HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hàng ngày, em thường thực hiện rất nhiều các hoạt động như: kéo đẩy đồ vật, đi bộ, đi xe đạp,...Tất cả các hoạt động này đều cần có năng lượng. Mặt khác, khi thực hiện các hoạt động đó em đã tác dụng lực lên các vật. Vậy, giữa năng lượng và lực tác dụng lên các vật có liên hệ với nhau như thế nào?
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 117+118+119+120, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
MỤC TIÊU
- Lấy được ví dụ chứng tỏ năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực.
- Phân loại được năng lượng theo tiêu chí.
- Nêu được vật liệu giải phóng năng lượng, tạo ra nhiệt và ánh sáng khi bị đốt cháy gọi là nhiên liệu.
- Lấy được ví dụ về một số loại năng lượng tái tạo thông dụng.
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 117+118+119+120, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
2. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
TIẾT 117- BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu một số dạng năng lượng
v
Em hãy quan sát và kể tên các hoạt trong hình?
Người chạy bộ
Rót nước nóng vào cốc
Bóng đèn điện đang sáng
Lò xo bị nén
Bé chơi cầu trượt
Pin và acquy
Trạm phát điện gió
1
7
6
5
4
3
2
Các hoạt động này được chia thành các dạng năng lượng nào?
v
Người chạy bộ
Lò xo bị nén
Bé chơi cầu trượt
1
Thế năng đàn hồi
Thế năng hấp dẫn
Động năng
3
2
v
Rót nước nóng vào cốc
Bóng đèn điện đang sáng
Pin và acquy
Trạm phát điện gió
7
6
5
4
Quang năng
Hóa năng
Điện năng
Nhiệt năng
v
Các dạng năng lượng này xuất hiện khi nào?
Động năng
Nhiệt năng
Quang năng
Thế năng đàn hồi
Thế năng hấp dẫn
Hóa năng
Điện năng
1
7
6
5
4
3
2
v
Người chạy bộ
Lò xo bị nén
Bé chơi cầu trượt
1
Thế năng đàn hồi
Thế năng hấp dẫn
Động năng
3
2
Năng lượng mà một có do chuyển động
Vật ở trên cao so với mặt đất.
Khi vật bị biến dạng và trở lại được như ban đầu.
Rót nước nóng vào cốc
Bóng đèn điện đang sáng
Pin và acquy
Trạm phát điện gió
7
6
5
4
Quang năng
Hóa năng
Điện năng
Nhiệt năng
Vật phát ra ánh sang mang năng lượng
Dạng năng lượng do quá trình biến đổi hóa học tạo ra.
Các nhà máy sản xuất ra điện năng và được truyền tải qua đường dây tải điện đến nơi tiêu thụ.
Cốc nước nóng, hòn than đang cháy,... có năng lượng dưới dạng nhiệt năng.
TIẾT 117- BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu một số dạng năng lượng
Kể tên các dạng năng lượng?
- Các dạng năng lượng: Động năng, thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, nhiệt năng, quang năng, điện năng, hóa năng.
Đơn vị: Jun
Kí hiệu: J
Ngoài ra còn có các đơn vị khác: kWh, cal, BTU (British Thermal Unit – Đơn vị nhiệt Anh)
1kWh = 3 600 000 J
1cal = 4,1855J
1BTU= 1055 J
TIẾT 117- BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu một số dạng năng lượng
- Các dạng năng lượng: Động năng, thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, nhiệt năng, quang năng, điện năng, hóa năng.
Hãy nêu các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày của em có sử dụng các dạng năng lượng như động năng, quang năng, nhiệt năng, điện năng, hóa năng.
Động năng: đi bộ,
Quang năng: Đèn chiếu sáng trong nhà đang bật.
Nhiệt năng: bàn là ủi quần áo,
Điện năng: trạm phát điện gió, thủy điện,...
Hóa năng: năng lượng trong cục pin, thực phẩm ăn vào cơ thể,...
Đơn vị: Jun
Kí hiệu: J
Ngoài ra còn có các đơn vị khác: kWh, cal, BTU (British Thermal Unit – Đơn vị nhiệt Anh)
1kWh = 3 600 000 J
1cal = 4,1855J
1BTU= 1055 J
Năng lượng mặt trời Mặt trời là nguồn cung cấp năng lượng vô tận cho Trái Đất. Hiện nay, năng lượng mặt trời được con người khai thác và sử dụng trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống như sản xuất điện, sấy khô các sản phẩm nông nghiệp, cung cấp năng lượng hoạt động cho hệ thống sưởi ấm, làm mát và thông gió cho các tòa nhà,...
Năng lượng hạt nhân là năng lượng hữu ích từ hạt nhân nguyên tử thông qua các lò phản ứng hạt nhân có kiểm soát. Năng lượng hạt nhân được dùng để nung nóng nước tạo ra hơi nước và sau đó được chuyển thành cơ năng để phát điện hoặc tạo ra lực đẩy.
 
