12 NÂNG CAO
TiẾT 43
LÍ LUẬN VĂN HỌC
PHONG CÁCH VĂN HỌC
a-Phong cách văn học:
-Chỉ tính độc đáo có ý nghĩa thẩm mỹ của một hiện tượng văn học.
-Phạm vi hiện tượng văn học -> rộng
+Nhiều cách nói : (sgk)
+Mối quan hệ: qua lại.
VÝ dô: Thơ tự do (Phong c¸ch v¨n häc thêi ®¹i)
Thơ tự do của Xuân Quỳnh, của Nguyễn Khoa Điềm( phong cách nghệ thuật của nhà thơ)
=> Có ¶nh h­ëng qua lại.

-PCVH được tạo nên nhờ sự thống nhất mang tính ổn định của tất cả các yếu tố cấu thành hiện tượng văn học.
VÝ dô: Nãi ®Õn phong c¸ch v¨n häc 1945-1975, th× ph¶i thÊy nã ®­îc cÊu thµnh tõ :
+HÖ thèng h×nh t­îng: “con ng­êi tËp thÓ(hoÆc ®¹i diÖn cho tËp thÓ)”(Tây Tiến)
+Ph­¬ng thøc biÓu hiÖn cô thÓ ë ®©y lµ: khuynh h­íng sö thi vµ c¶m høng l·ng m¹n... (Việt Bắc)
b- phong cách nghệ thuật của nhà văn:
-Nhà văn phải :
+ Có tài nghệ độc đáo trong diễn đạt in đậm dấu ấn cá nhân chủ thể sáng tạo.
Ví dụ: Phong cách nghệ thuật của 1 số tác giả:
+Tố Hữu
-> trữ tình chính trị.
+Chế Lan Viên
->Nhà thơ trí tuệ.
+Vũ trọng Phụng.
->vua phóng sự.....
+Có nhiều sáng tác hợp thành một thể thống nhất và độc đáo, không thể trộn lẫn.
Ví dụ : Xuân Diệu
-> nhiều thơ tình lãng mạn , thường là không với tới, là một khao khát.
+Có cá tính sáng tạo độc đáo và chịu ảnh hưởng sâu sắc các phong cách văn học .
Ví dụ: Nguyễn Bính
->Chân quê (riêng của NB)
Sử dụng nhuần nhuyễn , trữ tình thơ lục bát (phong cách văn học dân tộc)
=> Kết hợp giữa chung, riêng.
+Có ”chân dung tinh thần riêng” nhưng không mâu thuẫn với bản chất của pcvh (phong phú, đa dạng).
Ví dụ: Nguyễn Tuân
Trước -> sở trường truyện ngắn
Về sau- >được mệnh danh ”vua tùy bút”.
-Có hiện tượng đa phong cách ở nhà văn.
Ví dụ: Hồ Chí Minh ( xem sgk).
+Thơ tuyên truyền-> dân dã.
+Thơ chữ Hán-> cổ điển.
+Truyện và kí -> hiện đại.

2-Những biểu hiện của phong cách văn học:
-Cái nhìn, cách cảm thụ giàu tính khám phá nghệ thuật đối với cuộc đời.
+Bà Huyện Thanh Quan->nhẹ nhàng, ưu tư.
+Bà Hồ Xuân Hương-> gay gắt, chán chường.
-Giọng điệu riêng , gắn liền với cảm hứng sáng tác.
Ví dụ: Tố Hữu
-. Giọng thủ thỉ, tâm tình, ngọt ngào, tha thiết.

-Nét riêng trong sự lựa chọn, xử lí đề tài, xác định chủ đề, xác định mục đích miêu tả.
Ví dụ: dòng văn học HTPP 30-45.
+Đề tài-> nông dân.
+Chủ đề->kiếp con người.
+Mục đích miêu tả: Phê phán cái xấu xa của ách thống trị TDPK.


-Tính thống nhất, ổn định trong cách sử dụng các phương thức và phương tiện nghệ thuật .
Ví dụ:
+Phương tiện nghệ thuật: kết cấu bế tắc là cái rất riêng của VH HTPP 30-45.
+Phương thức biểu đạt: Chất trữ tình, chính luận trong ” Đất Nước” của NKĐ.
Luyện tập:
1) Bµi tËp 2:
- NÐt chung:
+§Òu quan t©m thÓ hiÖn c¸i t«i c¸ nh©n.
+§Òu nh¹y c¶m víi nh÷ng g× buån ®au, mÊt m¸t.
+§Òu thÝch dïng Èn dô cã tÝnh chÊt c¸ biÖt ®Ó biÓu thÞ nh÷ng t©m tr¹ng còng cã tÝnh c¸ biÖt.
+§Òu quan t©m trau chuốt trong cách diễn đạt
Bài tập 3: Phong cách nghệ thuật của Thạch Lam và Vũ Trọng Phụng
- Thạch Lam có phong cách nghiêng về trữ tình, đi sâu miêu tả những trạng thái tâm hồn, những cảm giác tinh tế của nhân vật.
- Vũ Trọng Phụng hết sức nhạy cảm với những sự giả dối bao trùm đời sống xã hội và đã vach ra chân tướng của các sự kiện, các hạng người một cách sắc sảo.
3) Bài tập 4:
Phong cách nghệ thuật của Tố Hữu và Chế Lan Viên qua các bài thơ Việt Bắc và Tiếng hát con tàu:
-Tố Hữu thích dùng những hình thức dân tộc, đại chúng (thể thơ, ngôn ngữ, hình ảnh...)để biểu đạt những vấn đề lớn của dân tộc, của thời đại.
- Chế Lan Viên thích một lối thơ đậm tính trí tuệ, với cấu trúc hình ảnh-ý nghĩa tân kì, độc đáo, nhiều lớp, nhiều tầng.