Văn bản
Hải)
BÀI THƠ ĐƯỢC
NHẠC SĨ TRẦN
HOÀN PHỔ NHẠC.
BÀI HÁT ĐƯỢC
NGÂN LÊN NHẸ
NHÀNG, SÂU
LẮNG NHƯ MỘT
NỐT NHẠC TRẦM

MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh

+Xứ Huế là 1 dải đất miền Trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập trung nhiều đền
đài lăng tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là vùng đất có thiên nhiên tươi đẹp
1. T¸c
(1930
-1980)
thơ mộng;
congi¶
người
Huế
hiền hòa, tâm hồn mộc mạc và rất đằm thắm. Đây là

điều nhà thơ Thanh Hải nhớ quê hương, mong muốn đóng góp một nhỏ bé với quê
hương.

06:55 sáng

Văn bản

MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)

I. Giới thiệu chung - Thanh Hải (1930-1980) tên thật là Phạm Bá Ngoãn
1. Tác giả:
- Quê quán: Phong Điền- Thừa Thiên Huế
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Từ năm 1954 đến năm 1964 ông làm cán bộ tuyên huấn.
+ Từ năm 1964 đến năm 1967 ông phụ trách báo cờ giải phóng
của thành phố Huế sau đó làm Ủy viên ban chấp hành Hội Nhà
văn Việt Nam
+ Sau năm 1975 ông được làm Tổng thư kí Hội Văn nghệ Bình
Trị Thiên cùng đó là ủy viên thường vụ Hội Liên hiệp văn học
nghệ thuật Việt Nam, Ủy viên ban chấp hành Hội Nhà văn Việt
Nam.
Giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu (1965)
Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (đợt 2, năm 2000,
truy tặng)
Giải nhất cuộc thi thơ của tuần báo Thống nhất (1959).

Một số tác phẩm chính

1962

06:55 sáng

1977

Tập 1: 1970,
tập 2: 1975

1982

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)
I. Giới thiệu chung - Các tác phẩm tiêu biểu: Trong suốt 50 năm cuộc đời của ông, Thanh
1. Tác giả:
Hải có 5 tập thơ:
2. Tác phẩm
- Những đồng chí trung kiên (1962) tập thơ.
* Hoàn cảnh sáng tác - Huế mùa xuân (tập 1-1970, tập 2-1972) tập thơ.
* Phương thức biểu
- Mùa xuân nho nhỏ (11/1980), khoảng 1 tháng trước khi ông qua đời.
đạt: Biểu cảm
Lúc đó ông đang ốm nặng và phải điều trị ở bệnh viện.
* Thể loại: Thể thơ 5 - Ánh Mắt (1956).
chữ
- Phong cách sáng tác:
+ Thanh Hải thường viết về thiên nhiên và lòng yêu cuộc sống
+ Thơ ông bình dị, nhẹ nhàng nhưng đậm chất triết lí về cuộc đời thể
hiện tình yêu cuộc sống tha thiết
* Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ viết vào tháng 11-1980 trong hoàn cảnh đất nức đã thống
nhất, đang xây dựng cuộc sống mới nhưng còn vô vàn khó khăn gian
khổ, thử thách, không đầy một tháng trước khi nhà thơ qua đời. Bài thơ
như một lời tâm niệm chân thành, gửi gắm tha thiết của nhà thơ để lại
với đời-

Hoàn cảnh ra đời:
(Năm 1980, Thanh Hải đau nặng phải vào bệnh viện Huế điều trị khoa nội. Tuy căn
bệnh được các bác sĩ chẩn đoán là không thể qua được nhưng Thanh Hải luôn là
người lạc quan yêu đời. Nằm ở tầng 4 của bệnh viện, những lúc khoẻ, ông thường ra
ngắm cảnh và làm thơ. Nhưng rồi vào một ngày cuối đông, trời Huế bỗng trở lạnh và
mưa lâm thâm, những người bạn của Thanh Hải nhận được tin như sét đánh: Ông đã
qua đời. Thương tiếc người bạn tài hoa ra đi khi tuổi đời vừa bước sang 50, mọi người
đến viếng và đưa nhà thơ về nơi an nghỉ cuối cùng. Đang lúc làm lễ, thì vợ ông tìm
gặp nhạc sĩ Trần Hoàn và trao cho ông một bài thơ cuối cùng mà Thanh Hải đã sáng
tác khi nằm viện vào tháng 11 năm 1980. Đó chính là bài thơ: Một mùa xuân nho nhỏ
- bài thơ cuối cùng của Thanh Hải. Nỗi thương bạn và niềm cảm xúc trào dâng mãnh
liệt, nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ nhạc ngay bài thơ chỉ trong vòng không đầy ba mươi
phút và bài hát đó đã được vang lên ngay trong buổi lễ tiễn đưa ấy.)

