Chào mừng đến với tiết học!
BẢO KÍNH CẢNH GIỚI - BÀI 43

TRÒ CHƠI

Câu 1: Tác phẩm nào sau đây không phải của Nguyễn Trãi?
A. Dư địa chí.
B. Bạch Vân am thi tập. 
C. Lam Sơn thực lục
D. Chí Linh sơn phú. 

A.

B.

C.

D.

Câu 2: Văn bản Thư lại Dụ Vương Thông được trích từ
tác phẩm nào? 
A.Quốc âm thi tập
B.Ức Trai thi tập. 
C.  Quân trung từ mệnh tập. 
D. Lam Sơn thực lục. 

A.
s

B.

C.

D.

Câu 3: Ý nào dưới đây KHÔNG ĐÚNG khi nói về văn bản Thư lại
Dụ Vương Thông?
A. Được Nguyễn Trãi viết vào khoảng tháng 3 năm Đình Mùi.
B. Là bức thư số 35 trong Quân trung từ mệnh tập
C. Nội dung nhằm phân tích tình hình khó khăn của nhà Minh.
D. Nội dung nhằm vạch rõ nguy cơ bại vong của quân giặc nếu vẫn
ngoan cố.

A.

B.

C.

D.

Câu 4: Mục đích của bức thư là gì?
A. Tố cáo tội ác của giặc.
B. Phân tích tình hình khó khăn của nhà Minh.
C. Thực hiện chiến lược “mưu phạt tâm công”.
D. Công bố với toàn dân.

A.

B.

C.

D.

II. Đọc
hiểu văn
bản
I. Tìm hiểu
chung

Luyện tậpVận dụng
III. Tổng kết

Hoạt động nhóm
Nhóm 1: Nêu những nét khái quát về tập thơ “Quốc âm thi tập?”, hoàn
cảnh sáng tác, thể thơ, bố cục bài thơ “Bảo kính cảnh giới- bài 43”.
Nhóm 2: Nhận xét về cách quan sát và miêu tả bức tranh ngày hè của
Nguyễn Trãi.
Nhóm 3: Chỉ ra nét đặc sắc của bài thơ qua một số yếu tố hình thức nghệ
thuật trong các dòng thơ và tác dụng của chúng trong việc thể hiện cảm
xúc của chủ thể trữ tình?
Nhóm 4: Chỉ ra mạch cảm xúc của tác giả trong bài thơ. Từ đó nhận xét
vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi.

.

 Tượng đài Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi và Lễ nghi học sĩ Nguyễn
Thị Lộ tại khu di tích lịch sử văn hóa Lệ Chi Viên (huyện Gia Bình, tỉnh Bắc
Ninh).

I. Tìm hiểu chung
1. Tập thơ “Quốc âm thi tập”
- Gồm 254 bài thơ, đặt nền móng cho
thơ Tiếng Việt.
- Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi

- Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn
(Sự sáng tạo, cách tân thơ Việt)

2.“Bảo kính cảnh giới- bài 43”.
- Xuất xứ: “Quốc âm thi tập”
- Thể thơ: Thất ngôn xen lục ngôn.

- Bố cục:
+ 6 câu thơ đầu : Bức tranh thiên
nhiên, cuộc sống.
+ 2 câu thơ cuối: Tấm lòng ưu ái
với dân, với nước.

Nhóm 2: Nhận xét về
cách quan sát và miêu tả
bức tranh ngày hè của
Nguyễn Trãi.

Rỗi rãi, ngồi hóng mát suốt ngày dài

.
.

Cây hoè màu xanh thẫm, đùn đùn tán lá giương lên che rợp.

Cây thạch lựu bên hiên còn phun hoa màu đỏ thắm

.
.

Sen hồng trong ao đã toả ngát mùi hương

m
m

Tiếng lao xao của phiên chợ cá làng chài lưới

v
.

Tiếng ve inh ỏi như tiếng đàn bên ngôi lầu lúc mặt trời sắp lặn

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
II. Đọc – hiểu văn bản
Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tạn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bức tranh ngày hè
“Rồi hóng mát thuở ngày trường”: 
- Sự thanh nhàn, tâm thế ung dung ngắm cảnh của nhà thơ- chủ
thể trữ tình.
- Chủ đề: vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên, cuộc sống.

1. Bức tranh ngày hè
* Cảnh vật

Hình ảnh: Hoè, lựu, sen=> đặc trưng mùa hè,
biểu tượng cho khí tiết, khát vọng nhà nho...
Màu sắc: xanh, đỏ, hồng
Hương thơm: mùi của sen
Âm thanh: dắng dỏi, lao xao

Hình ảnh
đặc trưng,
màu sắc rực
rỡ, hương
thơm dịu
nhẹ, lan toả,
âm thanh
rộn rã.

* Trạng thái

Động từ: giương, đùn đùn, phun, tạn

Từ láy + đảo ngữ
=> Căng tràn sức sống, vận động mạnh mẽ

Nhận xét:
- Thiên nhiên, cảnh vật được cảm nhận bằng
nhiều giác quan khác nhau.
-Miêu tả từ gần đến xa, có cảnh chỉ hình dung
qua âm thanh.
-Mỗi câu thơ đều tràn ngập sắc hè.
 Miêu tả thiên nhiên đặc sắc và tinh tế, tâm
hồn nhạy cảm, tình yêu thiên nhiên và cuộc sống
của thi nhân.

