CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC HÔM NAY

Chia sẻ cảm nhận
của em về hình ảnh
người bà

Bếp lửa

- Bằng Việt-

I. Tìm hiểu
chung

1. Tác giả

Hồ sơ người nổi tiếng

Dựa vào phần tìm
hiểu và chuẩn bị ở
nhà, em hãy trình bày
về tác giả Bằng Việt

1. Tác giả
- Bằng Việt, tên khai sinh là Nguyễn Việt
Bằng, sinh năm 1941 ở Hà Tây (nay là HN)
- Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến
chống Mỹ.
 - Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, khai
thác những kỉ niệm và ước mơ của tuổi trẻ.

Tác phẩm chính
1986

1973

1968

1983

2. Tác phẩm
Dựa vào phần tìm hiểu
và chuẩn bị ở nhà, em
hãy trình bày về tác
phẩm “Bếp lửa”

Hồ sơ tác phẩm

2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: Viết năm
1963, khi tác giả đang là sinh viên
ngành luật ở Liên Xô.

2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: Viết năm
1963, khi tác giả đang là sinh viên
ngành luật ở Liên Xô.
 - Xuất xứ: In trong tập “Hương
cây – Bếp lửa” – tập thơ đầu tay in
chung với Lưu Quang Vũ.

- Thể thơ: Tám chữ
- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm + Bình luận.
- Mạch cảm xúc: Đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy
ngẫm, bộc lộ tình yêu thương
Khổ đầu: Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cảm xúc và
hồi ức của người cháu.
Khổ 2,3,4,5: Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà
và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
- Bố cục:
Khổ 6: Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa
Khổ cuối: Người cháu đã trưởng thành và đi
xa nhưng vẫn luôn nhớ về bà.

II. Đọc hiểu
văn bản

1. Hình ảnh bếp lửa khơi gợi dòng hồi tưởng
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.”

Tìm biện pháp tu từ và cách sử dụng hình ảnh trong ba
câu thơ đầu.
Hình ảnh bếp lửa đánh thức trong lòng người cháu
những hồi ức, tình cảm gì?

1. Hình ảnh bếp lửa khơi gợi dòng hồi tưởng
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.”

- Điệp ngữ “Một bếp lửa”.
- Từ láy tượng hình “chờn vờn”; “ấp iu”.
- Ẩn dụ “nắng mưa”.

 Hình ảnh bếp lửa
(gần gũi, quen thuộc)
đã khơi nguồn nhớ
thương của cháu đối
với bà.

2. Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà
Trong hồi tưởng của
ỉ
k
g
n
ữ
h
n
,
u
á
h
c
i
ờ
ư
Kỉ niệm tám năm
sống
g
n
à
b
h
n
tì
à
v
à
b
ề
v
o
à
n
bên bà
niệm
lại
ớ
h
n
i
ợ
g
c
ợ
ư
đ
ã
đ
u
á
ch

Năm lên bốn tuổi

Năm giặc đến đốt làng

LÀM VIỆC NHÓM
Những sự vật, sự việc,
chi tiết, hình ảnh
Nhóm 1 + 2:
Năm lên 4 tuổi
Nhóm 3 + 4:
8 năm sống bên bà

Tác dụng và ý nghĩa
của những hình ảnh,
sự việc

a/ Lúc lên bốn tuổi

“Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi

Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy

Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại bây giờ sống mũi vẫn còn cay.”

Phim tư liệu về nạn đói năm 1945

a/ Lúc lên bốn
tuổi
Đói mòn đói mỏi,
khô rạc ngựa gầy
(thành ngữ, từ ngữ
gợi hình gợi cảm)

Gian khó,
thiếu thốn,
nhọc nhằn

Khói hun
mắt cháu

Gợi kỉ niệm
ngậm ngùi,
khó quên

nhèm

Giọng
thơ trĩu
nặng,
gợi kỉ
niệm
khó
quên

b/ Kỉ niệm tám năm
sống bên bà:

“Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà thường hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa.

