Khái quát lịch sử tiếng Việt
4. Tiếng Việt trong thời kì Pháp thuộc
☻Từ khi Pháp xâm lược Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ 19 ,tiếng Pháp dần thay thế vị trí của chữ Nho.

☻Chữ Hán mất vị trí độc tôn, nhưng tiếng Việt vẫn bị chèn ép

☻Ngôn ngữ ngoại giao, giáo dục, hành chính lúc này bằng tiếng Pháp.

☻Chữ quốc ngữ ra đời, thông dụng và phát triển đã nhanh chóng tìm được thế đứng. Báo chí chữ quốc ngữ ra đời và phát triển mạnh mẽ từ những năm 30 thế kỉ XX.

☻Chữ Quốc ngữ , vốn được tạo ra bởi một số nhà truyền giáo Tây phương, đặc biệt là linh mục Alexandre de Rhodes ,với mục đích dùng kí tự Latinh để biểu diễn tiếng Việt.

☻Chữ Quốc ngữ trở nên thông dụng , tiếp nhận ảnh hưởng tích cực của văn hóa phương Tây ( chủ yếu là Pháp ) => Phát triển theo hướng hiện đại hoá

☻Vai trò của chữ Quốc ngữ :
thúc đẩy sự hình thành và phát triển nền văn xuôi tiếng Việt.

Gia Định báo - tờ báo chữ Quốc ngữ đầu tiên được ra đời
Những công trình đáng kể của Alexandre de Rhodes : “Từ điển Việt – Bồ – Latinh” , “Phép giảng tám ngày
Nhà in Đại Đồng
? Lý do tiếng Việt lúc bấy giờ bị chèn ép?

Vì người Pháp muốn đồng hóa dân tộc ta, chúng bắt ta phải học ngôn ngữ và văn hóa của chúng.
Cuốn Tự học Pháp thoại tiệp kính để dạy người Việt học tiếng Pháp 
☻Đề cương văn hoá Việt Nam gồm 5 nội dung chính: cách đặt vấn đề, lịch sử và tính chất văn hoá Việt Nam, nguy cơ văn hoá dưới ách phát xít Nhật - Pháp, vấn đề cách mạng và văn hoá Việt Nam, nhiệm vụ cần kíp của những nhà văn hoá Mác xít Đông Dương nhất là những nhà văn hoá Mác xít ở Việt Nam.

☻Đây là một văn kiện quan trọng, được trình bày ngắn gọn và xúc tích, xác định rõ: Việt Nam tất yếu phải tiến hành cuộc cách mạng tư tưởng - văn hoá và cuộc cách mạng đó phải do Đảng lãnh đạo.
☻Ý thức xây dựng tiếng Việt được nâng lên rõ rệt (“ Danh từ khoa học ” ra đời năm 1942 của giáo sư Hoàng Xuân Hãn).

☻Tiếng Việt góp phần cổ vũ và tuyên truyền cách mạnh, kêu gọi toàn dân đoàn kết đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.

☻Tiếng Việt phong phú hơn về các thể loại, có khả năng đảm đương trách nhiệm trong giai đoạn mới
☻Danh từ khoa học : cuốn sách về các danh từ khoa học Pháp - Việt dùng cho các ngành Toán, Lý, Hóa, Cơ và Thiên văn do GS. Hoàng Xuân Hãn biên soạn, xuất bản năm 1942.

☻Đây không phải là một cuốn tự điển chuyên ngành vì như tác giả đã nói trong lời nói đầu của lần tái bản thứ 2 (1948): "Quyển sách này không phải là tự điển vì không có định nghĩa. Quyển sách này chỉ là một tập danh từ của những ý khoa học...“

☻Trong sách, tác giả dành "Lời dẫn" để bàn về đặc điểm của danh từ khoa học và nêu 8 yêu cầu khi đặt một danh từ khoa học mới. Đồng thời, nêu lên phương pháp đặt danh từ khoa học, có tham khảo các nước lân cận như Trung Quốc, Nhật... và cách tác giả tạo ra các danh từ khoa học trong cuốn sách này.
GS. Hoàng Xuân Hãn
? Vậy vì sao tiếng Việt vẫn tồn tại được ?
Vì nhân dân ta không khuất phục Pháp , nói đơn giản là do lòng yêu nước của nhân dân ta.

? “Đảm đương trách nhiệm nặng nề” là trách nhiệm gì ?
Đó là kêu gọi toàn dân đoàn kết đấu tranh tiến lên giành độc lập tự do cho đất nước thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí , sách vở.
? Sự phát triển của tiếng Việt trong thời kì Pháp thuộc có điểm gì khác các thời kì trước ?

☻Thứ nhất : Dễ thấy nhất là Pháp chiếm vị trí độc tôn . Đẩy chữ Hán và tiếng Việt xuống vị trí thứ yếu.

☻Thứ hai : Sự ra đời của chữ quốc ngữ đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của tiếng Việt.

☻Thứ ba : Trong tiếng Việt đã xuất hiện một số thuật ngữ khoa học vay mượn của cả tiếng Pháp và tiếng Hán như: chính đảng , axit…
Kết luận :

☻Như vậy có thể nói , ngôn ngữ tiếng Việt vẫn tồn tại và đã đóng góp 1 phần lớn cho công cuộc giải phóng dân tộc ta thời Pháp thuộc.

☻Nhưng ta cũng không thể bác bỏ hoàn toàn rằng nhờ ngôn ngữ và văn hóa phương Tây do Pháp mang đến đã làm nước ta phát triển hơn về khoa học - kỹ thuật và cả lĩnh vực văn học.