Kể tên dạng năng lượng có liên quan đến hoạt động được mô tả trong hình sau.

Thế năng đàn hồi
TIẾT 117- BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu một số dạng năng lượng
- Các dạng năng lượng: Động năng, thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, nhiệt năng, quang năng, điện năng, hóa năng.
Đơn vị: Jun
Kí hiệu: J
Ngoài ra còn có các đơn vị khác: kWh, cal, BTU (British Thermal Unit – Đơn vị nhiệt Anh)
1kWh = 3 600 000 J
1cal = 4,1855J
1BTU= 1055 J
b. Phân loại năng lượng theo tiêu chí
 



















-







   
 
Các dạng năng lượng
Nguồn tạo ra năng lượng
Nguồn gốc của vật chất
Sự ảnh hưởng đến môi trường
Cơ năng, quang năng, nhiệt năng, hóa năng, điện năng,...
- Năng lượng chuyển hóa toàn phần: từ than đá, dầu mỏ,..
- Năng lượng tái tạo
Năng lượng sạch: Mặt Trời, gió
- Năng lượng ô nhiễm môi trường: Năng lượng hóa thạch
2. Em hãy nêu một số dạng năng lượng mà nguồn sản sinh ra nó là liên tục, được coi là vô hạn và một số dạng năng lượng mà nguồn sản sinh ra nó là hữu hạn
THẢO LUẬN NHÓM TRONG 3 PHÚT
3. Theo em, những dạng năng lượng nào trong quá trình khai thác - sử dụng sẽ gây ảnh hưởng xấu tới môi trường? Nêu một số ví dụ
Trả lời
Nguồn sản sinh ra nó là liên tục, vô hạn: quang năng từ mặt trời, năng lượng từ gió, năng lượng hạt nhân
Nguồn sản sinh ra nó là hữu hạn: năng lượng trong cục pin, năng lượng trong ắc quy
Trả lời: Những dạng năng lượng trong quá trình khai thác ảnh hưởng đến môi trường: năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên
Ví dụ: Sự cố tràn dầu khi vận chuyển trên biển, ô nhiễm từ nhà máy nhiệt điện than, khí tự nhiên gây ra hiệu ứng nhà kính do lượng cacbon dioxide được sinh ra đã thải vào khí quyển
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP+ VẬN DỤNG
Câu 1. Năng lượng mà một vật có được do chuyển động được gọi là …
A. thế năng
B. động năng
C. nhiệt năng
D. cơ năng  
Câu 2. Vật ở trên cao so với mặt đất có năng lượng gọi là …
A. nhiệt năng
B. thế năng đàn hồi
C. thế năng hấp dẫn
D. động năng 
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài.
Chuẩn bị trước phần 2: Đặc trưng của năng lượng.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Em hãy kể tên các dạng năng lượng? Nêu tên đơn vị của năng lượng?




