Chào mừng các em đến với buổi
học ngày hôm nay

Chiếc thuyền ngoài xa
“Nguyễn Minh Châu”

I. Tìm hiểu chung
• 1. Tác Giả (1930-1989)
• Quê ở Quỳnh Lưu, Nghệ An.
• Là nhà văn quân đội, từng công tác ở
nhiều nơi.
• Trước 1975 chủ yếu viết về đề tài
chiến tranh cách mạng với khuynh
hướng sử thi và cảm hứng lãng mạng.
• Sau 1975 đi vào cuộc sống đời
thường mang đậm chất thế sự triết lí.
• Ông là cây bút tiên phong của VHVN
thời kỳ đổi mới. Ông “thuộc trong số
những nhà văn mở đường tinh anh và
tài năng nhất VH ta hiện nay”.
• Năm 2000 ông được Nhà nước tặng
giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học
nghệ thuật.

2. Tác phẩm

- Truyện ngắn "Chiếc thuyền ngoài xa"
được sáng tác vào tháng 8/1983, khi cuộc
chiến tranh chống đế quốc Mĩ kết thúc
thắng lợi, cả dân tộc đang bước vào giai
đoạn đổi mới.
- Truyện ngắn này thuộc giai đoạn sáng tác
thứ hai trong sự nghiệp sáng tác của
Nguyễn Minh Châu - từ ngòi bút sử thi có
thiên hướng trữ tình lãng mãn sang cảm
hứng thế sự với những vấn đề về đạo đức
và triết lí nhân sinh.
- Bố cục :
+ “ Từ đầu đến… chiếc thuyền lướt vó đã
biến mất” : 2 phát hiện của người nghệ sĩ
nhiếp ảnh
+ “ Tiếp theo đến… chiếc thuyền đang
chống chọi với song gió “ : câu chuyện của
người đàn bà làng chài ở tòa án huyện.
+ “ Còn lại “ : Tấm ảnh được chọn cho bộ
lịch “ Thuyền và biển “.

Thảo luận nhóm:
- Nhóm 1 và 2: phát hiện thứ nhất của nhiếp ảnh
Phùng trên bãi biển
- Nhóm 3: Tâm trạng của Phùng
- Nhóm 4: phát hiện thứ 2 của nhiếp ảnh Phùng trên
bãi biển

II.Đọc hiểu văn bản
• 1. Hai phát hiện của nhiếp ảnh Phùng trên bãi biển
• a. phát hiện 1: Cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh

Bức tranh ấy là: “ một cảnh đắt
trời cho “
Bức tranh
mực tàu
của một
danh họa
thời cổ

Từ đường
nét tới ánh
sáng đều
hài hòa và
đẹp, một vẻ
đẹp đơn
giản.

=> Một cảnh tượng tuyệt đẹp, một bức họa diệu
kỳ của thiên nhiên và cuộc sống là “ quà tặng quý
hiếm”

* Tâm trạng của Phùng :
- Trong tim như có gì bóp
thắt lại

- Hạnh phúc khi bắt gặp
cái đẹp
- Hạnh phúc của sự khám
phá và sáng tạo

- Khám phá thấy cái
chân lí của sự toàn
thiện, khoảnh khắc
trong ngần của tâm hồn.

- Cái đẹp chính là đạo
đức, cái đẹp có khả năng
thanh lọc tâm hồn con
người

b. Phát hiện 2: Bức tranh không đẹp của cuộc sống
- Từ trên thuyền bước xuống một
người đàn ông và một một người bàn
bà với dáng vẻ nghèo đói lam lũ.
+ Người đàn ông “ dùng chiếc thắt
lưng quật tới tấp vào lưng người đàn
bà
+ vừa đánh vừa nguyền rủa bằng cái
giọng rên rỉ đau đớn:
- Người đàn bà cam chịu nhẫn nhục,
không kêu, không chống trả, cũng
không chạy trốn.
- Thằng con: nhảy xổ vào lão đàn
ông.

* Thái độ của Phùng:
- Bất ngờ “ kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu, tôi
cứ đứng há hốc mồm ra mà nhìn”  “ vứt máy ảnh”
chạy nhào tới”.
 Không ngờ đằng sau cái đẹp lại có một bi kịch
trái ngang
- Ý nghĩa: Cuộc sống không đơn giản, xuôi chiều mà là
sự cộng hưởng những gam màu sáng tối, cuộc sống
luôn tồn tại những nghịch lí.

Mối quan hệ của
hai phát hiện.

Bản chất thực của đời
sống

Cái vỏ bọc bên ngoài

Đừng nhầm lẫn hiện tượng với bản chất , giữa hình thức bên ngoài
với nội dung bên trong không phải bao giờ cũng thống nhất. Đừng
đánh giá con người, sự vật ở dánh vẻ bên ngoài, phải phát hiện ra
bản chất thật sự sau vẻ ngoài đẹp đẽ của hiện tượng.

