NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG
ĐỜI SỐNG

I. Bài học. Tìm hiểu bài nghị luận
về một sự việc, hiện tượng đời
sống.
Ví dụ: Đọc văn bản “Bệnh lề
mề”, trả lời câu hỏi a, b, c, d
(trang 20, 21)

a) Trong văn bản trên, tác giả bàn về
hiện tượng gì trong đời sống? Hiện
tượng ấy có những biểu hiện như thế
nào? Tác giả có nêu rõ được vấn đề
đáng quan tâm của hiện tượng ấy?
Tác giả đã làm thế nào để người đọc
nhận ra hiện tượng ấy?

b) Có thể có những nguyên nhân nào
tạo nên hiện tượng đó?
c) Bệnh lề mề có những tác hại gì? tác
giả phân tích những tác hại của bệnh
lề mề như thế nào? Bài viết đánh giá
hiện tượng đó ra sao?
d) Bố cục của bài viết có mạch lạc và
chặt chẽ không? Vì sao?

Bệnh lề mề
Trong đời sống hiện nay có một hiện tượng
khá phổ biến, mọi người đều thấy, nhưng
thường bỏ qua. Đó là bệnh lề mề mà coi thường
giời giấc là một biểu hiện.__________________
Cuộc họp ấn định
vào
lúc 8 giờ sáng mà 9 giờ mới có người đến.
__________________________________________
__________________________________________
Giấy
mời hội thảo ghi 14 giờ mà mãi đến 15 giờ
mọi người mới có mặt. Hiện tượng này xuất
__________________
hiện trong nhiều cơ quan, đoàn thể, trở thành
một bệnh khó chữa.
 Nêu hiện tượng  biểu hiện

Những người lề mề ấy, khi ra sân bay,
lên tàu hỏa, đi nhà hát chắc là không dám
đến muộn, bởi đến muộn là có hại ngay đến
quyền lợi thiết thân của họ. Nhưng đi họp,
hội thảo là việc chung, có đến muộn cũng
không thiệt gì. Thế là hết chậm lần này đến
chậm lần khác, và bệnh lề mề không sửa
được.  Nêu biểu hiện cụ thể của hiện tượng

Bệnh lề mề suy cho cùng là do một số
người thiếu tự trọng và chưa biết tôn trọng
người khác tạo ra. Họ chỉ quý thời gian của
mình mà không tôn trọng thời gian của
người khác. Họ không coi mình là người có
trách nhiệm đối với công việc chung của
mọi người.  Phân tích nguyên nhân

Bệnh lề mề gây hại cho tập thể. Đi họp
muộn, nhiều vấn đề không được bàn bạc thấu
đáo, hoặc khi cần lại phải kéo dài thời gian.
Bệnh lề mề gây hại cho những người biết tôn
trọng giờ giấc. Ai đến đúng giờ lại cứ phải đợi
người đến muộn. Bệnh lề mề tạo ra tập quán
không tốt: Muốn người dự đến đúng giờ như
mong muốn, giấy mời thường phải ghi giờ khai
mạc sớm hơn 30 phút hay một giờ!  chỉ ra
tác hại

Cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi
người phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với
nhau. Những cuộc họp không thật cần thiết thì
không nên tổ chức. Nhưng những cuộc hội họp
cần thiết thì mọi người cần tự giác tham dự
đúng giờ. Làm việc đúng giờ là tác phong của
người có văn hóa.
 Tác giả phê phán gay gắt và đề ra yêu cầu:
tự giác khắc phục (Nêu giải pháp)

- Bệnh lề mề  một hiện tượng trong đời sống.
- Những biểu hiện cụ thể của hiện tượng lề mề.
+ Coi thường giờ giấc.
+ Xuất hiện trong nhiều cơ quan đoàn thể, trở
thành một bệnh khó chữa.
 Hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội (khen,
chê, vấn đề đáng suy nghĩ…
 Nghị luận về sự việc, hiện tượng.

I. Bài học. Tìm hiểu bài nghị luận về
một sự việc, hiện tượng đời sống.
- Nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong
đời sống xã hội là bàn về một sự việc, hiện
tượng có ý nghĩa đối với đời sống xã hội,
đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy
nghĩ. (Ghi nhớ trang 21)

Về nội dung, bài nghị luận này đã
trình bày những vấn đề gì?
- Nêu rõ được sự việc, hiện tượng có
vấn đề và những biểu hiện.
- Phân tích đúng, sai; lợi, hại.
- Chỉ ra nguyên nhân.
- Bày tỏ thái độ, ý kiến nhận định của
người viết; hướng giải quyết

- Yêu cầu về nội dung, bài nghị luận này là
phải nêu rõ được sự việc, hiện tượng có vấn
đề; phân tích mặt đúng, sai; lợi, hại của nó;
chỉ ra nguyên nhân và bày tỏ thái độ, ý kiến
nhận định của người viết (Ghi nhớ trang 21)

Về hình thức, nhận xét về cách
sắp xếp bố cục, luận điểm, luận
cứ, cách diễn đạt, lời văn?

[1]
(1) Trong đời sống hiện nay có một hiện
tượng khá phổ biến, mọi người đều thấy, nhưng
thường bỏ qua. (2) Đó là bệnh lề mề mà coi
thường giờ giấc là một biểu hiện. Cuộc họp ấn
định vào lúc 8 giờ sáng mà 9 giờ mới có người
đến. Giấy mời hội thảo ghi 14 giờ mà mãi đến 15
giờ mọi người mới có mặt. Hiện tượng này xuất
hiện nhiều trong cơ quan, đoàn thể, trở thành
một bệnh khó chữa.
* Nội dung: Nêu sự việc hiện tượng cần bàn luận
(Câu 1- 2)  Mở bài.

