BÀI 13: TRỒNG CÂY RỪNG BẰNG CÂY CON
THẢO LUẬN
Kĩ thuật bứng cây?
Vỡ sao cần phải bao gói cây?
Thế nào là phưuơng thức trồng cây rừng?
So sánh 2 phưuơng thức trồng cây rừng toàn diện và trồng cây rừng cục bộ?
Nờu uu nhu?c di?m c?a phuong phỏp tr?ng cõy r?ng b?ng gieo h?t th?ng v� b?ng cõy con?

I. Bứng cây, bao gói và vận chuyển
1. Bứng cây
- Cây con đủ tiêu chuẩn về tuổi và kích thưuớc theo yêu cầu thỡ có thể bứng đem đi trồng.
- Kĩ thuật bứng cây:
+ Trưuớc khi bứng cây đem đi trồng phải đảo bầu, cắt lá (cắt 2/3 lá non và bánh tẻ) trước 10-15 ngày. Bứng cây rễ trần cần nhẹ nhàng, bứng đến đâu xếp ngay vào dụng cụ vận chuyển đến đó, tránh làm cho rễ cây bị tổn thưuơng dẫn đến khô héo.
+ Bứng cây có bầu trên luống, kích thưuớc bầu to hay nhỏ tùy thuộc vào tuổi cây. Buộc chặt bầu để tránh vỡ bầu.
+ Phân loại và thống kê cây con: Trong khi bứng, đồng thời phải tiến hành phân loại cây con theo kích cỡ khác nhau, nên chọn nh?ng cây có cùng cỡ để với nhau.
2. Bao gói và vận chuyển
- Bao gói để bảo vệ cây con trong khi vận chuyển. Có thể xếp cây con trực tiếp vào dụng cụ chuyên chở (sọt, hòm,..) nếu cự li vận chuyển ngắn, thời tiết râm mát. Hoặc gói trong bao bỡ mềm hoặc xếp trong hòm, thùng nếu cự li vận chuyển xa, thời tiết không thuận lợi.
- Trong quá trỡnh vận chuyển cây con từ vuườn ưuơm đến nơi trồng phải đảm bảo nguyên tắc: không làm cây và bộ rễ cây bị gãy, sây sát, giập nát hoặc khô héo.
II. Trồng cây rừng
1. Phuơng thức trồng cây rừng:
Là cách thức trồng cây rừng không hoặc có kết hợp với tái sinh tự nhiên. Có 2 phưuơng thức chủ yếu.
a. Phương thức trồng cây rừng toàn diện
- Là phương thức trồng cây rừng đuược tiến hành trên toàn bộ diện tích trồng rừng. Phuương thức này hoàn toàn do con người, không có sự tham gia của cây con tái sinh tự nhiên.
- Phuương thức này ở nước ta đuược áp dụng phổ biến: ở đất đồi núi trọc để trồng thông, bạch đàn, keo..; ở đất hoang, bãi cát ven biển để trồng phi lao ..; ở đất lầy ven biển, đất mới bồi để trồng đưuớc, mắm..; ở đất phèn để trồng tràm, hoặc trên đất sau khi khai thác trắng để trồng mỡ, bồ đề.
b. Phuương thức trồng cây rừng cục bộ
- Là trồng cây rừng nhân tạo phối hợp với tái sinh tự nhiên. Phưuơng thức này đưuợc áp dụng ở nơi rừng chưua khai thác nên còn gọi là trồng cây rừng dướui tán. Trưuớc khi khai thác rừng từ 1-3 nam, sau khi làm đất nguười ta gieo hạt thẳng hoặc trồng cây con, khi cây trồng 1-2 nam tuổi tùy theo yêu cầu ánh sáng của cây trồng mà khai thác 1 phần hoặc toàn bộ cây rừng.
- Phưuơng thức này cũng thưuờng đưuợc áp dụng ở nh?ng nơi rừng sau khai thác, nơi rừng khoanh nuôi phục hồi tự nhiên nhưung số lưuợng cây và chất luượng cây tái sinh tự nhiên không đáp ứng yêu cầu, do vậy nơi nào tái sinh tự nhiên không tốt, nguười ta trồng bổ sung vào nơi đó.
2. Phuương pháp trồng cây rừng
- Là phuương pháp thi công cụ thể. Nguyên liệu để trồng cây rừng bao gồm hạt giống, cây con và hom.
