Người lái đò

Một đời người - một dòng
sông...
Mấy ai làm kẻ đứng trông bến
bờ,
"Muốn qua sông phải lụy đò"
Đường đời muôn bước cậy nhờ
người đưa ...
Tháng năm dầu dãi nắng mưa,
Con đò trí thức thầy đưa bao
người.
Qua sông gửi lại nụ cười
Tình yêu xin tặng người thầy
kính thương.

Nhớ cô giáo trường làng cũ
Bao năm lên phố, xa làng
Nhớ con bướm trắng hoa v
lối quê
Nhớ bài tập đọc a ê
Thương cô giáo cũ mơ về t
thơ
Xiêu nghiêng nét chữ dại k
Tay cô cầm ấm đến giờ lòn
em.
Vở ngày thơ ấu lần xem
Tình cô như mẹ biết đem s
gì.

Bài 6: TRUYỆN

Người thầy đầu
tiên
- AI-tơ-ma-tốp-

I.
ĐỌC- TÌM HIỂU
CHUNG

1. Đọc- chú thích
a. Đọc
Đọc phân vai văn bản “Người thầy đầu tiên”

1. Đọc- chú thích
b. Chú thích
- Bỉ: đàn bà, con gái
- Hắc: cẩn thận, khôn ngoan
- Cá: ví tiền
- Vỏ lõi: kẻ cắp nhỏ tuổi
- Mõi: lấy cắp
- Cây phong: một loại cây to, thân cao và thẳng, mọc ở vùng ôn đới, Bắc bán cầu
- Cầu bơ cầu bất: bơ vơ, không nơi nương tựa
- Khoa (huơ, khuơ): dùng tay hoặc vật gì đó dơ lên, đưa đi đưa lại thành vòng.
- Chão: dây thừng to và bền
- Diễm phúc: điều tốt đẹp do may mắn mà có.

2. Tìm hiểu chung

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

- Năm sinh: 1928 - 2008
- Quê quán: Cư-gơ-rư-xtan, một nước cộng hòa
ở vùng trung Á, thuộc Liên Xô trước đây
- Sự nghiệp văn học: Ông bắt đầu hoạt động
sáng tác văn học từ năm 1952, khi ông còn là
sinh viên
- Đề tài sáng tác: cuộc sống khắc nghiệt nhưng
cũng đầy chất lãng mạn của người dân vùng đồi
núi Cư-rơ-gư-xtan…
- Tác phẩm tiêu biểu: Cây phong non trùm khăn
đỏ, Người thầy đầu tiên, Con tàu trắng…..

Những sáng tác tiêu biểu

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Xuất xứ:
Sáng tác năm 1962, in
trong tập Gia-mi-li-a –
Truyện núi đồi và thảo
nguyên được tặng Giải
thưởng văn học Lê-nin
năm 1963

Thể loại: Truyện ngắn
PTBĐ: Tự sự

Nhân vật Thầy Đuy-sen,
chính:
An-tư-nai
Nội dung chính
Kể về một sự kiện đau buồn của An-tư-nai khi cô
còn học ở trường làng. Gắn với sự kiện ấy chính
là người thầy Đuy-sen, người thầy đầu tiên của

b. Tác phẩm

2. Tìm hiểu chung

- Bố cục:
+ Phần 1: Thầy Đuy-sen hứa sẽ bảo vệ An-tư-nai trước âm mưu
của người thím, động viên cô lạc quan, tin tưởng vào tương lai
tươi sáng khi cùng cô trồng hai cây phong.
+ Phần 2: Biến cố đau buồn vẫn xảy ra với An-tư-nai và thầy
Đuy-sen đã trải qua nhiều khó khăn, vất vả để giải thoát cho cô.
+ Phần 3: Những suy nghĩ của An-tư-nai về con đường mòn mà
thầy Đuy-sen đã đưa cô đi hôm ấy.
Nội dung phần (3) là những suy nghĩ của nhân vật An-tư-nai ở hiện tại nên
có sự khác biệt về thời gian kể chuyện so với hai phần trước – vốn là hồi ức
của nhân vật.

II.
Tìm hiểu chi tiết

1.
Đặc trưng thểloại truyện

rong đoạn trích “Người thầ
y đầ
u
tiên”

Các yếu tố của truyện

Biểu hiện trong văn bản

Đề tài

Tình cảm thầy trò

Chủ đề

Lòng biết ơn của cô học trò An-tư-nai với
người thầy đầu tiên của mình.

Ngôi kể

Ngôi thứ nhất- người kể chuyện chính là Antư-nai

Cốt truyện

Kí ức buồn của An-tư-nai khi còn ở ngôi làng
Ku-ku-rêu hẻo lánh: bị người thân bán làm vợ
lẽ cho một kẻ giàu có.