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
2a. Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ
- Gieo vần ở cuối các câu thơ 1, 2, 4, 6, 8. Vần bằng “ương”
- Câu đầu và câu cuối chỉ 6 tiếng, bài thơ Đường luật được Việt hoá.
- Cách ngắt nhịp tự do:
+ Câu 1: ngắt nhịp 1/2/3
+ Câu 2: ngắt nhịp 4/3
+ Câu 3, 4: ngắt nhịp 3/4, phép đối.
+ Câu 5, 6: ngắt nhịp 4/3, đảo ngữ, điển tích.
+ Câu 8: ngắt nhịp 3/3
- Nhịp câu thơ đầu tạo ấn tượng độc đáo mở ra bức tranh mùa hè sinh động.
- Câu thơ cuối 6 tiếng, ngắt nhịp 3/3 cân đối, cô đúc ý chủ đạo của cả bài thơ.

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
2b. Cảm xúc của nhân vật trữ tình
- Nguyễn Trãi vui hưởng cảnh nhàn, thưởng ngoạn thiên nhiên ngày hè
tươi đẹp.
- Tấm lòng của Nguyễn Trãi luôn hướng đến dân, luôn mong muốn dân
được no đủ.

.

=
>

Cây đàn của vua Ngu Thuấn đàn lên một tiếng
Dân chúng khắp nơi đều được no đủ, hạnh phúc

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
3. Mạch cảm xúc trong bài thơ và vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi
3a. Mạch cảm xúc của tác giả trong bài thơ
- Tìm đến với cảnh vật trong tâm trạng ung dung, nhàn rỗi.
- Quan sát những cảnh vật ngay trước mắt mình như hòe lục, thạch lựu,
hồng liên trì.
- Cảm nhận cảnh vật ở xa qua âm thanh của cuộc sống từ một làng chài họp
chợ, tiếng ve bên lầu cao trong chiều tà.
- Từ thấy và nghe, nhà thơ đồng cảm, thương xót cho nỗi vất vả, cơ cực của
nhân dân. Ông mong muốn có được cây đàn vua Ngu Thuấn để gảy khúc
Nam Phong mang đến mưa thuận gió hòa cho nhân dân mọi nơi được no ấm.
 Đến với cảnh- Quan sát- Lắng nghe và liên tưởng- Bộc lộ nỗi lòng.

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
3b. Vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi
- Nhà thơ luôn mở rộng lòng với thiên nhiên, gắn bó với cuộc sống.
- Ông thấu hiểu, trân trọng giá trị lao động và đồng cảm với nhân dân.
- Tình yêu thương, quan tâm đến nhân dân sâu sắc.
- Tâm hồn của Nguyễn Trãi là tâm hồn của một bậc đại nhân, đại trí, đại
dũng.

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
III. Tổng kết
1. Nội dung
Bài thơ tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình
yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước.
2. Nghệ thuật
- Cách ngắt nhịp đặc biệt tập trung sự chú ý của người đọc, làm nổi bật
hơn cảnh vật trong ngày hè.
- Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, Việt hoá thơ Đường.
- Ngôn ngữ giản dị mà tinh tế, biểu cảm.

Bui một tấc lòng ưu ái cũ,
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.
( Thuật hứng – bài 5 )

Hổ phách phục linh nhìn mấy biết,
Dành còn để trợ dân này.
( Tùng )
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
( Đại cáo bình Ngô)

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43

Hùng biện cho ý kiến:
Trách nhiệm của bản thân đối với quê
hương, đất nước?

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI- BÀI SỐ 43
Trách nhiệm của bản thân:
- Giữ gìn, bảo vệ những di sản thiên nhiên.
- Biết yêu cuộc sống bình dị nơi thôn dã.
- Có trách nhiệm xây dựng quê hương, đất nước.

CẢNH NGÀY HÈ
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Học sinh tìm đọc một số bài thơ trong mục
“Bảo kính cảnh giới” của Nguyễn Trãi ?
- Vẽ sơ đồ tư duy hệ thống hoá kiến thức đã
học và nộp lại vào tiết học sau.

Viết văn bản nghị luận phân tích phân tích đánh giá một tác phẩm.
Đề: Bảo kính cảnh giới- bài 43
Mở bài:
- GT tác giả Nguyễn Trãi
- GT tác phẩm " BKCG- bài 43"
( thể loại, HCST, nội dung liên quan)
Thân bài:
- Đoạn 1: Chủ đề
- Đoạn 2: Chủ thể trữ tình
- Đoạn 3: Từ ngữ, hình ảnh
- Đoạn 4: Vần, nhịp
- Đoạn 5: Tình cảm, cảm xúc
- Đoạn 6: Cảm hứng chủ đạo
- Đoạn 7: Liên hệ mở rộng
Kết bài:
- Khẳng định lại nội dung, nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm
- Tác động của tác phẩm đối với bản thân.