2. Cuộc gặp gỡ tại tòa án
Phùng và Đẩu khuyên người đàn bà nên bỏ chồng

- Người đàn bà kiên quyết không bỏ chồng: “ con
lạy quý tòa…quý tòa bắt
tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng
bắt con bỏ nó
Trên
thuyền
không
thể thiếu
người
đàn ông.

Hạnh
phúc của
chị là
được nhìn
đàn con
được ăn
no

Cũng có
lúc vợ
chồng
con cái
hòa
thuận vui
vẻ

3. Thái độ của chánh án Đẩu:
- Thái độ giận dữ khi nói về người đàn ông vũ phu.
- Rất ngạc nhiên, thất vọng khi nghe người đàn bà nhất quyết
không chịu bỏ chồng

- Qúa trình nhận thức: trong đầu vị Bao Công có “
một cái gì vừa mới vỡ ra” khi nghe người đàn bà
tâm sự về gia cảnh  cả luật pháp và lòng tốt đều
phải được đặt vào hoàn cảnh cụ thể, không thể áp
dụng với mọi đối tượng.
Phải có cái nhìn đa diện, đa chiều về cuộc sống, không thể
nhìn từ một phía, không thể nhìn vào hiện tượng để đánh giá
bản chất.

3. Nhân vật người đàn bà hàng chài
a. Tên tuổi

- Không có tên, được gọi một cách phiếm chỉ là “người đàn bà hàng chài”,
“người đàn bà vùng biển”, “người đàn bà” hay “mụ”.
- Trạc ngoài bốn mươi tuổi.
=> Chỉ là một trong số những người đàn bà vùng biển khác, nhưng số phận
con người ấy lại được tác giả tập trung thể hiện và được người đọc quan tâm
nhất
tronghình
truyện ngắn này.
b.
Ngoại
Thân hình quen thuộc của đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nét thô
kệch.
Mụ rỗ mặt. Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và
dường như đang buồn ngủ.
Tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng…
c.
=>Tính
Hìnhcách
ảnh một người phụ nữ xấu xí, lam lũ và khổ cực.
Một người phụ nữ hiền lành, nhút nhát: Khi chánh án Đẩu đề nghị chị nên ly hôn, chị ta
van xin “con lạy quý tòa … đừng bắt con bỏ nó”.
Một người phụ nữ từng trải: “Lòng các chú tốt, nhưng các chú đâu phải là người làm
ăn…”
Một người phụ nữ giàu đức hy sinh: Nhận mọi lỗi lầm về mình “Giá tôi đẻ ít đi…”, hiểu
được nỗi khổ của chồng “người đàn ông bản chất vốn không phải kẻ vũ phu, độc ác, anh
ta chỉ là nạn nhân của cuộc sống đói khổ. Người chồng là chỗ dựa khi có biển động…”.
Một người phụ nữ giàu tình yêu thương: “Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con

Tại sao
người đàn
bà lại đề
nghị chồng
lên bờ hãy
đánh

Vì sợ tổn thương đến
tâm hồn con trẻ

Đau đớm, lo sợ đứa
con thù cha
Xấu hổ, nhục nhã vì
thấy người khác
thương hại mình
Tại sao
người đàn
bà lại thay
đổi cách
xưng hô
giữa Đẩu
và Phùng

Sự sâu sắc, trải đời.
Phùng và Đẩu có long
tốt nhưng chưa có
nhiều kinh nghiện
sống.

Tại sao
người đàn
bà vái con
rồi mới
khóc

Vẻ đẹp khuất lấp của người đàn bà hàng
chài

Vẻ bề ngoài

Tâm hồn bên
trong

Xấu, thô kệch

Vị tha, giàu
đức hi sinh

Lam lũ, rách
rưới

Chắt chiu

Cam chịu

Sâu sắc, trải
đời

4. Hình ảnh Phùng và tấm ảnh được chọn năm ấy
a.Nhân vật Phùng:
- Là một nghệ sĩ nhiếp ảnh, say
mê công việc và có ý thức trách
nhiệm với nghề nghiệp của mình
- Một tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm,
say mê với cái đẹp
- Bất bình trước những bất công,
dám đấu tranh bảo vệ những
người bất hạnh
 Là người nghệ sĩ chân
chính

b. Tấm ảnh được chọn trong bộ lịch năm ấy
Tấm ảnh được treo ở nhiều nơi, nhất là trong
các gia đình sành nghệ thuật -> đó là một
tấm ảnh đẹp, có giá trị nghệ thuật cao.

“ cái màu hồng
của ánh sương
mai…”
biểu tượng
của nghệ thuật

Người đàn bà
nghèo khổ
bước ra khỏi
bức tranh
hiện than của
đời thực

=> Nghệ thuật chân chính không thể tách rời
với cuộc sống

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Tình huống truyện độc đáo
- Nghệ thuật trần thuật đặc sắc
- Xây dựng hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng
- Ngôn ngữ gọi hình, gợi cảm
2. Nội dung
- Bức thông điệp sâu sắc về nghệ thuật và cuộc sống:
phải có cái nhìn đa diện và nhiều chiều, nghệ thuật
phải bắt nguồn từ đời sống, phải vì con người.