(Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí” – Tô Hoài)
I. Tìm hiểu chung
1. Đọc văn bản – Hiểu từ khó
a. Đọc văn bản
b. Hiểu từ khó
Tô
- 2.
Mẫm:
tròn, đầy
đặnHoài
Tácbéogiả
- hủn hoẳn: ngắn đến mức khó coi
Tên
thật
: Nguyễn
Sen(1920
- chiều lên xuống,
- -dún
dẩy:
(nhún
nhẩy): chuyển
động nhẹ theo
-nhịp
tợn:nhàng
- 2014)
cà
tợn:khịa
bạo: dạn đến mức liều lĩnh
- cà
xốckhịa
nổi::Cố ý gây sự để cãi nhau, đánh nhau
Quê
Nội;
--xốc
nổi:quán:
hang háiHà
nhưng
chưa chin chắn

- Ông là nhà văn tiêu biểu của
văn học Việt Nam hiện đại.

-2.Các
Táctácphẩm
phẩm viết cho thiếu nhi:
+- Võ
sĩ Bọphiêu
Ngựalưu kí là truyện
Dế Mèn
thoại,
+đồng
Dê và
Lợnviết cho trẻ em, viết
+năm
Đôi1941
ri đá

-+Bài
học phiêu
đườnglưuđời
Dế Mèn
kí đầu tiên là
đoạn
trích
phần
đầu
tác
phẩm.
+ Đảo hoang

3. Nhân vật, ngôi kể, bố cục
+ Chuyện nhỏ thần

- Nhân vật chính:Dế Mèn
+ Nhà Chử
- Ngôi kể
- Ngôi thứ nhất
- Bố cục: 2 phần.

Phần
1: Từ
đầu...thức
“đứng
đầuđạt
thiên hạ
4.+Thể
loại,
phương
biểu
rồi”:
Miêu
hình dáng,
cách Dế Mèn.
a. Thể
loại tả: Truyện
đồngtính
thoại
phương
thứccòn
biểu
+b.Phần
2: Phần
lại.đạt
Những
trải nghiệm
và biểu
bài học
Tự sự (kể)+
miêu tả+
cảmđường đời đầu
tiên mà Dế Mèn rút ra.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Ngoại hình, hành động và tính cách của Dế
Mèn.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
NHÓM 1) Tìm những chi tiết miêu tả về ngoại
hình Dế Mèn.
NHÓM 2) Tìm các chi tiết miêu tả hành động,
tính cách của DM.
NHÓM 3) Qua cách miêu tả đó, Tô Hoài đã
khắc họa được hình ảnh một chú dế ntn?

a. Ngoại hình
+ đôi càng mẫm bóng.
+ những cái vuốt cứ cứng dần và nhọn hoắt.
+ đôi cánh dài kín xuống tận chấm đuôi.
+ đầu to ra và nổi từng tảng, rất bướng.
+ hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp như hai
lưỡi liềm máy làm việc.
+ sợi râu dài và uốn cong.
Nghệ thuật: liệt kê, miêu tả, nhân hóa, so sánh
=> Dế Mèn khỏe khoắn, mạnh mẽ, đẹp về ngoại
hình.

- Hành động và tính cách:
+ đi đứng oai vệ, cho ra kiểu cách con nhà võ.
+ Tôi tợn lắm.
+ dám cà khịa với tất cả bà con trong xóm.
+ quát mấy chị Cào Cào, đá một cái ghẹo anh
Gọng Vó.
+ Nghĩ rằng mình là người tài ba, là tay ghê gớm,
sắp đứng đầu thiên hạ .
Nghệ thuật: cho nhân vật hành động, lựa chọn
các chi tiết tiêu biểu.
=> xốc nổi, kiêu căng, hung hăng, hống hách.