[1]
(1) Trong đời sống hiện nay có một hiện
tượng khá phổ biến, mọi người đều thấy, nhưng
thường bỏ qua. (2) Đó là bệnh lề mề mà coi
thường giờ giấc là một biểu hiện. (3) Cuộc họp
ấn định vào lúc 8 giờ sáng mà 9 giờ mới có người
đến. (4) Giấy mời hội thảo ghi 14 giờ mà mãi đến
15 giờ mọi người mới có mặt. (5) Hiện tượng này
xuất hiện nhiều trong cơ quan, đoàn thể, trở
thành một bệnh khó chữa.
* Nội dung: Biểu hiện của bệnh lề mề (Luận
điểm 1: câu 3, 4, 5)  Thân bài (Mở bài nằm
trong phần thân bài)

[2] Những người lề mề ấy, khi ra sân bay, lên tàu
hỏa, đi nhà hát chắc là không dám đến muộn, bởi
đến muộn là có hại ngay đến quyền lợi thiết thân
của họ. Nhưng đi họp, hội thảo là việc chung, có
đến muộn cũng không thiệt gì. Thế là hết chậm
lần này đến chậm lần khác, và bệnh lề mề không
sửa được.
* Nội dung: Biểu hiện cụ thể của bệnh lề mề
(luận điểm 1)  Thân bài

[3] Bệnh lề mề suy cho cùng là do một số người
thiếu tự trọng và chưa biết tôn trọng người khác
tạo ra. Họ chỉ quý thời gian của mình mà không
tôn trọng thời gian của người khác. Họ không coi
mình là người có trách nhiệm đối với công việc
chung của mọi người.
* Nội dung: Nguyên nhân dẫn đến bệnh lề mề
(luận điểm 2)  Thân bài

[4] Bệnh lề mề gây hại cho tập thể. Đi họp muộn,
nhiều vấn đề không được bàn bạc thấu đáo, hoặc
khi cần lại phải kéo dài thời gian. Bệnh lề mề gây
hại cho những người biết tôn trọng giờ giấc. Ai
đến đúng giờ lại cứ phải đợi người đến muộn. Bệnh
lề mề còn tạo ra tập quán không tốt: Muốn người
đến dự đúng giờ như mong muốn, giấy mời thường
phải ghi khai mạc sớm hơn 30 phút hay 1 giờ!
* Nội dung: Tác hại của căn bệnh lề mề (luận
điểm 3)  Thân bài

[5] Cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi
người phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với
nhau. Những cuộc họp không thật cần thiết thì
không nên tổ chức. Nhưng những cuộc họp cần
thiết thì mọi người cần tự giác tham dự đúng giờ.
Làm việc đúng giờ giấc là tác phong của người có
văn hóa.
* Nội dung: Tổng hợp, khái quát vấn đề, nêu giải
pháp / Bày tỏ thái độ: phê phán, chê trách; đưa ra
những ý kiến đánh giá  Kết bài

Kết luận: Về hình thức

[1] Nêu sự việc hiện tượng cần bàn luận: Vấn đề
nghị luận (Câu 1- 2) + Biểu hiện của bệnh lề mề:
Luận điểm 1 (Câu 3, 4, 5)
[2] Biểu hiện cụ thể của bệnh lề mề: Luận điểm 1
[3] Nguyên nhân dẫn đến bệnh lề mề: L.điểm 2
[4] Tác hại của căn bệnh lề mề: Luận điểm 3
[5] Tổng hợp, khái quát vấn đề, nêu giải pháp /
Bày tỏ thái độ: phê phán, chê trách;
đưa ra những ý kiến đánh giá.

- Về hình thức: bài viết phải có bố cục
mạnh lạc; có luận điểm rõ ràng, luận cứ
xác thực, phép lập luận phù hợp; lời văn
chính xác, sống động (Ghi nhớ trang 21)

II. Luyện tập
Bài 1 trang 21. Hãy nêu các sự việc, hiện
tượng tốt, đáng biểu dương của các bạn,
trong nhà trường, ngoài xã hội. Trao đổi
xem sự việc, hiện tượng nào đáng để viết
một bài nghị luận xã hội và sự việc hiện
tượng nào thì không cần viết.

Sự việc, h.tượng tốt Sự việc, h.tượng xấu
- Gương học tốt
- HS nghèo vượt
khó
- Tinh thần tương
trợ
- Không tham lam
- Lòng tự trọng…

- Thất hứa, sai hẹn
- Nói tục, viết bậy
- Lười biếng, học
tủ, quay cóp
- Thói ỷ lại…

Bài 2 trang 21. Một cuộc điều tra 2000 thanh niên
nam ở Hà nội năm 1981 cho thấy: từ 11 đến 15
tuổi, 25% các em đã hút thuốc lá; từ 16 đến 20:
52%; trên 20 tuổi: 80%. Tỉ lệ này ngang hàng với
các nước châu Âu. Trong số các em hút thuốc lá,
có đến 80% lâu lâu có triệu chứng như ho hen,
khạc đờm, đau ngực, còn trong số những em
không hút chỉ có đến 1% các triệu chứng ấy (theo
Nguyễn Khắc Viện). Hãy cho biết đây có phải là
hiện tượng đáng để viết một bài nghị luận không.
Vì sao?

- Là một hiện tượng đáng viết bài
nghị luận.
- Vì đó là sự việc, hiện tượng có vấn
đề, là vấn đề nguy cấp, là 1 tệ nạn gây
ra nhiều tác hại

Hướng dẫn học tập.

1. Bài cũ.
- Học nội dung phần ghi nhớ trang 21.
- Làm bài tập 2.
2. Bài mới:
- Đọc kỹ và tìm hiểu các đề bài trang 22, 23
- Trả lời câu hỏi phần I trang 22, phần II trang
23