CHƯƠNG II : ĐIỆN TỪ HỌC
Tại sao hình nhân ở phía trên của chiếc xe luôn chỉ về hướng Nam ?
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU


Nam châm có tính chất gi ? Nam châm hút sắc
Nam châm vĩnh cửu
Nam châm điện
I. Từ tính của nam châm :
Câu hỏi ( C1 SGK tr.58 ) : Làm thế nào để biết một thanh kim loại có phải là nam châm không ?
Thí nghiệm :
Dụng cụ : Một thanh kim loại (cần xác định có phải là nam châm không)
Một thanh sắt
Phương án : Đưa thanh kim loại lại gần thanh sắt
+ Nếu thanh kim loại hút thanh sắt
Thanh kim loại là nam châm
+ Nếu thanh kim loại không hút sắt
Thanh kim loại không phải là nam châm
Người ta thường dung nam châm ở đâu ?
Kim la bàn
Kim nam châm
- Khi đặt cân bằng kim nam châm luôn chỉ hướng Bắc-Nam
- Xoay cho kim lệch khỏi hướng ban đầu, buông tay thì kim sau khi cân bằng vẫn chỉ hướng ban đầu .
2. Kết luận :
Bình thường , kim ( thanh ) nam châm tự do khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hướng Bắc – Nam
Lưu ý :
Cực Bắc : N ( đỏ - đậm )
Cực Nam : S ( xanh – nhạt )
Một số dạng nam châm
Câu hỏi : Khi một thanh kim loại bị gãy thành hai nửa , nhận định nào sau đây là đúng ?
Mỗi nửa tạo thành một thanh nam châm mới chỉ có một từ cực ở đầu
Hai nửa đều mất hết từ cực
Mỗi nửa thanhd một thanh nam châm mới có hai cực từ cùng một tên ở hai đầu
Mỗi nửa thành một thanh nam châm mới có hai cực từ khác tên ở hai đầu
2. Kết luận :
Nam châm có thể hút sắt , thép , niken , coban , godolini,… Đây là vật liệu từ .
Nam châm không hút đồng , nhôm và các kim loại không thuộc vật liệu từ .
Bình thường , kim ( thanh ) nam châm tự do , khi đã đứnng chân bằng luôn chỉ hướng Bắc – Nam .
II. Tương tác giữa hai nam châm :
Câu hỏi : Khi đưa hai nam châm lại gần nhau có hiện tượng gì xảy ra ?
Thí nghiệm :
Dụng cụ : Hai thanh nam châm
Tiến hành : Đưa hai nam châm cùng cực lại gần nhau

Nhận xét : Hai nam châm cùng cực đẩy nhau
2. Kết luận :
Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau thì chúng hút nhau nếu các cực khác tên , đẩy nhau nếu các cực cùng tên .
Câu hỏi : Tại sao kim nam châm luôn chỉ hướng Bắc – Nam ?
Trả lời :
Vì Trái Đất giống như một thanh nam châm khổng lồ hút các cực của kim nam châm làm cho nó luôn hướng về Bắc – Nam
III. VẬN DỤNG
Câu C5 SGK tr.59 : Theo em, có thể giải thích thế nào hiện tượng hình nhân đặt trên xe của Tổ Xung Chi luôn chỉ hướng nam?
Trả lời : Do Tổ Xung Chi đã lắp đặt trên xe một thanh nam châm tự do.
-Tay luôn chỉ về hướng nam(cực nam ).
Câu C6 SGK tr.59 : Người ta dùng la bàn để xác định hướng Bắc, Nam. Tìm hiểu cấu tạo của la bàn. Hãy cho biết bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ hướng. Giải thích. Biết rằng mặt số của la bàn có thể quay độc lập với kim nam châm
Trả lời : Kim nam châm của la bàn là bộ phận chỉ hướng. Tại mọi vị trí trên Trái Đất (trừ ở hai cực) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc.


Câu C8 SGK tr.60 : Xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5
Trả lời : Thanh thứ nhất có cực ó ghi chữ N là cực Bắc , cực có ghi chữ S là Nam
Thanh thứ hai : vì nó hút tới gần thanh thứ nhất mà hút nhau là phải 2 cực khác nhau . Suy ra gần với cực N sẽ là cực S và cực còn là N
Ghi nhớ :