Bµi häc ®­êng ®êi ®Çu tiªn
TrÝch “DÕ MÌn phiªu l­u ký” - T« Hoµi

2. Những trải nghiệm đầu tiên và bài học đầu
đời của Dế Mèn.

1. Dế Mèn đã có trải nghiệm gì với người
bạn hàng xóm - Dế Choắt?
2. Dế Mèn đã có trải nghiệm gì đối với chị
Cốc?
3. Tâm trạng và bài học mà Dế Mèn đã
rút ra cho mình?

a/ Trải nghiệm của Dế Mèn đối với Dế Choắt
* Đôi nét về Dế Choắt
- Người bạn hàng xóm của DM
- Thân hình gầy gò, ốm yếu, bị bệnh hen
- Tính cách: điềm đạm, khiêm tốn, hiền lành.

* Hành xử của Mèn đối với Choắt
- Gọi Dế Choắt (bạn cùng tuổi) là “chú mày”. Chê
Dế Choắt hôi như cú mèo, không giúp đỡ.
- Ví Dế Choắt như là gã nghiện thuốc phiện, có
thân hình xấu xí, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ, ăn
xổi ở thì.
- Từ chối giúp đỡ Choắt, không bận tâm tới hoàn
cảnh của Choắt.
- Khiến cho Choắt bị một trận đòn đau và trút
hơi thở cuối cùng.

- Lúc DC sắp chết và tắt thở:
+ Hoảng hốt quỳ xuống, nâng đầu DC lên
mà than: Tôi hối hận lắm... Tôi biết làm thế nào
bây giờ ?
+ Đắp mộ cho DC, đứng lặng giờ lâu, nghĩ
về bài học đường đời đầu tiên.

b. Trải nghiệm của Mèn với chị Cốc.
- Trêu chị Cốc bằng lời hát lếu láo “Cái
cò…..con Cốc”.
- Trêu xong chui tọt vào hang, … nằm khểnh,
bụng nghĩ thú vị…
- Liên mồm đay nghiến, thách thức: Mày tức thì
mày … không chui nổi vào tổ tao đâu!”
- Nằm im lắng nghe trận cuồng phong chị Cốc
đổ lên đầu Choắt và run sợ.
- Biết chị Cốc đi rồi : Mon men bò lên
-> làm tổn thương tình bạn.

c. Bài học đường đời đầu tiên của DM

- DM đã nhận ra lỗi và hối hận chân thành.
- DM nhận ra bài học đường đời đầu tiên cho mình: không
nên hung hang, hống hách, không được ngông cuồng, cần
phải suy nghĩ trước khi hành động…..

III. TỔNG KẾT
1) Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản?
2) Từ VB em rút ra bài học gì trong cuộc sống?

1) Nội dung
Văn bản kể về chàng DM có ngoại hình cường
tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết kiêu căng, xốc nổi. Do
bày trò trêu chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương
cho DC, DM hối hận và rút ra bài học đường đời đầu
tiên cho mình.
2) Nghệ thuật
Miêu tả loài vật sinh động, kể chuyện theo ngôi
thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu
tính tạo hình, sử dụng nhiều hình ảnh nhân hóa, so sánh
độc đáo.

Một hôm, nhìn thấy chị Cốc bỗng tôi nghĩ ra một trò nghịch
dại và rủ Choắt chơi cùng. Nhưng khi nghe nhắc đến tên chị Cốc
thì Choắt lại hoảng sợ xin thôi, đã thế còn khuyên tôi đừng trêu
vào, phải biết sợ. Nghe thật tức cái tai. Tôi nào đâu biết sợ ai. Tức
giận, tôi quay lại cất tiếng trêu chị Cốc, chứng minh cho Choắt
thấy sự dũng cảm của mình. Nhưng chị Cốc không phải người vừa.
Nghe tiếng trêu, chị ta trợn tròn mắt, giương cánh lên, như sắp
đánh nhau. Tôi cảm sợ hãi nên vội chui tọt vào hang, lên giường
nằm khểnh. Lúc bấy giờ, tôi không hề nghĩ đến anh bạn Dế Choắt
tội nghiệp và cũng không thể tưởng tượng được chuyện sắp xảy ra.
Đến hôm nay nghĩ lại, tôi vẫn còn thấy rùng mình.