Thanh Hải và bài thơ Mùa xuân nho
nhỏ
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ ra đời vào năm
1980, trong hoàn cảnh đất nước đã được
thống nhất. Nhân dân ta đang xây dựng
một đất nước mới, giai đoạn này đang còn
rất khó khăn. Ông viết bài thơ này trước khi
mất khoảng một tháng. Đây có lẽ bài thơ
mà Thanh Hải muốn nhắn gửi đến đất nước,
tương lai.
Bài thơ đã bộc lộ được cảm xúc của tác giả
trước mùa xuân thiên nhiên của đất nước
khi đã bước vào thời kì hòa bình. Tác giả
khát vọng, muốn trở thành một mùa xuân
nho nhỏ dân hiến cho cuộc đời.
Trong bài thơ, tác giả đã sử dụng nhiều
nghệ thuật đặc sắc. Bằng nghệ thuật đảo cú

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
I. Giới thiệu
chung
1. Tác giả:
2.
Táccph
m thích
* Đọ
– ẩchú
Giải nghĩa nhan
đề

MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)
I. Giới thiệu
Ý nghĩa nhan đề:
chung
- “Mùa xuân nho nhỏ” có cấu tạo danh từ (mùa xuân) kết hợp với tính từ
1. Tác giả:
(nho nhỏ) tạo ra sự hòa kết độc đáo mang ẩn dụ sáng tạo, giàu ý nghĩa góp
2. Tác phẩm
phần thể hiện nội dung tư tưởng của tác phẩm, cùng ước nguyện chân thành
của nhà thơ Thanh Hải dành cho cuộc đời.
* Giải nghĩa
- Mùa xuân: mang nghĩa thực, chỉ mùa khởi đầu của năm, đây là mùa của
nhan đề
sự sinh sôi, phát triển.
* Bố cục bài
- Mùa xuân còn mang ý nghĩa ẩn dụ khi chỉ những thứ đẹp, tinh túy nhất
thơ
của sự sống và cuộc đời mỗi người, mùa xuân còn tượng trưng cho tuổi trẻ,
trí tuệ và sức trẻ nhiệt huyết.
Bố cục : Gồm 4 phần
- Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất nước
- Khổ 2 + 3: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước
- Khổ 4  + 5: Ước nguyện của tác giả
- Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế
=> Mạch cảm xúc: Từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ,
ước nguyện của nhà thơ).

