TRƯỜNG THPT HỒNG ĐỨC
TP. BUÔN MA THUỘT, ĐẮK LẮK

Giáo viên: NGUYỄN VĂN HÙNG

Tieát 45-46

Đọc văn

NGUYỄN TUÂN

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. NGUYỄN TUÂN: (1910 - 1987), Hà Nội
a. Những nét chính về cuộc đời, con người:
Nêu thân:
nhữngGia
nét cơ
bảnnhà
về cuộc
- Xuất
đình
Nhođời,
(khicon
Hán học đã tàn)
người Nguyễn Tuân ?

- Cách mạng tháng Tám thành công, ông tham gia
cách mạng và là cây bút tiêu biểu của nền văn học
mới
- Là người tài hoa, uyên
bác; Có cá tính độc đáo,
rất có ý thức về cá nhân,
phóng khoáng; Là trí
thức giàu lòng yêu nước.

b. Sự nghiệp văn chương:
Hãy kể tên các sáng tác của Nguyễn Tuân
trước và sau Cách mạng tháng Tám ?

TRƯỚC CÁCH MẠNG

SAU CÁCH MẠNG

Tác phẩm:
Một chuyến đi; Vang bóng một thời;
Thiếu quê hương; Chiếc lư đồng mắt
cua …

Đường vui; Tình chiến dịch;
Sông Đà; Hà Nội ta đánh Mĩ
giỏi…

chủ nghĩa xê dịch; vẻ đẹp vang
bóng một thời; đời sống trụy lạc

Phục vụ sự nghiệp cách mạng,
theo sát nhiệm vụ chính trị của
đất nước, ca ngợi con người

Phản đối, bất hòa với xã hội “Tây –
Tàu nhố nhăng”

Tin yêu, gắn bó với đất nước,
cuộc đời

Phong cách:
NGÔNG

Phong cách nghệ thuật
NGÔNG
Thể hiện
Phát hiện
“Ngông”
ở đây thựcVăn
chấtchương
là biểu hiện những
đặc
một nhân cách
con người và
tự
do, phóng
điểm
gì
trong
phong
cách
nghệ
thuật
Nguyễn
Tuân?
nghệ sỹ tài hoa,
cảnh vật ở
túng, ý thức
(
Thảo
luận
nhóm)
uyên bác, khao
phương diện văn
khát đi tìm cái
đẹp và cái thật.

sâu sắc về cái
tôi cá nhân.

hóa nghệ thuật,
tài hoa nghệ sĩ..

Nguyễn Tuân xứng đáng được xem là một nghệ sĩ
lớn, một nhà văn hoá lớn

2. Tác phẩm: NGÖÔØI LAÙI ÑOØ SOÂNG ÑAØ
* Theå loaïi: Tùy bút
* Hoàn cảnh ra đời:
Đây là thành quả của
Nguyễn
Tuân
tác
Nguyễn
Tuân
trongsáng
chuyến
trong
hoàn
đi tùy
gianbút
khổnày
và hào
hứng
tới
miền
Tâynào?
Bắc rộng lớn, xa
cảnh
xôi (1958) Được in trong
tập “Sông Đà” ( 1960)
Tác phẩm tiêu biểu cho
phong cách nghệ thuật của
Nguyễn Tuân
=>

Chúng thủy giai đông tẩu – Đà giang độc bắc lưu”
(thơ Nguyễn Quang Bích)

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Hình tượng sông Đà:
a. Sông Đà hung bạo, dữ dằn, hiểm nguy:

*Nước: Hút nước
+ Thôû vaø keâu nhö cửa
coá
ngảnh,
cái
bbiện
ị sbút
ặc;
ặc ặc
như
Tác
đãtác
sử phẩm
dụng những
pháp
nghệ
Theogiả
em,
này hình
Dưới
ngòi
điêu
rót
dầu
sôi
vào
thuật
nào
để
khắc
họa
một
cách
ấn
tượng
hình Tuân
tượng
có mấy nhân vật?
luyện của Nguyễn
con sông Đà hung bạo, dữ +dằn?
(Thảo
nhóm)
Contượng
thuyềcon
nluận
nào
bị hút
hình
sông
Đà
xu
ố
ng
thì
tr
ồ
ng
ngay
cây
hiện
vớic những nét
chu
ốilên
ngượ
tính cách nào?
+ Từ dưới đáy nhìn lên như
khối thủy tinh đúc dày, như
khối pha lê xanh…

* Nöôùc: Thác nước

+ Ở xa: tiếng thác gầm reo,
như oán trách, van xin, như
khiêu khích giọng gằn mà
chế nhạo ….
+ Gần: rống lên - như
tiếng một ngàn con trâu
mộng trong đám lửa cháy…
=> Miêu tả rất đặc biệt (âm thanh nhiều cung bậc, liên
tưởng, tưởng tượng đôc đáo), sông nước sống động như
một sinh thể, dữ dội tột cùng (nhân hóa, vật hóa...)