- Có 3 phuương pháp trồng cây rừng: trồng cây rừng bằng gieo hạt thẳng, trồng cây rừng bằng cây con và trồng cây rừng bằng cây phát sinh (hom, mô). Lựa chọn phuương pháp nào là tùy thuộc mục đích trồng, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế nơi trồng và đặc tính sinh thái loài cây trồng.
a. Phưuơng pháp trồng cây rừng bằng gieo hạt thẳng (hạt giống đưuợc gieo trực tiếp trên đất trồng rừng)
- Ưu điểm: đơn giản, dễ làm, giảm đưuợc công lao động và chi phí tạo cây con ở vưuờn ưuơm nên giá thành trồng rừng thấp, dễ áp dụng cơ giới hóa.
- Nhuược điểm: tốn hạt giống, thời gian và số lần cham sóc nhiều hơn, tỉ lệ thành rừng thấp hơn các phuương pháp khác.
- ở nưuớc ta phương pháp này đuược áp dụng để gieo trồng bồ đề, xoan, trẩu, sở...
- Dể áp dụng phuương pháp này cần chọn nơi trồng có khí hậu và đất đai tốt, loài cây có nhiều hạt giống, hạt có sức nảy mầm mạnh, chọn thời vụ và thời tiết gieo trồng đúng, cham sóc và bảo vệ chu đáo.
b. Phưuơng pháp trồng cây rừng bằng cây con
- Cây con được nuôi dưuỡng trong vuườn ưuơm 1 thời gian khá dài, đã hỡnh thành đủ thân, rễ, lá, đưuợc sử dụng làm vật liệu để trồng rừng. Dây là phưuơng pháp đưuợc áp dụng phổ biến ở nước ta, đảm bảo tỉ lệ thành rừng cao nhất hiện nay.
- Ưu điểm: tiết kiệm hạt giống, giảm đưuợc thời gian và số lần cham sóc.
- Nhuược điểm: tốn chi phí cho tạo cây con và vận chuyển cây con đến nơi trồng, do đó giá thành trồng rừng thưuờng cao hơn các phuương pháp khác.
- Có 2 loại cây con: cây con rễ trần và cây con có bầu nên có 2 phưuơng pháp tương ứng.
* Phuương pháp trồng rừng bằng cây con rễ trần:
- Ưu điểm: giá thành trồng rừng thấp.
- Nhuược điểm: chỉ áp dụng cho ít loài cây (tếch, phi lao, xà cừ, xoan ta..) do đó ở nưuớc ta phuương pháp này ít được áp dụng.
- Kĩ thuật cần lưuu ý :
+ Bao gói cây con hoặc để cây trong túi, sọt.. đưuợc che đậy để bảo vệ bộ rễ không bị khô vỡ nắng gió, bị tổn thuương do va đập.
+ Dặt cây con vào chính gi?a hố, đưuờng kính cổ rễ bằng hoặc thấp hơn mặt đất 1-2cm, rễ cọc và thân là một đưuờng thẳng đứng, rễ cọc không bị uốn cong lên trên. Dùng tay vun đất, loại bỏ cỏ dại, sỏi đá, cho đất vào hố, lấy tay ấn nhẹ cho đất và rễ cây tiếp xúc với nhau, sau đó lấy chân giậm nhẹ, cuối cùng dùng cuốc vun đất cho mặt hố cao hơn mặt đất 5- 8cm, hỡnh mu rùa.
* Phưuơng pháp trồng cây rừng bằng cây con có bầu:
- Ưu điểm: bộ rễ cây được bảo vệ không bị tổn thưuơng, do đó cây trồng có tỷ lệ sống cao, hiện nay ở nưuớc ta phương pháp này đưuợc áp dụng rộng rãi.
- Kĩ thuật:
+ Nếu vỏ bầu bằng chất dẻo polietilen, lấy dao rạch vỏ bầu.
+ Dặt cây có bầu vào chính gi?a hố, đưuờng kính cổ rễ của cây ngang bằng hoặc thấp hơn mặt đất 1-2cm, bầu và thân cây thành một đưuờng thẳng đứng.
+ Dùng tay vun đất tơi nhỏ (loại bỏ cỏ dại, sỏi đá) lấp xung quanh bầu, lấy tay ấn chặt xung quanh bầu, tránh làm vỡ bầu, sau cùng dùng cuốc vun cao hơn mặt đất 5- 8cm, hỡnh mu rùa.