểu chứng kiến những sự việc kì lạ: cảnh tượng ở Hõm
Chết (“sương mù dâng lên cuồn cuộn, trông vừa kinh dị, vừa
đầy tử khí”); khỉ con màu trắng (“cô hồn của những bà cô ông
mãnh thường biến thành hình khỉ trắng”); chỗ con khỉ đực bị
thương (nằm trên “ngọn đá phẳng lì và khá chông chênh”,
“cảm tưởng như bất cứ lúc nào tảng đá cũng có thể lăn nhào”);
tiếng kêu của khỉ đực (“tựa như Thần Chết bực mình”, “lắp bắp
nghe như tiếng của trẻ con”); núi lở bất ngờ (“đoạn đường mà
ông leo lên lúc nãy loáng cái chỉ còn một vết chém thẳng
phẳng lì”); chỗ ông Diểu để quần áo (“đùn lên một đống mối to

Trải nghiệm, tâm trạng và
nhận thức của ông Diểu:
Lúc đến Hõm chết:
+ Cảm xúc và suy nghĩ của ông Diểu: “kinh hoàng”, “hay
là ma?”, “bàng hoàng”, “không ngờ”, ”rùng mình”, “kinh
hãi”, “thót mình”, “giật mình”, “thấy buồn tê tái”,... Diễn
biến tâm trạng của ông Diểu phức tạp từ kinh ngạc – sợ
hãi – buồn bã khi nhận thấy thiên nhiên bị huỷ hoại, khi bị
thiên nhiên cảnh báo và trừng phạt, khi nhận thấy bản
tính và phẩm tính của loài vật,...
=> Những sự việc kì lạ trên hành trình săn khỉ đã làm cho
ông Diểu thay đổi nhận thức và liên tục hành động “lạ

Diện mạo và tình thế của ông Diểu ở đầu truyện và
cuối
+ Đầutruyện:
truyện: Ông Diểu đi săn – trang phục đầy đủ, mang theo
súng săn, lương thực với tinh thần chủ động, tự tin và tâm thế kẻ
cả, định kiến-> Đây là hình ảnh con người cao ngạo, làm chủ tự
nhiên, khai thác, huỷ hoại tự nhiên để phục vụ cuộc sống của
mình
Cuối truyện: Sau khi bắn khỉ đực và cứu chữa rồi phóng sinh
cho con mồi, trải qua nhiều cảm xúc và suy nghĩ, nhận thức,
ông Diểu “trần truồng như thế, cô đơn như thế” khi ra khỏi
rừng. Rừng đã tước đoạt của ông tất cả quần áo, thức ăn, vũ
khí nhưng trả lại cho ông trạng thái tự nhiên, hoà hợp với đất
trời trong mưa xuân dịu dàng-> Con người đã trở nên khiêm
nhường, nhỏ bé trước tự nhiên. Con người chỉ là một loài giữa

Thông
điệpvũcủa
muôn
loài trong
trụ.tác phẩm: Con nguời cần phải biết
sống hoà hợp với tự nhiên.

LIÊN HỆ

Theo Ha-ra-ri (Harari), có một quan niệm cho
rằng: “Các sinh vật không phải người không
có giá trị tự thân nào cả, chúng chỉ tồn tại vì
lợi ích của chúng ta mà thôi.” Đọc truyện
ngắn “Muối của rừng”, em có tán thành với
quan niệm đó không? Vì sao?