- Tiếng chim tu hú

hay kể chuyên

- Bà

bảo cháu nghe
dạy cháu làm
chăm cháu học

Hình ảnh sáng tạo
làm cho nỗi nhớ
trở nên da diết

Tình bà cháu
quấn quýt,
tấm lòng đôn
hậu, tình
thương bao la
của bà

Nỗi nhớ
nhà, nhớ
quê hương,
thương bà
một mình
lận đận

START
TIMER
TIME'S
UP!

LÀM VIỆC NHÓM
Kĩ thuật khăn trải bàn
Nhóm 1 + 2:
Bếp lửa được gợi nhớ bằng những giác
quan nào? Ý nghĩa?
Nhóm 3 + 4:
Tiếng tu hú được gợi nhớ bằng những âm
thanh và cảm xúc nào? Điều đó thể hiện
tâm trạng thế nào của người cháu?

5

4

1

3

2

Thị giác
Cảm giác
Bếp lửa

Xúc giác
Khứu giác

Hình ảnh bếp
lửa và bà đã
hằn sâu trong
tâm trí của
người cháu

Văng vẳng
Tiếng tu hú

Khắc khoải
Gần gũi
Dồn dập

Tiếng tu hú thể
hiện tâm trạng
của cháu mỗi
lúc một mạnh
mẽ, tha thiết

*Kỉ niệm 8 năm kháng chiến cùng bà:
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa.
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế,
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,

Ấn tượng
khắc chạm
trong tâm khảm
người cháu chính
là tiếng chim tu hú.
11 câu thơ mà âm vang
tới 5 lần tiếng kêu của
loài chim lẻ loi ấy.

- Nghệ thuật: Điệp ngữ
=>Tiếng kêu giục giã da diết, gợi hoài niệm nhớ mong
khao khát.
=> Nỗi nhớ thương bà và quê hương khắc khoải đến
quặn lòng của người cháu.
 

*Kỉ niệm 8 năm kháng chiến cùng bà:
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa.
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế,
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế !
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,

* Kỉ niệm của hai bà cháu:
+ Cùng bà nhóm lửa
+ Bà kể chuyện.
+ Bà dạy cháu làm, chăm cháu học

Nghệ thuật: Điệp từ, liệt kê, dùng nhiều động từ.
=> Bà yêu thương, đùm bọc che chở dạy dỗ và là chỗ dựa
tinh thần cho cháu.

*Kỉ niệm về năm giặc đốt làng

* Lời dặn của bà với cháu:
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !”.

- Bà vẫn vững lòng trước mọi tai
hoạ thử thách, để các con yên tâm
công tác.
=> Người mẹ Việt Nam yêu nước đầy lòng hy sinh.

*Giữa tro tàn của mất mát đau thương, bà vẫn cần
mẫn nhóm lửa:
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng… Ủ sẵn: Sự bất
diệt của ngọn
lửa.
-Thời gian sớm, chiều: bền bỉ, không đứt gẫy

- Bếp lửa chuyển hóa thành ngọn lửa : Đó là ngọn
lửa của tình yêu thương vô bờ bến, lửa của niềm tin
bất diệt, lửa mà bà thắp lên trong tâm hồn cháu.

3. Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa.
a. Suy ngẫm về bà
 
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ,
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

-Vẻ đẹp tần tảo, nhẫn nại
+ Lận đận suốt một đời vì con cháu.
+ Đến tận bây giờ vẫn chẳng nghỉ ngơi.
=> Cuộc đời bà quanh năm vất vả, giàu đức hi sinh.
Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ
lửa mà còn là người truyền lửa – ngọn
- Điệp từ “nhóm” lửa của sự sống niềm tin cho các thế hệ
nối tiếp. Ngọn lửa mang ý nghĩa biểu
tượng.

b. Suy ngẫm về bếp lửa:
“Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa”
+ Kỳ lạ: Vì không gì có thể dập tắt được bếp
lửa. Bếp lửa vẫn cháy lên trong mọi cảnh ngộ.
+ Thiêng liêng: Bếp lửa là tổ ấm, là cội nguồn
gia đình, là cội nguồn quê hương đất nước.