Câu 2. Năng lượng hóa học có trong những vật chất nào sau đây?
A. Cốc nước nóng, Mặt Trời, pin.
B. Acquy, xăng dầu, Mặt Trời.
C. Pin, thức ăn, xăng dầu.
D. Thức ăn, acquy, ngọn lửa.  
-Các dạng năng lượng: Động năng, nhiệt năng, quang năng, thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, điện năng , hóa năng.
- Đơn vị của năng lượng là Jun (J)
3. Hãy chọn tên dạng năng lượng ở cột A phù hợp với tất cả các nguồn cung cấp ở cột B

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Mọi vật ( con người, động vật, máy móc, …) đều cần năng lượng để hoạt động.
Sự hoạt động( thay đổi chuyển động hoặc biến dạng của vật) có được là do có tác dụng lực giữa các vật.
Khi vật ở vị trí A hay vị trí B có lưc tác dụng vào vật mạnh hơn, có năng lượng lớn hơn? Chúng ta cùng vào phần 2.
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 117+118+119+120, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
2. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 118, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
2. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
Tìm hiểu đặc trưng của năng lượng
Quan sát thí nghiệm trong hình 41.2, sau khi buông vật 1, nó chuyển động xuống phía dưới và va chạm với vật 2, đẩy vật 2 chuyển động. 
So sánh độ cao của vật ở vị trí A và B
Thế năng hấp dẫn
Năng lượng của vật 1 khi ở vị trí A và vị trí B là năng lượng gì?
Ở vị trí A cao hơn so với vị trí B
Năng lượng ban đầu của vật 1 trong trường hợp a lớn hơn
Lực do vật 1 tác dụng lên vật 2 khi va chạm trong trường hợp nào lớn hơn?
Năng lượng ban đầu của vật 1 trong trường hợp nào lớn hơn? 
Lực do vật 1 tác dụng lên vật 2 khi va chạm trong trường hợp a lớn hơn.
Động năng ( vì thế năng hấp dẫn bằng 0)
Động năng và thế năng hấp dẫn
Khi vật 1 chuyển động xuống sẽ sinh ra năng lượng gì?
Khi vật 1 chuyển động xuống và chạm sẽ sinh ra năng lượng gì?
Năng lượng gió càng lớn thì tác dụng lực lên cây càng lớn. 
Năng lượng gió có thể làm cây bị cong hoặc gãy
Khi có gió cây cối có hiện tượng gì?
Khi gió càng lớn thì lực tác dụng lên cây sẽ như thế nào?
Em có nhận xét gì về mối liên hệ giữa năng lượng của vật và khẳ năng tác dụng lực của nó?
Mối liên hệ giữa năng lượng của vật và khả năng tác dụng lực của nó là: năng lượng của vật đặc trưng cho khả năng tác dụng lực
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 118, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
2. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
Tìm hiểu đặc trưng của năng lượng
- Sự hoạt động (thay đổi chuyển động hoặc biến dạng của vật) có được là do có tác dụng lực giữa các vật.
- Mối liên hệ giữa năng lượng của vật và khả năng tác dụng lực của nó là: năng lượng của vật đặc trưng cho khả năng tác dụng lực
Trong hình 41.1c, khi lò xo bị nén nhiều hơn thì năng lượng của nó sẽ tăng hay giảm? Lực lò xo tác dụng lên tay sẽ thay đổi như thế nào?
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Khi lò xo bị nén nhiều hơn thì năng lượng của nó sẽ tăng. Lực lò xo tác dụng lên tay thay đổi đó là khi càng nén nhiều thì lực tác dụng càng mạnh 
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài.
Chuẩn bị trước phần 3: Nhiên liệu và năng lượng.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Ta trực tiếp nhận biết được một vật có nhiệt năng khi vật đó có khá năng nào?
A. Làm tăng khối lượng vật khác.
B. Làm nóng một vật khác.
C. Sinh ra lực đẩy làm vật khác chuyển động.
D. Nổi được trên mặt nước.
Câu 2. Những dạng năng lượng nào xuất hiện trong quá trình một khúc gỗ trượt có ma sát từ trên mặt phẳng nghiêng xuống?
A. Nhiệt năng, động năng và thế năng. 
B. Chỉ có nhiệt năng và động năng.
C. Chỉ có động năng và thế năng.
D. Chỉ có động năng.
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 117+118+119+120, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
1. CÁC DẠNG NĂNG LƯỢNG
2. ĐẶC TRƯNG CỦA NĂNG LƯỢNG