Khổ 1: Cảm xúc trước
mùa xuân thiên nhiên

Khổ cuối: Lời ca ngợi
quê hương đất nước,
qua điệu dân ca xứ Huế

06:55 sáng

Khổ 2,3: Cảm xúc về
mùa xuân đất nước

Khổ 4,5: Suy nghĩ và
ước nguyện của nhà thơ
trước mùa xuân đất nước

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)
I. Giới thiệu
- Bức tranh thiên nhiên mùa xuân
chung
+ Không gian: cao rộng của bầu trời, dài rộng của “dòng
1. Tác giả:
sông xanh”
2.
Tá
c
ph
ẩ
m
* Đọc
+ Âm thanh: âm thanh rộn rã vui tươi của “chim chiền chiện
* Giải nghĩa nhan
hót vang”
đề
+ Mùa sắc: xanh của dòng sông, tím của hoa
* Bố cục bài thơ
⇒ Nghệ thuật đảo cú pháp: không gian cao rộng, màu sắc
II. Đọc, hiểu chi
tươi sáng và âm thanh rộn ràng như thiết tha mời gọi níu giữ
tiết
con ngườ
i ở lại với cuộc sống, với mùa xuân xứ Huế tươi
1. Mùa xuân thiên
Hãy đọc khổ thơ đầu và cho biết:
đẹp này.Mùa
Bứxuân
c thanh
thiênđấtnhiê
n được
mùa miêu
xuântảđẹ
thiên nhiên
nước
thếp dịu dàng, có
nhiên đất nước
nào qua
màu sắc, âm thanh?
không gian,
mànhững
u sắc,hình
âm ảnh,
thanh
đẹp
sống
- Cảm xúCảm
c củxúc
a tácủa
c ginhà
ả trthơ
ướtrước
c mùavẻxuâ
n và
củsức
a thiê
n nhiên:
của mùa xuân đất nước như thế nào?
+ Nhà thơ có cái nhìn trìu mến với cảnh vật
+ Đưa tay ra “hứng” “giọt long lanh”: là giọt sương, cũng có
thể là ẩn dụ chuyển đổi cảm giác chỉ tiếng chim “hót vang
trời”

Mùa xuân thiên nhiên (khổ 1)

Mọc giữa dòng sông xanh
Mọc (NT
đảosông
ngữ)
- Dòng
Một bông- Bông
hoa tím
hoa biếc
Ơi conNhấn
chimmạnh,
chiềngợi
chiện
cảm nhận về
- Cánh
sự
vận
động,
sinh sôi, sức
chim,
Hót chi mà vang
trời
sống mãnh liệt của thiên
nhiên mùa xuân

Bình dị,
quen
thuộc

Hình ảnh

Màu sắc
Âm thanh

Xanh,
tím
Tiếng
chim hót
vang trời

Tươi sáng, hài hòa
Tươi vui,
rộn ràng,
náo nhiệt

Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm
phong vị xứ Huế.
06:55 sáng

Gợi không
gian rộng
lớn, khoáng
đạt

Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời

- Ơi , chi

Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế

- hứng

Đón nhận một cách nâng niu, trân trọng

- NT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

06:55 sáng

Cảm
sayvềsưa,
ngây
?
Em
hiểu xúc
thế nào
“ Giọt
longngất
lanh” ?
A. Giọt mưa xuân.
B.
âm yêu
thanhthiên
của tiếng
chim.
=>Giọt
Tình
nhiên,
yêu cuộc
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.

sống thiết tha.

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
I. Giới thiệu
chung
1. Tác giả:
2.
Tácc phẩm
- Đọ
- Giải nghĩa nhan
đề
- Bố cục bài thơ
II. Đọc, hiểu chi
tiết
1. Mùa xuân thiên
nhiên đất nước
2. Cảm xúc về mùa
xuân đất nước

MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)
I. Giới thiệu
- Mùa xuân của đất nước gắn với hình ảnh
chung
+ Người cầm súng (những người làm nhiệm vụ chiến đấu) :
1. Tác giả:
Lộc giắt đầy quang lưng
2.
Tác c,
phhi
ẩm
II. Đọ
ểu bài
+ “người ra đồng”, “lộc” trải dài nương mạ
thơ
Đó là những ảnh có tính biểu trưng, niềm hi vọng tươi sáng
1. Đọc
đang theo họ đi khắp nơi hay hay chính họ đã đem chồi
- Đọc
- Giải nghĩa nhan non, lộc biếc của mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước
- Nhịp độ khẩn trương : “Tất cả như…xôn xao”: Công
đề
ộc thơ
xây tiếp
dựng
mùabiết
xuân của đất nước diễn ra khẩn trương,
2. Bố cụcHãy
bài th
ơ haicu
đọc
khổ
và cho
3. Phân tích
sôi nứớc
độngđược tác giả gợi lên qua
Mùa xuân đất
a. Mùa xuânnhững
thiên hình⇒ảnh
Ngh
ệ thuật điệp cấu trúc, từ láy…=> Nhà thơ như reo vui
nào?
nhiên đất n
ướcgợi lạitrướ
c tinh
thần xuân
lao độ
khẩn trương của con người làm
Khi
hình
ảnh mùa
đấtngnước
b. Cảm xúctrong
về mù
a sử,
nêntác
mùa
n củgửi
a đấ
t nđiều
ước gì?
lịch
giảxuâ
muốn
gắm
xuân đất nước.
- Nhà thơ nhắc lại về lịch sử bốn nghìn năm “vất vả và

gian lao” của đất nước đầy tự hào, đồng thời tin tưởng vào
tương lai tươi đẹp của đất nước mai sau bằng hình ảnh so

Cảm xúc trước mùa xuân đất nước.
Lộc
giắt đầy

hối hả
-Tất cả như
xôn xao

trải dài

- >NT Điệp ngữ
- >Từ láy và hình ảnh thơ giàu giá trị biểu cảm.
- ….