*Đá: - Bờ đá dựng vách
thành …đúng ngọ mới
thấy mặt trời; vách đá
chẹt lòng sông như cái
yết hầu;
“nước xô đá, đá xô sóng,
sóng xô gió cuồn cuộn
luồng gió gùn ghè…

- Thạch trận: chân trời đáhòn nhỏ, hòn to từng
hàng, từng đám ẩn nấp,
mai phục, rình rập ...
chúng sẵn sàng nhổm dậy
vồ lấy thuyền…hòn nào
cũng ngỗ ngược, nhăn
nhúm, méo mó…đòi ăn
chết con thuyền…

=> Như trận đồ bát quái

Bờ đá dựng vách thành

 Với sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng
phong phú, sự am hiểu nhiều lĩnh vực, kết hợp
với các thủ pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa
sống động và cách miêu tả thiên nhiên với vẻ đẹp
hùng vĩ của Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên
thật hùng vĩ, đầy sức sống, song cũng hết sức
hung bạo, dữ dằn, hiểm nguy - con sông như một
sinh thể có hồn, có tâm trạng, có tính cách trông
như con thủy quái khổng lồ đang quẫy mình, như
kẻ thù số một của con người Tây Bắc.

Sự quan sát tinh tường;
Liên tưởng, tưởng tượng;
Am hiểu nhiều lĩnh vực;
Thủ pháp so sánh, nhân hóa…
Sông Đà

Hùng vĩ, tràn
đầy sức sống

Hung bạo, dữ dằn
như thủy quái
đang quẫy mình,
như kẻ thù số một
của con người.

b. Sông Đà thơ mộng, trữ tình:
- Hình
sôngnét
Đà:trữ
nhìn
từ của
trên sông
cao: Đà, tác giả đã
Khi dáng
ca ngợi
tình
Con
sông
Đà
tuôn
dài
tuôn
dài
như
một
áng
tóc
trữ
tình
nhìn dòng sông ở những góc độ nào? ( thảo luận
=> hiền hòa, mềm mại, huyền ảo như mái tóc người thiếu
nhóm)
nữ kiều diễm
- Màu sắc nước sông Đà:
Mùa xuân xanh ngọc bích; mùa thu lừ lừ chín đỏ…
=> biến đổi theo mùa, mỗi mùa có một vẻ đẹp riêng
- Gợi cảm: Như một cố nhân …
- Cảnh ven sông: chuồn chuồn, bươm bướm bay rợp trời; bờ
sông lặng tờ, nương ngô nhú lên mấy lá ngô non, cỏ gianh đồi
núi đang ra những búp nõn, một đàn hươu cúi đầu ngốn búp
cỏ gianh đẫm sương đêm.. .
đàn cá dầm xanh…như bạc thoi rơi .. .
=> hoang sơ, thơ mộng, nhuốm màu cổ tích…

Để khắc họa hình tượng con sông Đà thơ mộng, trữ
tình, Nguyễn Tuân đã dùng những biện pháp nghệ
thuật nào?

Tiết tấu nhẹ nhàng, ruỗi ra rất mực êm ả;
ngôn ngữ, hình ảnh chọn lọc, sự quan sát
tinh tường, liên tưởng thú vị của Nguyễn
Tuân, con sông Đà lại hiện ra với vẻ đẹp
hoang sơ, nhuốm màu cổ tích, trù phú,
tràn trề nhựa sống.

Nguyễn Tuân chứng tỏ
được:
- Sự tài hoa, uyên bác,
lịch lãm.
-Tình
thiết
tha đốiTuân miêu tả được con sông
Điều
gìyêu
khiến
Nguyễn
với
thiênhấp
nhiên
nước.
Đà đầy
dẫnđất
và thú
vị như vậy?
- Quá trình lao động công
phu, nghiêm túc.
Với ông thiên nhiên là
một tác phẩm nghệ thuật
vô song của tạo hóa.

2. Hình tượng ông lái đò:
a. Giới thiệu ông đò:
Qua cách giới thiệu của
Nguyễn Tuân, em cảm
=>
Miêu
thể,
nhận
nhưtả
thếcụnào
về chi
hình
tiết,
ảnh ông đò
ảnhgợi
củahình
ông đò?

* 70 tuổi, người Lai Châu,
mười năm gắn bó với nghề
chèo đò trên sông Đà
* Ngoại hình: Chân khuỳnh
khỏe mạnh chắc nịch,
khuỳnh, tay dài lêu nghêu, giọng tinh tường và dạn dày
ào ào, đầu bạc trắng trên cơ thể
kinh nghiệm, có hiểu
gọn quánh chất sừng chất mun;
biết sâu về thác sông
luôn trong tư thế chèo đò
*Công việc: Đưa đò vượt thác
dữ, đối đầu với thử thách, hiểm
nguy.