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 119, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu về nhiên liệu
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
Em hãy kể tên một số nhiên liệu và tính chất của chúng?
Nhiên liệu khí: gas, khí than, …
Nhiên liệu lỏng: xăng, dầu, cồn, …
Nhiên liệu rắn: củi, than đá, nến, sáp, ..
Nhiệt
Ánh sáng
Khi đốt cháy, nhiên liệu giải phóng năng lượng dưới dạng nào?
Biểu hiện nào thể hiện các dạng năng lượng đó?
Biểu hiện thể hiện các dạng năng lượng đó là có nhiệt độ cao và ánh sáng phát ra sưởi ấm và chiếu sáng
Nhiên liệu là gì?
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 119, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu về nhiên liệu
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
-Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng nhiệt dưới dạng nhiệt và ánh sáng.
b. Tìm hiểu về năng lượng tái tạo
Nhiên liệu là gì?
Em hãy nêu những ứng dụng trong đời sống khi đốt cháy nhiên liệu.
Ứng dụng trong đời sống: nhà máy nhiệt điện, làm khí đốt gas, phá đá bằng hỗn hợp nổ, đèn xì hàn,...
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 119, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu về nhiên liệu
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
-Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng nhiệt dưới dạng nhiệt và ánh sáng.
b. Tìm hiểu về năng lượng tái tạo
Các nhà máy điện này sử dụng nguồn năng lượng gì?
Năng lượng gió
Năng lượng nước
Năng lượng mặt trời
Các nguồn năng lượng này có đặc điểm chung là gì?
Theo nguồn gốc vật chất của năng lượng, chúng thuộc dạng năng lượng nào?
nguồn năng lượng tái tạo
năng lượng vô hạn
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 119, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
a. Tìm hiểu về nhiên liệu
3. NHIÊN LIỆU VÀ NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO
-Nhiên liệu là các vật liệu khi bị đốt cháy giải phóng năng lượng nhiệt dưới dạng nhiệt và ánh sáng.
b. Tìm hiểu về năng lượng tái tạo
Thế nào là năng lượng tái tạo?
Năng lượng tái tạo được sử dụng thay thế các nguồn nhiên liệu truyền thống trong lĩnh vực: phát điện, đun nước nóng ,…
Nguồn năng lượng tái tạo được sử dụng thay thế nhiên liệu nào?
Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục được coi là vô hạn như: Mặt Trời, gió, …
Tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam
Với đặc điểm có đường bờ biển dài, khí hậu nhiệt đới gió mùa và nền kinh tế nông nghiệp nên Việt Nam có nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và đa dạng có thể khai thác cho sản xuất năng lượng như thủy điện, điện gió, điện mặt trời, năng lượng sinh khối, nhiên liệu sinh học,... Việt Nam được đánh giá là quốc gia có nhiều tiềm năng để phát triển năng lượng tái tạo.
1. Tiềm năng phát triển năng lượng mặt trời ở Việt Nam
2. Tiềm năng phát triển năng lượng gió ở Việt Nam
Kể tên một số năng lượng tái tạo mà em biết
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
TRẢ LỜI: Một số năng lượng tái tạo mà em biết: quang năng từ mặt trời, nhiệt năng từ mặt trời, động năng từ gió, ...
Khi bắn cung, mũi tên nhận được năng lượng và bay đi. Mũi tên có năng lượng ở dạng nào?
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
TRẢ LỜI: Mũi tên có năng lượng ở dạng thế năng đàn hồi
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài.
Làm bài tập trang 182/ SGK
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Nhiên liệu tích trữ năng lượng hữu ích. Chúng ta thu được năng lượng từ nhiên liệu bằng cách
A.di chuyển nhiên liệu.
B. tích trữ nhiên liệu.
C. đốt cháy nhiên liệu.
D. nấu nhiên liệu.
Câu 2. Nhiên liệu tích trữ năng lượng dưới dạng
A. nhiệt năng.
B.hoá năng.
C. thế năng hấp dẫn,
D. thế năng đàn hồi,
CHỦ ĐỀ 10: NĂNG LƯỢNG VÀ CUỘC SỐNG
TIẾT 120, BÀI 41: NĂNG LƯỢNG
BÀI TẬP
Lấy ví dụ chứng tỏ năng lượng đặc trưng cho khả năng tác dụng lực