Người cầm súng

Bảo vệ tổ quốc.

Người ra đồng

Lao động dựng
xây đất nước.

Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng
tràn trên mọi miền đất nước.
06:55 sáng

Khí

thế khẩn trương, náo nức,
sôi động của quê hương đất nước.

Cảm xúc về mùa xuân đất nước
người cầm súng

- Mùa xuân đất nước

người ra đồng

+ (3) Lộc

Hình ảnh sóng đôi,
điệp ngữ

Biểu trưng cho hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.
Ý nghĩa: Người chiến sĩ và người nông dân mang mùa xuân ấm no, hạnh phúc đến cho mọi
người.

- Tất cả như

hối hả
xôn xao

Điệp ngữ,
so sánh, từ láy

Khẩn trương, tưng bừng rộn rã.
- Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước

So sánh, liên tưởng

Khẳng định niềm tin vào tương lai. Vẻ đẹp hung vĩ, tràntrề hi vọng phát triển.

Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Hình ảnh người cầm súng- Hình ảnh
người ra đồng là hình ảnh biểu trưng
cho nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất
nước. Họ cùng mang về mùa xuân về
cho đất nước:

MÙA XUÂN NHO NHỎ
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao

Ðất nước bốn nghìn
năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao
xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Mùa xuân- ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế
11-1980

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NH Ỏ (Thanh H ải)
- Nhà thơ bộc lộ chân thành và thiết tha khát khao cống hiến giản dị,
I. Giới thiệu
chân thành cho cuộc đời:
chung
 + Tác giả muốn làm “con chim hót”: góp tiếng hót cho cuộc đời
1. Tác giả:
2.
c ph
II. TáĐọ
c,ẩm
hiểu bài  + Tác giả muốn làm “nhành hoa”: góp chút sắc hương cho cuộc sống
+ Tác giả muốn làm “nốt trầm”: cho sự hoàn thiện của bản nhạc cuộc sống
thơ
 + Tất cả những khát khao của tác giả chỉ là “một”: khát khao mong ước
1. Đọc
giản dị nhưng ý nghĩa
- Đọc
⇒ Không mong muốn những điều lớn lao => ước nguyện hóa thân thiết tha
- Giải ngh
a nhan
Hãy ĩđọc
hai khổcủa
thơ
tiếp
nhà
thơvàgiản dị nhưng chân thành và tha thiết
cho biết
đề
- Thanh Hải đúc kết tất cả những mong ước của mình thành “Một mùa
thiên nhiên,
2. Bố cTrước
ục bài mùa
thơ xuânxuân
nho thơ
nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời”
mùa xuân đất nước, nhà
3. Phân tích
+ “Mùa
đã ước nguyện điều
gì? xuân nho nhỏ mang nghĩa ẩn dụ cho khao khát cống hiến phần tươi
a. Mùa xuân thiên đẹp nhất của mình cho cuộc đời chung
Vì sao nhà thơ chỉ ước
nhiên đấnguyện
t nướclàm “mùa
+ Từ
láy “lặng
xuân
nho lẽ” thể hiện sự cống hiến thầm lặng lẽ
b. Cảmnhỏ”
xúc về mùa + Hoán dụ “tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc” – sự cống hiến từ lúc còn trẻ đến
xuân đất nước.
khi về già => công hiến suốt đời.

c. Ước nguyện Điệp cấu trúc câu "Dù là... Dù là..." kết hợp với hai hình ảnh mang tính chất
tương phản "tuổi hai mươi" - "khi tóc bạc" khẳng định sự bền vững của khát
của nhà thơ
vọng.