Đà.

b. Ông đò đưa đò vượt thác:
Cuộc chiến giữa ông lái đò và sông Đà diễn như thế nào? Qua
đó em thấy gì về phẩm chất ông lái đò? (thảo luận nhóm)
Ông đò:
Sông Đà:
Sông Đà:
- Bị thương vẫn cố nén, kẹp chặt
-Vòng
Bày1:thạch
bốn cửa
trậntử,
khắp
mộtlòng
cửa
sinh
sông;
lệch
đá về
tạotảnhững
ngạn, boong
liên tiếp
–ke cuống lái và chỉ huy bạn thuyền
ngắn gọn, tỉnh táo;
ra
chìm,
đòn và pháo đài đá nổi;
-Nắm chặt bờm sóng, ghì cương,
nước và đá phối hợp hung
bám chắc phóng nhanh vào cửa
-Vòng
hăng, 2:
hòtăng
la, thanh
cửa tử,
viện;
mộtsóng
sinh lái miết một đường chéo;lúc
cửa
nước
sinh
liềulệch
mạng
về hữu
đá trái
ngạn
thúc
rảo tránh đá, lúc đè sấn lên…
gối vào bụng và hông thuyền,
-có
Vòng
lúc đội
3: bên
cả thuyền
trái, bên
lênphải
-Thuyền vút qua cổng đá, vút vút
đều là luồng chết, luồng sống
cửa ngoài, cửa trong , thuyền như
ở sau bọn đá
mũi tên tre xuyên nhanh, vừa
xuyên vừa tự động lái được

b. Ông đò đưa đò vượt thác:

 Sự tài hoa,tài
trí, ngoan cường,
dũng cảm và kinh
nghiệm sông nước

c. Ông đò khi đò cập bến:
+ Cuoäc soáng vaãn dieãn ra
bình thöôøng: ñoát lửa trong
hang ñaù, nöôùng oáng côm
lam, baøn taùn veà caù anh vuõ,
caù daàm xanh…
+ Khoâng ai baøn taùn veà
chieán thaéng vöøa qua.
 OÂng ñoø bình dị, ung dung,
lãng mạn, nghệ sĩ, …

Hình ảnh ông lái đò của Nguyễn Tuân có gì khác so với các
nhân vật trong sáng tác trước Cách mạng tháng Tám của
nhà văn?
•*Hình aûnh oâng laùi ñoø cho thaáy Nguyeãn Tuaân ñaõ tìm ñöôïc
nhaân vaät môùi: nhöõng con ngöôøi ñaùng traân troïng ngôïi ca,
khoâng thuoäc taàng lôùp ñaøi caùc vang boùng moät thôøi maø laø
nhöõng ngöôøi lao ñoäng bình thöôøng – thứ vaøng möôøi đã
qua thử lửa cuûa Taây Baéc.
Qua đó, Nguyễn Tuân đã có quan niệm như thế nào về
•* Quan nieäm cuûa nhaø văn: Ngöôøi anh huøng khoâng chæ coù
người anh hùng?
trong chieán ñaáu maø coøn coù trong cuoäc soáng lao ñoäng thöôøng
ngaøy. Chủ nghĩa anh hùng không xa lạ mà nó có ngay trong
cuộc sống của những người lao động bình thường. Những
người bình dị, trí dũng tài ba có thể viết nên những thiên anh
hùng ca, có thể tạo hình tạc mẫu cho nghệ thuật

NGÖÔØI LAÙI ÑOØ SOÂNG ÑAØ- NGUYEÃN TUAÂN
III. TOÅNG KEÁT:

1. Nghệ thuật:

- Nhöõng so saùnh, ví von, lieân töôûng, töôûng
tượng ñoäc ñaùo baát ngôø vaø thuù vò.
- Töø ngöõ phong phuù soáng ñoäng , giaøu hình
aûnh vaø coù söùc gôïi caûm cao.
- Caâu vaên ña daïng, nhieàu taàng, giaøu nhòp
ñieäu, luùc thì hoái haû, gaân guoác, khi thì chaäm
raõi, tröõ tình…

1. Ý nghĩa văn bản:

- Giới thiệu, khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp
của thiên nhiên và con người lao động ở
miền Tây Bắc của Tổ quốc.
- Thể hiện tình yêu mến, sự gắn bó thiết
tha của Nguyễn Tuân đối với đất nước và
con người Việt Nam

NGÖÔØI LAÙI ÑOØ SOÂNG ÑAØ- NGUYEÃN TUAÂN

C. HÖÔÙNG DAÃN TÖÏ HOÏC

1. Tìm ñoïc troïn veïn taùc phaåm Ngöôøi laùi ñoø soâng
Ñaø.
2. Lieät keâ daãn chöùng vaø phaân tích hieäu quaû cuûa
moät vaøi bieän phaùp ngheä thuaät maø nhaø vaên ñaõ söû
duïng ñeå khaéc hoïa hình töôïng soâng Ñaø.
3. Phaân tích hình aûnh ngöôøi laùi ñoø trong caûnh
vöôït thaùc.