2. Hãy nêu một số nhiên liệu thường dùng và ảnh hưởng của việc sử dụng các nhiên nhiên liệu đó đối với môi trường
Ví dụ: Năng lượng gió càng lớn thì khả năng tác dụng lực lên mọi vật càng lớn. Khi gió nhẹ thì cây chỉ lay chuyển nhẹ, nhưng khi có bão lớn thì cây có thể bị quật đổ gãy
Một số nhiên liệu thường dùng và ảnh hưởng đến môi trường
Khí thiên  dùng làm nhiên liệu trong công nghiệp (lò gạch, lò gốm,...), khi đốt thải ra rất nhiều khí carbon dioxide gây hiệu ứng nhà kính
Dầu mỏ được vận chuyển bằng đường biển gây ra sự cố tràn dầu ảnh hưởng đến môi trường biển, ảnh hưởng đến các loài sinh vật sinh sống ở gần đó.
3. Hãy chọn tên dạng năng lượng ở cột A phù hợp với tất cả các nguồn cung cấp ở cột B

4. Hoàn thành các thông tin bằng cách đánh dấu V vào cột phù hợp theo mẫu bảng sau: 

X
X
X
X
X
X
X
X
Câu 5. Trong các vật chất sau đây, vật chất nào đều có nhiệt năng?
A. Bóng đèn đang sáng, pin, thức ăn đã nấu chín.
B. Lò sưởi đang hoạt động, Mặt Trời, lò xo dãn.
C. gas, pin Mặt Trời, tia sét.
D. Mặt Trời, tia sét, lò sưởi đang hoạt động. 
Câu 6. Vật liện nào sau đây không phải là nhiên liệu?
A. Xăng
B. Dầu
C. Nước
D. Than  
Câu 7. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn có đặc điểm gì?
A. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn liên tục được coi là vô hạn.
B. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn không liên tục được coi là vô hạn.
C. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ nguồn nhiên liệu.
D. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn có thế tái chế.  
Câu 8. Dạng năng lượng nào không phải năng lượng tái tạo?
A. Năng lượng nước.
B. Năng lượng gió.
C. Năng lượng Mặt Trời.
D. Năng lượng từ than đá. 
Câu 12: Quả bóng rơi xuống, sau khi va chạm vào mặt đất không nảy lên độ cao như cũ. Sở dĩ như vậy là vì một phần năng lượng của bóng đã biến đổi thành
A.năng lượng nhiệt.
B.năng lượng ánh sáng.
C.năng lượng hóa học.
D.năng lượng điện.
Câu 13: Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho
A.khả năng sinh công.   
B.lực tác động lên vật.
C.khối lượng của vật. 
D.công mà vật chịu tác động.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài.
Làm bài tập trang 182/ SGK
Chuẩn bị bài 42.