Ta làm con chim hót
 Đoạn thơ gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý
Ta làm một cành hoa
nghĩa cuộc sống của mỗi con người?
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao
Gợi ý
xuyến.
Đoạn thơ gợi cho ta những suy nghĩ sâu sắc về ý
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời nghĩa cuộc sống của mỗi con người.
Dù là tuổi hai mươi
+ Cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi con người ta biết
Dù là khi tóc bạc.

sống đẹp, sống có ích cho cuộc đời chung, cho
đất nước.
+ Mỗi ngươi phải mang đến cho cuộc đời chung
một nét riêng, một phần tinh túy nhất của mình
dù là nhỏ bé. Đó mới là ý nghĩa cao quý của đời
người.
+ … Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình

TIẾT 114,115,116 –Văn bản
MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)
I. Giới thiệu
Bài thơ khép lại bằng những giai điệu dân ca xứ Huế ngọt
chung
ngào, đằm thắm và trữ tình:
1. Tác giả:
- Khúc nhạc "Nam ai" da diết, buồn thương quyện hòa
2.
c ph
II. TáĐọ
c,ẩm
hiểu bài
cùng giai điệu "Nam bình" dịu ngọt, êm ái.
thơ
- Giai điệu dịu ngọt hòa cùng "nhịp phách tiền" tươi vui,
1. Đọc
giòn giã khép lại để lại những dư âm về cuộc sống mới và
- Đọc
- Giải nghĩa nhan sức sống mới của dân tộc.
đề
- Giai điệu được cất lên chính là điệu hát truyền thống
2. Bố cục bài thơ
của xứ Huế mộng mơ
3. Phân tích
- “Nam Ai, Nam Bình”: làn điệu dân ca ngọt ngào xứ
a. Mùa xuâ
n thiê
n thơ cuối: Vì
Trong
khổ
Huế, thể hiện tình yêu mến với di sản văn hóa phi vật
sao
nhiên đất n
ướnhà
c thơ lại mượn
thể
b. Cảm xúđiệu
c vềNam
mùaAi, Nam Bình
- “Mùa
thơ? xuân ta xin hát” câu Nam Ai, Nam Bình : không
xuân đất nđể
ướkhép
c. lại bài
c. Ước nguyện chỉ mở ra không gian nó còn mở ra niềm tự hào về lối
sống nghĩa tình của cha ông
của nhà thơ

TIẾT 114,115,116 –Văn bản

MÙA XUÂN NHO NH Ỏ (Thanh H ải)

I. Giới thiệu
a. NỘI DUNG: Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của
chung
nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và
1. Tác giả:
II. Đọc, hiểu bài khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.
2. Tác phẩm
thơ
b. NGHỆ THUẬT:
1. Đọc
- Viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm
hưởng gần gũi với dân ca.
2. Bố cục bài thơ
- Kết hợp hài hòa giữa những hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị
3. Phân tích
a. Mùa xuân thiên với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng khái quát.
Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, trong sang, giàu hình ảnh,,
nhiên đất nước
cảm xúc với các biệp pháp ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, SD từ
b. Cảm xúc về mùa
xưng hô.
xuân đất nước.
- Có cấu trúc chặt chẽ, giọng điệu thơ luôn có sự biến đổi phù
c. Ước nguyện hợp với nội dung từng đoạn
của nhà thơ
d. Lời ngợi ca quê
Hãy đọc thuộc bài thơ vf nêu nhậ
hương đất nướxét
c về nội dung và nghệ thuật Bài
thơ
4. tổng kết

1.Thanh Hải quê ở đâu ?
2.Thái độ của tác giả thể hiện qua động từ “hứng” là gì ?
3.Hãy nêu cảm xúc của nhà thơ ở khổ thơ thứ nhất ?

TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU

4.Trong khổ 4,tâm trạng của nhà thơ thế nào?
1
2

T H Ư A T H

I

Ê N H U Ê

T R Â N T R O N G

3

N G Â Y N G Â T

4

N A O N Ư C

5

K H I

6
7
8

Ê M T Ô N

N H O N H O
N A M A I
G I

N A M B

I N H

A U N H A C

Đ I

5.Ước nguyện của nhà thơ được biểu hiện ra sao ?
6.Ước nguyện của Thanh Hải được ghi lại qua từ nào ?
7.Làn điệu dân ca ở Huế được viết trong bài là gì ?