2.
Nhân vật

Dạy học theo
trạm

Trạm 1 (Nhóm 1): tìm hiểu nhân vật bà thím và bọn đàn
ông, thầy Đuy-sen và An-tư-nai trước khi An-tư-nai bị
bắt
Trạm 2 (Nhóm 2): tìm hiểu nhân vật bà thím và bọn đàn
ông, thầy Đuy-sen và An-tư-nai khi An-tư-nai bị bắt
Trạm 3 (Nhóm 3): tìm hiểu nhân vật bà thím và bọn đàn
ông, thầy Đuy-sen và An-tư-nai sau An-tư-nai bị bắt
Trạm 4 (Nhóm 4): Nhận xét chung về các nhân vật

 

Nhân vật bà thím
và bọn đàn ông

Thầy Đuy-sen

An-tư-nai

Điều thím của An- - Lời nói:
- Suy nghĩ, tâm trạng
tư-nai định làm: “thầy sẽ chịu trách nhiệm về em”
+ Lặng đi vì kinh hãi.
bắt An-tư-nai gả “An-tư-nai, em đừng sợ”
+ Cố gắng can đảm
cho người đàn “Em đừng buồn, An-tư-nai ạ”
để thầy Đuy-sen khỏi
ông giàu có
“Thầy bao giờ cũng tin em sẽ trở thành người thông bận tâm
thái”
- Trằn trọc không ngủ
“tất cả những gì tốt đẹp hãy còn ở phía trước”
được vì lo nghĩ về tai
Trước
Hành
động,
cử
chỉ:
họa
sắp
ập
tới.
khi An+
Nhìn
thẳng
vào
mắt,
dặt
tay
lên
vai,
mỉm
cười
khi
nói
Tình
cảm
dành
cho
tư-nai bị
với
An-tư-nai.
thầy
Đuy-sen:
cảm
bắt
+ Mang hai cây phong về trồng để khơi gợi sự lạc quan, kích trước tâm hồn
niềm hi vọng về tương lai tươi sáng cho An-tư-nai.
cao thượng của thầy
- Qua cảm nhận của An-tư-nai
+ Vẻ mặt sa sầm như đang lo nghĩ điều gì.
+ Vẻ đẹp sáng ngời, tấm lòng trìu mến, trung hậu, mạnh
mẽ và khéo léo trong lao động.

 

Nhân vật bà thím và bọn đàn ông

- Ngôn ngữ: ăn nói cộc lốc, xấc xược
xưng hô mày-tao với thầy Đuy-sen.
- Hành động:
+ Chồm về phía An-tư-nai
+ Tên mặt đỏ xông vào thầy Đuy sen như
một con gấu.
Khi + 2 tên cầm gậy nhọn xông vào.
An-tư- + Chúng đánh gãy tay thầy Đuy-sen.
nai bị + Thấy thầy không còn sức chống cự, liền
bắt xông vào đánh thầy, rống lên như một đàn
bò.
+ Vật An-tư-nai xuống và trói lại; bịt mồm
An-tư-nai và xốc cô nằm vắt ngang lưng
ngựa.

Thầy Đuy-sen

An-tư-nai

- Ngôn ngữ: rắn rỏi và điềm tĩnh
+ Các em đừng để ý, cứ lo việc
của các em đi.
+ Hỏi thím của An-tư-nai: Bà
đến có việc gì?
+ Ở đây toàn là nữ sinh, chưa em
nào gả chồng được.
- Hành động:
+ Chặn lối khi bà thím tiến lại
gần An-tư-nai
+ Đạp vào bụng tên mặt đỏ.
+ Khi bị đánh gãy tay, thầy ép
cánh tay vào ngực, bước lùi lại.
 

Hành động:
Lao vào đám
đánh nhau
lôi theo cả lũ
trẻ đang bấu
víu vào
người.

 

Sau
khi
An-tưnai bị
bắt

Nhân vật bà thím và bọn
đàn ông
- Hành động: dụi mắt,
toan chồm lên người
thầy.
- Ngôn ngữ: Lão kia
ngoan ngoãn cất bước.

Thầy Đuy-sen

An-tư-nai

- Ngôn ngữ
+ Giận giữ với tên mặt đỏ.
+ Dằn vặt bản thân khi nói lời xin lỗi Antư-nai, dịu dàng nói lời động viên học trò.
- Hành động:
+ Nhảy xuống ngựa, chạy vào lều và kéo
phắt tấm chăn đắp trên người lão mặt đỏ.
+ Túm lấy cổ áo tên mặt đỏ lay mạnh, rồi
kéo đầu hắn vào sát mặt mình.
+ Đứng cạnh, lặng lẽ vuốt tóc và đợi Antư-nai nín khóc.

- Đến đêm thứ 3 nhất quyết
trốn đi
- Hăm hở, mải mê đào đất
dưới vách lều.
- Mừng quýnh khi thấy
thầy vẫn sống.
…

Là người xấu, chỉ biết - Yêu thương, quan tâm tới học trò.
Số phận người phụ nữ lúc
đến lợi ích bản thân.
- Có trách nhiệm với học trò.
bấy giờ:
Nhận
- Có niềm tin vào tương lai tươi sáng của - Chịu nhiều thiệt thòi.
xét
học trò.
- Bị đói nghèo, lạc hậu, mất
hết quyền làm người.

3.
Thông điệp của văn bản

+ Ca ngợi, trân trọng, biết ơn những người thầy
+ Cần có niềm tin, ý chí và quyết tâm để vượt qua
hoàn cảnh, hướng tới điều tốt đẹp trong cuộc sống.

III.
Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất.
- Sự kết hợp giữa miêu tả
và biểu cảm với ngòi bút
đậm chất hội họa, truyền sự
rung cảm đến người đọc.

2. Nghệ thuật
- Truyện kể về tình yêu thương
của thầy Duy-sen dành cho học
trò và lòng biết ơn của An-tưnai về người thầy đầu tiên.
- Trân trọng về những tình cảm
tốt đẹp mà mình được nhận