Tiết 29:
(Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê )
Hồi hương ngẫu thư
- Hạ Tri Chương -
Tìm hiểu chung
Hạ Tri Chương 
( 賀知章; 659 - 744)
Tự Quý Trân, hiệu Tứ Minh cuồng khách, quê ở tỉnh Chiết Giang
Là nhà thơ lớn của Trung Quốc dưới thời Đường
Ông để lại khoảng 20 bài thơ
1. Tác giả
Nhan đề
a. HCST: Sáng tác năm 744 khi tác giả về quê sau 50 năm xa cách (lúc đó nhà thơ 86 tuổi)
2. Tác phẩm
"Ngẫu nhiên viết" chứ không phải chủ định làm thơ ngay lúc mới đặt chân tới quê nhà.
Tình yêu quê hương sâu nặng, luôn thường trực trong lòng tác giả nên ở bất cứ tình huống nào, nơi đâu thì nó cũng có thể bộc lộ được.
HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ
trở về
làng, quê hương
tình cờ, ngẫu nhiên
chép
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
c. Thể thơ
b. Đọc, chú thích:
* Đọc
* Chú thích
Thất ngôn tứ tuyệt 
Nhịp 4/3 (câu 4 nhịp 2/5) 
Gieo vần cuối câu 1,2 (mồi, tồi) 
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
(Hồi hương ngẫu thư)
回鄉偶書 
少小離家老大迴，
鄉音無改鬢毛摧。
兒童相見不相識，
笑問客從何處來。
Hồi hương ngẫu thư
Thiếu tiểu ly gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn, khách tòng hà xứ lai?
e. Bố cục
d. Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm thông qua tự sự, miêu tả
2 câu đầu: Những thay đổi và không thay đổi của con người.
Tâm trạng nhà thơ khi bị coi là khách ở quê.
Tìm hiểu văn bản
1. Hai câu thơ đầu
Thiếu tiểu ly gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Trong 2 câu đầu, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng?
NGHỆ THUẬT ĐỐI
Đối vế câu
Đối từ loại
Đối cú pháp

Thiếu tiểu li gia >< lão đại hồi
C V C V
Hương âm vô cải >< mấn mao tồi
C V C V
Danh từ: Thiếu tiểu >< lão đại
Hương âm >< mấn mao
Động từ: Li >< hồi
Vô cải >< tồi
Mỗi vế câu là một cụm C-V
Thiếu tiểu ly gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Tác dụng của nghệ thuật đối?
-> Khái quát quãng đời xa quê, sự thay đổi về vóc dáng, tuổi tác, nêu bật ý nghĩa trở về, tạo nhạc điệu cân đối cho bài thơ.
NGHỆ THUẬT ĐỐI
Thay đổi:
Tuổi tác
Vóc dáng
Mái tóc
Không thay đổi: Giọng nói quê hương
Lấy yếu tố thay đổi để làm nổi bật cái không thay đổi: giọng quê
Em hiểu “giọng quê” là gì?
Giữ gìn tiếng nói quê hương
Theo em cần giữ gìn tiếng nói của quê hương như thế nào?
+ Dùng tiếng nói của quê hương khi giao tiếp với người trong gia đình, dòng họ, cùng quê
 Gần gũi, trân trọng đối với nguồn gốc của mình giữ được bản sắc của quê hương.
+ Khi giao tiếp ngoài xã hội nên nói tiếng phổ thông
 Dễ giao tiếp và thể hiện sự văn minh lịch sự khi giao tiếp.
+ Không quá lạm dụng ngoại ngữ làm mất đi vẻ đẹp của tiếng Việt.
 Yêu quý tiếng quê - giữ gìn tiếng mẹ đẻ là một biểu hiện cụ thể và sâu sắc của tình yêu quê hương đất nước.
+ Giữ gìn tiếng nói của quê hương cũng chính là giữ gìn tiếng nói của Dân tộc.
NGHỆ THUẬT ĐỐI
Thay đổi:
Tuổi tác
Vóc dáng
Mái tóc
Không thay đổi: Giọng nói quê hương
Lấy yếu tố thay đổi để làm nổi bật cái không thay đổi: giọng quê
Tình yêu quê hương sâu nặng, thắm thiết
2. Hai câu thơ cuối
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn, khách tòng hà xứ lai?
17
Khách ở chốn nào lại chơi?
- Trẻ con gặp, không quen biết.
- Bị coi là khách lạ.
- Tình huống bất ngờ song là
điều giảng thường, là lẽ tự nhiên
(ông đã xa quê lâu).
-> Sự thay đổi của quê hương.
18
Chỉ ra sự độc đáo về mặt nghệ thuật trong cách sử dụng hình ảnh và giọng điệu của hai câu thơ cuối?
- Trẻ cười, hỏi khách
-> Hình ảnh vui tươi, giọng điệu bi hài.
- Tâm trạng chua xót, sự ngạc nhiên,
nỗi buồn tủi, ngậm ngùi, cảm giác
ấm thía của tác giả khi chợt nhận thấy
mình thành người xa lạ ngay trên
mảnh đất quê hương.
=> Tình yêu quê hương thắm thiết, chân thành, son sắt, thủy chung .
Cùng chia sẻ
Tưởng tượng một ngày em xa quê trở về, mọi người không còn nhận ra em nữa, cảm giác lúc đó của em sẽ như thế nào?
Bác Hồ về thăm quê năm 1957, sau 50 năm xa quê hương.
Sau 50 năm xa cách, Bác Hồ về thăm quê ở Nam Đàn, Nghệ An (1957) trong niềm hân hoan của bà con xóm làng
Sau 50 năm xa cách, Hạ Chi Trương về quê  Trở thành khách lạ của mọi người trên chính quê hương của mình
Theo em, chúng ta cần phải làm gì để thể hiện tình yêu quê hương, đất nước?
Tổng kết
1. Nghệ thuật
Biểu cảm kết hợp tự sự và miêu tả.
Sử dụng biện pháp tiểu đối có hiệu quả.
Tình huống bất ngờ, độc đáo.
Ngôn ngữ mộc mạc giản dị.
2. Nội dung
Bài thơ thể hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân về quê cũ và cho thấy tình yêu quê hương là một trng những tình cảm lâu bền thiêng liêng nhất của con người.
1
2
Học thuộc bài thơ và phân tích bài thơ.
Chuẩn bị bài: Chữa lỗi về quan hệ từ.
Tạm biệt các em