06:55 sáng

8.Vì sao bài thơ dễ đi vào lòng người ?

Ê U

Ô
chữ
hạng
dọc:
TRẦ
N
HOÀN

TIẾT 114,115,116 –Văn bản

I. Giới thiệu
chung
1. Tác giả:
II. Đọc, hiểu bài
2. Tác phẩm
thơ
1. Đọc
2. Bố cục bài thơ
3. Phân tích
a. Mùa xuân thiên
nhiên đất nước
b. Cảm xúc về mùa
xuân đất nước.
c. Ước nguyện
của nhà thơ
d. Lời ngợi ca quê
hương đất nước
4. tổng kết
III. Luyện tập

MÙA XUÂN NHO NH Ỏ (Thanh H ải)

Bài tập 1: Nhan đề “Mùa xuân nho nhỏ” được cấu tạo bởi những từ loại
nào? Việc kết hợp như vậy thể hiện nguyện vọng nào của tác giả?
Gợi ý;
- “Mùa xuân nho nhỏ” có cấu tạo danh từ (mùa xuân) kết hợp với tính từ (nho
nhỏ) tạo ra sự hòa kết độc đáo mang ẩn dụ sáng tạo, giàu ý nghĩa góp phần
thể hiện nội dung tư tưởng của tác phẩm, cùng ước nguyện chân thành của
nhà thơ Thanh Hải dành cho cuộc đời.
- Mùa xuân: mang nghĩa thực, chỉ mùa khởi đầu của năm, đây là mùa của sự
sinh sôi, phát triển.
- Mùa xuân còn mang ý nghĩa ẩn dụ khi chỉ những thứ đẹp, tinh túy nhất của
sự sống và cuộc đời mỗi người, mùa xuân còn tượng trưng cho tuổi trẻ, trí
tuệ và sức trẻ nhiệt huyết.
- Từ láy nho nhỏ thể hiện sự giản dị, khiêm nhường.
→ Đặt nhan đề tác phẩm là “Mùa xuân nho nhỏ”, tác giả muốn thể hiện sự
khiêm nhường, chân thành trong nguyện ước giản dị và tha thiết được cống
hiến sức của mình vào những điều tốt đẹp của đất nước. Nhan đề cũng thể
hiện sự hòa quyện cái chung và cái riêng, giữa cá nhân với cộng đồng.

BÀI 2: Những câu thơ sau sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Em hãy nêu tác
dụng của biện pháp ấy.
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Gợi ý:
Biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:
+ Giọt long lanh là những giọt mưa xuân, giọt mưa xuân, trong sáng, rơi
xuống từng nhành cây, kẽ lá.
+ Tiếng chim từ chỗ là âm thanh (cảm nhận bằng thính giác) chuyển thành
“từng giọt” (hình và khối, cảm nhận bằng thị giác), từng giọt long lanh ánh
sáng và màu sắc có thể bằng xúc giác (tôi đưa tay tôi hứng).
→ Câu thơ gợi ra niềm cảm xúc say mê, ngây ngất của tác của tác giả trước
cảnh trời đất xứ Huế vào mùa xuân, thể hiện mong muốn hòa nhập thiên
nhiên, đất trời trong tâm tưởng giữa mùa đông lạnh giá khiến ta vô cùng
khâm phụ

Bài 3: Từ “lộc” trong bài được sử dụng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Hãy giải thích tại
sao tác giả lại miêu tả người lính là “lộc dắt đầy trên lưng”?
Trả lời: Từ “lộc” là sự sáng tạo độc đáo của tác giả:

