Bài 17 : Hô hấp
Tổ 1
T17
T17
Hô hấp
Trao đổi khí giữa cơ thể với môi
trường ở các nhóm động vật
Vận chuyển Oxi , Cacbonic trong
cơ thể và trao đổi khí ở tế bào

I. TRAO ĐỔI KHÍ GIỮA CƠ THỂ
VỚI MÔI TRƯỜNG
Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
Bề mặt trao đổi khí: Là bộ phận cho O2 khuếch tán từ môi trường ngoài khuyếch tán vào trong tế bào hoặc máu và cho CO2 khuyếch tán từ tế bào hoặc máu ra ngoài .




Bề mặt trao đổi khí là gì?
1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể
Động vật đơn bào hay một số đa bào như ruột khoang, giun tròn, giun dẹp, giun đốt, sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hoặc bề mặt cơ thể.
1. Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể
Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể
(ruột khoang, giun tròn, giun dẹp)
- Đặc điểm:
+ Chưa có cơ quan hô hấp
+ Sự trao đổi khí được thực hiện trực tiếp qua màng tế bào hoặc bề mặt cơ thể.
Hô hấp
Qua bề mặt cơ thể ở trùng biến hình và thủy tức.
Reality
Identity
Creativity
O2
CO2
2. Trao đổi khí qua mang
Tôm
Cá
Cua
Ốc Sên
Cung mang
Phiến mang
Miệng
Mang
- Cấu tạo mang: gồm nhiều cung mang, mỗi cung mang gồm nhiều phiến mang.
- Trên các phiến mang có mạng lưới mao mạch phân bố dày đặc.
Miệng mở, nắp mang đóng
Miệng đóng, nắp mang mở
+ Cá hít vào: cửa miệng mở → nắp mang đóng lại →thể tích khoang miệng ↑, áp suất ↓→ nước tràn vào khoang miệng mang theo O2 đi vào.
+ Cá thở ra: cửa miệng đóng lại→ nắp mang mở ra→ thể tích khoang miệng↓, áp suất ↑ → đẩy nước từ khoang miệng qua mang (mang theo CO2) ra ngoài.

3. Trao đổi khí nhờ hệ thống ống khí
Cào cào
Bọ ngựa
3. Trao đổi khí nhờ hệ thống ống khí
- Hệ thống ống khí cấu tạo từ những ống dẫn khí, phân nhánh nhỏ dần và tiếp xúc trực tiếp với các tế bào cơ thể
- Không khí được trao đổi trực tiếp với tế bào (Không khí thông qua lỗ thở nhờ sự co dãn của phần bụng tế bào)
- Hệ thống ống khí cấu tạo từ những ống dẫn khí, phân nhánh nhỏ dần và tiếp xúc trực tiếp với các tế bào cơ thể
- Không khí được trao đổi trực tiếp với tế bào (Không khí thông qua lỗ thở nhờ sự co dãn của phần bụng tế bào)
4. Trao đổi khí ở phổi
Qua các ống khí : Đại diện : Loài chim
Ở chim , sự lưu thông khí qua các ống khí thực hiện được nhờ sự co dãn của hệ thống túi khí thông trong phổi diễn ra liên tục theo một chiều nhất định kể cả lúc hít vào và lúc thở ra nên không có khí đọng trong các ống khí ở phổi
Phổi
Các túi khí trước
Các túi khí sau
Khí quản
Các ống khí
Ảnh chụp các ống khí dưới kính hiển vi điện tử
4. Trao đổi khí ở phổi
b) Trong các phế nang
- Cơ quan hô hấp: Là phổi có nhiều phế nang làm tăng bề mặt trao đổi khí giúp trao đổi khí có hiệu quả cao.
Sự lưu thông khí qua phổi thực hiện nhờ sự nâng hạ của thềm miệng (ở lưỡng cư) hoặc co dãn của các cơ thở, làm thay đổi thể tích của khoang thân (bò sát) hay khoang ngực (ở thú và người)
b) Trong các phế nang
4. Trao đổi khí ở phổi
Cơ quan hô hấp
(mang, phôi)
Tế bào
O2
CO2
II. Vận chuyển O2, CO2 trong cơ thể và trao đổi khí ở tế bào (hô hấp trong):
Trao đổi khí ở tế bào: hô hấp trong:
-Máu ở phổi sau khi hô hấp xong có nhiều O2 và ít CO2 đi đến cơ quan.
-PO2 của máu cao nên giải phóng O2
-PCO2 ở mô cao nên CO2 từ mô vào máu chuyển về phổi và ra ngòai.
-Diện tích mao mạch nhỏ sự trao đổi dễ dàng
Sự chuyển vận các khí hô hấp:
Chuyển vận O2
Các khí trong máu có 2 dạng:
-dạng hòa tan ít 1,5%.
-dạng kết hợp nhiều 98,5%.
Chất chuyển vận chính là Hemoglobin:
2 chuỗi α và 2 chuỗi β. Mỗi chuỗi có 1 heme chứa sắt.
Fe kết hợp với Oxy nên hemoglobin kết hơp với 4 O2 sự kết hợp này có thể thuận nghịch.
Sự vận chuyển CO2:
Vận chuyển CO2 liên quan đến vận chuyển O2.
CO2 từ mô đến phổi có 3 hình thức:
Dạng hòa tan 7-10%.
Dạng kết hợp với Hb.
Dạng ion Bicarbonat 60-70%. Khi CO2 vào máu, kết hợp với H2OH2CO3  H+
và HCO-3 trong huyết tương; trong hồng cầu phản ứng tương tự xảy ra nhưng nhanh hơn vì có enzym carbonic anhydrase