Bài 9

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

CÂU PHỦ ĐỊNH VÀ CÂU KHẲNG ĐỊNH

Các từ in đậm trong những câu sau là dấu hiệu nhận
biết của kiểu câu nào?
Nam đã làm bài tập chưa?
Em đừng khóc nữa!
An không đi Hà Nội.

1. Nhận biết câu phủ định và câu khẳng định.
Đọc các câu văn sau đây và theo dõi nội dung phân tích ngay
dưới mỗi câu:
- Nhưng không phải vậy đâu Sam à.
(Đa – ni – en Gốt – li- ép, Bản đồ dẫn đường)
Câu được dung để phản bác một ý kiến, nhận định, có xuất hiện từ ngữ
phủ định (không phải) -> câu phủ định bác bỏ.
- Mảnh đất này đâu phải là những người anh em của họ, mảnh đất này là
kẻ thù của họ và khi đã chinh phục được, thì họ sẽ lấn tới.
(Xi –át – tơn, Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi –át – tơn)
Câu xác nhận không có quan hệ anh em giữa “mảnh đất này” và người da
trắng; có dung từ ngữ phủ định (đâu phải) -> câu phủ định miêu tả.

1. Nhận biết câu phủ định và câu khẳng định.
- Không có chúng đứng ở đầu chuỗi thức ăn, toàn bộ cộng
đồng sinh thái dưới biển sẽ suy giảm và thay đổi tới mức
không thể nhận ra.
(Lâm Lê, Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt
phim”Hình ảnh của chúng ta”)
Câu nêu một giả định nhằm khẳng định vấn đề-> câu khẳng
định.
Lưu ý: Câu có hai từ phủ định đi liền nhau theo mô hình sau
không phải là câu phủ định mà là câu khẳng định: Tôi không
phải không biết.

CÂU PHỦ ĐỊNH
- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ dịnh như:
Không, chẳng, chả, chưa, không phải (là), chẳng phải (là),
đâu có phải (là), đâu (có)…Câu phủ định dùng để

• Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc,
tính chất quan hệ nào đó (phủ định miêu tả)
• Phản bác một ý kiến, một nhận định (Phủ định
bác bỏ)

CÂU KHẲNG ĐỊNH

Câu khẳng định là câu không có từ phủ
định. Câu khẳng định xác nhận có sự tồn tại
của một đối tượng hay của một diễn biến nào
đó.

2. LUYỆN TẬP
• Bài tập 1 SGK trang 101

a. Câu khẳng định
-> Xác nhận sự thật về lợi ích của hiện tượng ngập lụt ở Đồng bằng sông Cửu
Long. Trong câu không có từ ngữ đặc trưng mang ý nghĩa phủ định.
b. Câu phủ định – phủ định bác bỏ
-> Câu này thể hiện ý phản bác một nhận thức cho rằng “Cách sống với mùa
nước nổi hàng năm” mới hình thành trong thời gian gần đây. Trong câu có từ
phủ định “không” (ở cụm từ “điều này không mới”)
c. Câu phủ định – phủ định miêu tả
-> Xác định không có tình trạng người nói quên đi mảnh đất tươi dẹp của mình.
Trong câu có sự xuất hiện của cụm từ mang ý nghĩa phủ định là “chẳng thể”.

2. LUYỆN TẬP

Bài tập 2 SGK trang 101
a. Không phải câu phủ định mặc dù xuất hiện từ “không” (không hiểu). Trọng
tâm thông báo là “tôi” (thủ lĩnh Xi – át - tơn) biết hay không biết về vấn đề chứ
không phải là người da trắng hiểu hay không hiểu về cách sống của người da
đỏ. Nên khi câu xác định sự “biết” của “tôi” thì câu đó là câu khẳng định.
b. Câu phủ định bác bỏ. Vì câu có từ “chẳng” (xuất hiện 02 lần) và nội dung
của nó ngầm bác bỏ nhận thức rằng cuộc sống của người da trắng vẫn bình
thường trong khi, theo cách nhìn của người da đỏ, đó là cuộc sống không bình
thường (mọi âm thanh đáng yêu của sự sống đều được cảm nhận là “ tiếng ồn
ào lăng mạ”).
c. Câu phủ định miêu tả. Vì câu có từ “không” và xác nhận rằng người dân ở
vùng châu thổ sông Cửu Long không có sự lo ngại về lũ lụt.

VẬN DỤNG

viết đoạn văn (5 –> 7 câu) viết về vai
trò của thiên nhiên, môi trường với
cuộc sống của chúng ta có sử dụng
câu phủ định, câu khẳng định.

Hướng
dẫn
viết
đoạn
văn
* Về hình thức

- Đảm bảo số câu, đảm bảo về quy tắc chính tả.
- Đảm bảo hình thức đoạn văn.
- Có sử dụng từ câu phủ định, câu khẳng định.
* Về nội dung: viết về vai trò của thiên nhiên, môi trường với
cuộc sống của con người.

HẸN GẶP CÁC EM Ở TIẾT
HỌC SAU NHÉ!