+ Lộc của “người ra đồng”: nói về những người lao động, những người ươm mầm
cho sự sống, ươm mầm non trên những cách đồng quê hương. Từ “lộc” cho ta liên
tưởng tới những cánh đồng mênh mông với những chồi non nhú lên xanh biếc từ
những hạt thóc giống mùa xuân. Từ “lộc” còn mang sức sống, sức mạnh của con
người. Có thể nói chính con người tạo nên sức sống mùa xuân thiên nhiên đất
nước.
+ “Mùa xuân người cầm súng. Lộc giắt đầy trên lưng”: liên tưởng đến những người
chiến sĩ, những người cầm súng khi ra trận trên vai trên lưng có cành lá ngụy trang.
Những cành lá ấy mang lộc biếc, chồi non, mang theo cả mùa xuân của thiên nhiên,
cây cỏ. Từ “lộc” làm cho người ta thấy tràn ngập niềm tin, hy vọng đã tiếp thêm sức
mạnh ý chí để họ vươn xa ra, bảo vệ đất nước.
→ Con người chính là nhân tố quyết định tạo ra, thúc đẩy sự phát triển của xã hội,
đất nước. Hình ảnh “lộc” xuân tràn theo người ra đồng là đẹp ý thơ với cuộc sống
lao động và chiến đấu. Xây dựng và bảo vệ, là hai nhiệm vụ không thể tách rời, họ
đem mùa xuân mọi nơi trên đất nước.

Bài tập 4: Trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” có những hình ảnh
mùa xuân nào? Em hãy nêu mối quan hệ giữa các mùa xuân ấy với
nhau.
Gợi ý: Trong bài có hình ảnh của 3 mùa xuân:
    + Mùa xuân của thiên nhiên.
    + Mùa xuân của đất nước.
    + Mùa xuân của tác giả.
- Mùa xuân của thiên nhiên được tác giả tái hiện qua những hình ảnh
nổi bật, đặc trưng nhất của thiên nhiên xứ Huế, cũng là mùa xuân trong
tưởng tượng của tác giả.
- Mùa xuân của đất nước bằng những hình ảnh “lộc” của người ra đồng
và người cầm súng với không khí “hối hả”, “xôn xao” khiến người ta nghĩ
tới những âm thanh liên tiếp vọng về, hòa lẫn với nhau xao động. Sức
sống của đất nước, của dân tộc cũng tạo nên được sự hối hả, háo hức
của người cầm súng, người ra đồng hình ảnh mùa xuân đất nước được
mở rộng dần.

Bài tập 5: Dựa vào bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” và kiến thức về xã hội, hãy trình
bày suy nghĩ khoảng nửa trang giấy về tình cảm và trách nhiệm của mỗi người
dân đối với đất nước trong hoàn cảnh hiện nay.

“Mùa xuân nho nhỏ” là bài thơ đặc sắc nói về sức cống hiến, khát vọng đóng góp
và trở thành người có ích của tác giả Thanh Hải. Dù nằm trên giường bệnh nhưng
ông luôn lạc quan, khát khao sống và cống hiến cho cuộc đời và đất nước. Phải là
người yêu quê hương đất nước tha thiết lắm ông mới có thể viết được những dòng
thơ hay và đẹp để miêu tả, tái hiện chân thực hình ảnh mùa xuân của tự nhiên và
mùa xuân của đất nước. Thế hệ trẻ ngày nay, cần ý thức được tầm quan trọng cũng
như trách nhiệm của mình đối với vận mệnh của dân tộc và đất nước. Trong thời đại
mới, thời đại của hội nhập toàn cầu, của giao lưu và phát triển kinh tế, mọi người
đặc biệt là thế hệ trẻ cần ý thức được vai trò của mình trong việc thay đổi diện
mạo, nâng tầm đất nước. Muốn thực hiện được điều đó, trước tiên cần trang bị
cho mình sự vững chãi về kiến thức, kĩ năng đáp ứng những yêu cầu cơ bản
của xã hội trong công cuộc hiện đại hóa nước nhà. Thế hệ trẻ cần ý thức được
nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước luôn đi liền với nhau, điều này đòi hỏi
lớp người trẻ phải có tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, và ước mơ hoài
bão cống hiến. Tất cả sự hưng thịnh, tồn vong của đất nước vì thế thế hệ trẻ phải

nỗ lực, cố gắng hết mình ngay từ hiện tại.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1. Học thuộc bài thơ, tìm hiểu thêm về sức sống, sự lan toả của bài thơ trong
cuộc sống
2. Viết đoạn văn bài tập 5. Chú ý thực hiện liên kết câu đoạn văn trong khi viết
đoạn.
3. Chuẩn bị bài Viếng Lăng Bác.

Đọc rap bài thơ MÙA XUÂN NHO
NHỎ