Bài tập 2 : Viết một đoạn văn (từ 5 đến 7 câu) nêu cảm nghĩ của em về Dế Mèn trong đoạn văn trên.

* Mở đoạn: Giới thiệu nhân vật DM trong đoạn trích, nêu
cảm nhận khái quát về nhân vật.
* Thân đoạn:
- Cảm nhận về vẻ đẹp ngoại hình của DM
- Cảm nhận về tính cách của DM
- Sự tỉnh ngộ và ân hận trong bài học đường đời đầu tiên
của DM
* Kết đoạn: Suy nghĩ về nhân vật, rút ra bài học cho bản
thân.

1.Hoàn thành sơ đồ sau bằng cách điền từ, cụm từ phù hợp:
Dế Mèn tự tả ngoại hình của mình:
+ càng:.........................................
+ vuốt:..........................................
+cánh:.........................................
+ đầu:..........................................
+ răng:........................................
+ cả người:..................................
+Râu:..........................................

Hành động của Dế Mèn:

.................................................................................................
................................................................................................
Chàng Dế
thanh niên
cường tráng

Quan hệ của Dế Mèn với bà con hàng xóm:

Dế Mèn tự đánh giá về bản thân:

................................................................................................
................................................................................................
..

.........................................................
.........................................................
.................................................................

2. Lối miêu tả Dế Mèn thường được sử dụng ở loại truyện nào?
.........................................................................................................................................
. 3. Nhận xét nghệ thuật được tác giả Tô Hoài sử dụng ở phần I (Gợi ý: từ ngữ,
biện pháp tu từ)?Tác dụng?
.........................................................................................................................................
. 4.Em thích hoặc không thích điều gì trong cách Dế Mèn tự miêu tả và đánh giá
về bản thân? Vì sao?

Dế Mèn tự miêu tả ngoại
hình của mình:
+ càng: mẫm bóng
+ vuốt: cứng dần và nhọn hoắt
+ cánh: dài, kín tận đuôi
+ đầu: to ra, nổi từng tảng rất
bướng
+ răng: đen nhánh
+ cả người: màu nâu bóng mỡ
+ Râu: dài, uốn cong

Dế Mèn tự đánh giá về bản
thân:
- Biết tự chăm sóc bản thân (ăn
uống điều độ và làm việc có
chừng mực)
- tay ghê gớm, có thể sắp đứng
đầu thiên hạ

Chàng Dế
thanh niên
cường tráng

Hành động của Dế Mèn:
- co cẳng, đạp phanh phách
- vũ lên phành phạch, giòn
giã
- nhai ngoàm ngoạp
- vuối râu
- đi đứng oai vệ,....

Quan hệ của Dế Mèn với
bà con hàng xóm:
- cà khịa, to tiếng...
- quát mấy chị Cào Cào
- đá ghẹo anh Gọng Vó,...

2. Lối miêu tả Dế Mèn thường được sử dụng ở loại truyện nào?
Truyện đồng thoại
3. Biện pháp nghệ thuật:
Nghệ thuật miêu tả sinh động, sử dụng từ ngữ đặc sắc: từ láy, tính
từ gợi tả, động từ mạnh, biện pháp so sánh, nhân hóa, trí tưởng
tượng phong phú.
Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật trên:
Dế Mèn hiện lên là một chàng Dế khỏe mạnh, cường tráng, tự tin
và tràn đầy sức sống nhưng còn kiên căng, hống hách.
4. Em thích hoặc không thích điều gì trong cách Dế Mèn tự miêu
tả và đánh giá về bản thân? Vì sao?
+ Thích: Những nét đẹp của Dế Mèn
+ Không thích: Nét chưa đẹp (kiêu căng, hống hách,...)

* Bài cũ:
- Nhớ được những nét chính về cuộc đời, sự
nghiệp của tác giả.
- Tóm tắt nội dung đoạn trích, phân tích bức
chân dung tự họa của DM. Bài học đường đời đầu
tiên.
* Bài mới
- Soạn : Nếu cậu muốn có một người bạn