BÀI CŨ
Câu 1: Phân biệt hai lực cân bằng và hai lực trực đối?
Câu 2: Momen lực là gì?
Hãy viết công thức tính mômen lực và nêu ý nghĩa của từng đại lượng ?
M = F.d
M: mômen lực
F: lực tác dụng vào vật
d : cánh tay đòn
Xác định mômen lực trong trường hợp sau:
d
M = F.d
o
Hãy phát biểu quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều ?
A
B
O
Chúng ta có thể vận dụng quy tắc hợp hai lực song song cùng chiều để tổng hợp hai lực song song ngược chiều được không ?
A
B
O
Nêu đặc điểm của hai lực tác dụng vào những vật dưới đây ?
,
-Ngược chiều
- Độ lớn bằng nhau
- Song song
- Cùng tác dụng vào một vật
NGẪU LỰC
Bài 22
NGẪU LỰC
I. NGẪU LỰC LÀ GÌ?
1. Định nghĩa
Hệ hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và cùng tác dụng vào một vật gọi là ngẫu lực.
Định nghĩa:
2. Ví dụ:
Là hệ 2 lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau, và cùng tác dụng vào một vật.
a. Dùng tay vặn vòi nước ta đã tác dụng vào vòi một ngẫu lực.

b. Dùng tuanơvit để vặn đinh ốc, ta tác dụng vào tuanơvit một ngẫu lực.

c. Khi ô tô sắp qua đoạn đường ngoặt người lái xe tác dụng một ngẫu lực vào tay lái (vô lăng).
Các trường hợp nào dưới đây xuất hiện ngẫu lực?
a
b
d
c
A
II. TÁC DỤNG CỦA NGẪU LỰC ĐỐI VỚI MỘT VẬT RẮN
1. Trường hợp vật không có trục quay cố định
Nếu vật chỉ chịu tác dụng của ngẫu lực thì nó sẽ quay quanh một trục đi qua trọng tâm và vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.
2. Trường hợp vật có trục quay cố định:
2. Trường hợp vật có trục quay cố định
Dưới tác dụng của ngẫu lực vật sẽ quay quanh trục cố định. Nếu trục quay không đi qua trọng tâm thì trọng tâm của vật sẽ chuyển động tròn xung quanh trục quay.
Khi ấy vật có xu hướng chuyển động li tâm nên tác dụng lực vào trục quay làm trục quay bị biến dạng.
1. Trường hợp vật không có trục quay cố định
2. Trường hợp vật có trục quay cố định
II. TÁC DỤNG CỦA NGẪU LỰC ĐỐI VỚI MỘT VẬT RẮN
Nhận xét: Ngẫu lực tác dụng vào một vật chỉ làm cho vật quay chứ không tịnh tiến.
Momen của ngẫu lực:
M = F1. d1 + F2. d2= F(d1+d2) =>
M=F.d
d
M: Momen ngẫu lực (N.m)
F: Độ lớn mỗi lực (N)
d: cánh tay đòn của ngẫu lực(m)
(khoảng cách giữa hai giá)
Momen của ngẫu lực:
M = F2. d2 - F1. d1= F(d2- d1) =>
M=F.d
M: Momen ngẫu lực (N.m)
F: Độ lớn mỗi lực (N)
d: cánh tay đòn của ngẫu lực(m)
(khoảng cách giữa hai giá)
d
M = Fd
(F1 = F2 = F)
Nhận xét: Momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.
d
d
Đề bài
Chứng minh rằng momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.
Lời giải chi tiết
Gọi O là vị trí quay của trục quay O bất kì, ta luôn có:
Momen của ngẫu lực:
M = F1d1 + F2d2 = F(d1 + d2) = F.d.
M chỉ phụ thuộc vào d là khoảng cách giữa hai giá của hai lực, không phụ thuộc vị trí O của trục quay.
Đề bài
Viết công thức tính momen của ngẫu lực. Momen của ngẫu lực có đặc điểm gì?
Lời giải chi tiết
M = F.d  
  Trong đó:
      F: độ lớn của mỗi lực (N).
      d: khoảng cách giữa hai giá của hai lực gọi là cánh tay đòn của ngẫu lực (m)
  Momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay, miễn là trục quay vuông góc với mặt phẳng của ngẫu lực.
Đề bài
Hai lực của một ngẫu lực có độ lớn F = 5,0 N. Cánh tay đòn của ngẫu lực d = 20 cm. Momen của ngẫu lực là:
A. 100 N.m ;                                   B. 2,0 N.m ;
C. 0,5 N.m ;                                    D. 1,0 N.m.
Đề bài
Một ngẫu lực gồm có hai lực −→F1F1→ và −→F2F2→ có F1 = F2 = F và có cánh tay đòn d. Momen ngẫu lực này là:
A. (F1 – F2)d.
B. 2Fd
C. Fd
D. Chưa biết được.
BT6/118. Một chiếc thước mảnh có trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O của thước. Dùng hai ngón tay tác dụng vào thước một ngẫu lực đặt vào hai điểm A và B cách nhau 4,5 cm và có độ lớn FA = FB = 1N (Hình 22.6a).
a) Tính momen của ngẫu lực.
b) Thanh quay đi một góc α = 30o. Hai lực luôn luôn nằm ngang và vẫn đặt tại A và B (Hình 22.6b). Tính momen của ngẫu lực.
a) Momen của ngẫu lực: M = Fd = 1.4,5.10-2  = 0,045 (N.m)
D. F(x – d).
C. Fd
B. F(2x + d).
A. F(x + d).
Câu 1:Xác định momen của ngẫu lực:
D. F(OA - OB).
C. Fd
B. F(OA + OB)cosα.
A. F(OA + OB)
Vận dụng
FA = FB = F
Câu 2:Momen của ngẫu lực như hình vẽ:
O
B
A
d
O
B
A
d
d
O
A
B
Câu 3:Xác định cánh tay đòn của ngẫu lực:
O
d
A)
B)
C)
D)
Câu 4:Hai tay lái của ghi đông xe đạp cách nhau 50 cm. Nếu tác dụng vào mỗi bàn tay cầm một lực 180 N thì momen của ngẫu lực là bao nhiêu?
A.90 N.m
B.45 N.m
D.4500 N.m
C.9000 N.m
O
Cánh tay đòn của ngẫu lực không đổi
Cánh tay đòn của ngẫu lực thay đổi (giảm dần)
O
B
A
d
O
B
A
d
d
O
A
B
Câu 1: Momen của ngẫu lực như hình vẽ là
D. F(x – d).
C. Fd
B. F(2x + d).
A. F(x + d).
BÀI TẬP ÁP DỤNG
F = F’
BÀI TẬP ÁP DỤNG
Câu 2: Momen của ngẫu lực như hình vẽ là
D. F(OA - OB).
C. Fd
B. F(OA + OA)cosα.
A. F(OA + OB)
FA = FB = F
ĐỊNH NGHĨA NGẪU LỰC
- Hệ hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và cùng tác dụng vào một vật gọi là ngẫu lực.
ĐẶC ĐIỂM
- Ngẫu lực tác dụng vào một vật chỉ làm cho vật quay chứ không tịnh tiến.
MOMEN CỦA NGẪU LỰC
- Momen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.