4. Nỗi nhớ của người cháu về bà và bếp lửa.
- Điệp từ: “Trăm”
→ Khẳng định thế giới rộng lớn, với những điều mới
mẻ.
- Câu hỏi tu từ: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên
chưa?”
=> Không thể nào quên được bếp lửa, tình cảm của
bà.

Hình ảnh
bếp lửa

Hình ảnh
quen
thuộc

Khơi
nguồn
cảm
hứng

Hồi
tưởng kỉ
niệm
tuổi thơ
sống
bên bà

Suy
ngẫm về
bà và
cuộc đời
bà

Cháu ở
xa khôn
nguôi
nhớ bà

Nhớ về
tình cảm
của hai
bà cháu

Những 5
tháng
đói khổ
nhưng
bà cháu
luôn bên
nhau

Bà là
người
nhóm
lửa, giữ
lửa và
truyền
lửa

Hình ảnh
bà gắn
với bếp
lửa

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật :
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần
gũi, vừa gợi nhiều liên tưởng, mang ý
nghĩa biểu tượng.
- Viết theo thể thơ 8 chữ phù hợp với
giọng điệu cảm xúc hồi tưởng và suy
ngẫm.
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự
sự, nghị luận và biểu cảm.

2. Ý nghĩa văn bản:
- Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp
tình bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu
thêm về bức chân người bà luôn
tần, nhẫn nại, giàu yêu thương;
chân dung người cháu đã trưởng
thành luôn nhớ về bà, yêu thương
và biết ơn bà. Tình cảm bà cháu ấm
nồng, sâu sắc.

TRÒ CHƠI: “Ai nhanh
hơn”

 Trò chơi gồm 3 câu hỏi lần lượt ứng với câu trả lời.
 Trả lời đúng mỗi câu hỏi, câu trả lời đúng sẽ được
mở ra.
 Trả lời đúng 3 câu hỏi sẽ được 10 điểm.

HẾT
10
5GIỜ
4
3
2
1
9
8
7
6

 

Bài thơ Bếp lửa được sáng tác năm nào?
Đáp án: 1963

TIME

KEY

HOME

HẾT
10
9GIỜ
8
7
6
5
4
3
2
1

Hình ảnh nào trong bài thơ đã khơi nguồn dòng
cảm xúc về bà?
Đáp án: Hình ảnh bếp lửa

TIME

KEY

HẾT
10
9GIỜ
8
7
6
5
4
3
2
1

Hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ tượng trưng cho
điều gì?
Đáp án: Tình yêu thương, niềm
tin mà bà đã thắp lên trong cháu

TIME

KEY

HẾT
10
9GIỜ
8
7
6
5
4
3
2
1

Âm thanh nào được nhắc đi nhắc lại bốn lần ở
trong bài thơ?
Đáp án: Tiếng chim tu hú

TIME

KEY

Cùng chia sẻ

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, hình
ảnh người bà có những gì thay đổi trong
cách cư xử hay không?

Hình ảnh người
bà

Là người cha, người mẹ, người
bạn
Lam lũ, tần tảo
Thương yêu, chăm sóc, nâng
niu cả về vật chất tinh thần
Giàu đức hi sinh, nghị lực

Hướng dẫn tự học
Học thuộc bài thơ, nêu cảm nhận của em về bài thơ
“Bếp lửa”
Xây dựng đoạn kịch về tình cảm bà cháu, đoạn thơ
diễn tả hình ảnh 2 bà cháu bên bếp lửa
Chuẩn bị bài “Viết bài văn phân tích một tác phẩm
truyện”

Cảm ơn các em!
Chúc các em luôn học giỏi