1
NHIỆT LIỆT CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC NGÀY HÔM NAY
GVBM: NGUYỄN HỒ GIA HÂN
MÔN GDCD 10
Câu 1: Triết học Mác-Lênin cho rằng: VĐ là mọi sự
biến dạng nói chung
B. biến đổi nói chung
C. phát triển nói chung
D. Cả A và B đều đúng
B
Câu 2: Sự VĐ của TGVC là
do Thượng Đế quy định
B. do một thế lực thần bí quy định
D. quá trình mang tính chủ quan
C. quá trình mang tính khách quan
Câu 3: Khuynh hướng tất yếu của quá trình phát triển là :
S
Cái sau thay thế cái trước
Đ
B. Cái tiến bộ thay thế cái lạc hậu
S
C. Cái không mới thay thế cái cũ
S
D. Cái lạc hậu thay thế cái tiến bộ
00
1
2
3
4
5
6
7
8
Bắt đầu
B
Câu 3 : câu nào sau đây không thể hiện sự phát triển
A. Qua cầu rút ván
B. Kiến tha lâu cũng đầy tổ
C. Tre già măng mọc
D. Dốt đến đâu học lâu cúng biết
A
“HAI SỐ PHẬN “
BÀI 4
NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
9/28/2020
7
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
8
Mâu thuẫn là gì?
Hãy cho một vài ví dụ về mâu thuẫn.
Nh?ng hình ảnh này nói lên điều gì?
Dọn vệ sinh xã rác
Sản xuất tiêu dùng
 Mâu thuẫn thông thường: Là trạng thái xung đột, chống đối nhau.
Thế nào là
mâu thuẫn triết học?
Thế nào là
đối lập, thống nhất, đấu tranh?
?
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
13
Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó có hai mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau.
Khái niệm mâu thuẫn trong Triết học
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
14
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
15
Chỉnh thể là thể, khối thống nhất trong đó các bộ phận có quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời.





?
Phân biệt mâu thuẫn thông thường
và mâu thuẫn triết học
Thông
thường
Triết
học
Mâu thuẫn thông thường là sự đối lập
nhau giữa các mặt đối lập nhau
Mâu thuẫn triết học là sự thống nhất
và đấu tranh giữa các mặt đối lập
2.- Đen - Trắng
3.- Trên - Dưới
6.- Trong - Ngoài
1.- Đồng hoá - Dị hoá
4.- Thống trị - Bị trị
5.- Dũng cảm - Hèn nhát
V?y theo c�c em cái nào sau d�y là mâu thuẫn
Mỗi nhóm sẽ lên bảng ghi nhanh
những ví dụ sự vật hiện tượng nào là mâu thuẫn
Đối lập
thống nhất
Đấu tranh
Tại sao chỉ có:
Đồng hoá - dị hoá;
Thống trị - bị trị;
Dũng cảm- hèn nhát
là mâu thuẫn?
Và được gọi là
mâu thuẫn gì?
Vậy các mặt còn lại
: đen, trắng -
to, nhỏ -
trên, dưới
Có phải là
mâu thuẫn không ?
Và gọi là
mâu thuẫn gì?
Mâu thuẫn thông thường
Mâu thuẫn triết học
Bài 4: NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
Xác định mâu thuẫn thông thường và mâu thuẫn triết học. Dựa vào khái niệm lý giải tại sao?
1. A và B cãi nhau trong lớp học.
2. Trung Quốc đặt giàn khoan trong thềm lục địa của Việt Nam.
3. Đồng hóa và dị hóa trong cùng tế bào.
4. Mâu thuẫn về quyền lợi giữa giai cấp nông dân và địa chủ trong xã hội phong kiến.
5. Lão Hạc hiền lành và Bá kiến hung ác.
6. Điện tích âm và dương trong phân tử sắt.
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
20
a. Mặt đối lập của mâu thuẫn
Sản xuất
Tiêu dùng
Trong XHPK:
Quá trình tiêu hóa thức ăn
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
24
a. Mặt đối lập của mâu thuẫn
Theo bạn, việc hấp thụ thức ăn của cơ thể A và sự tiêu hóa ở cơ thể B có được coi là một mâu thuẫn không? Vì sao?
Không.
Vì chúng là hai MĐL bất kì, không cùng nằm trong một SV, HT, không phải là một chỉnh thể.
Sản xuất
Tiêu dùng
Nền kinh tế 
có thể thiếu SX
hoặc TD được không?
XHPK có thể thiếu GCĐC
hoặc nông dân được không?
Trong cơ thể người có thể thiếu hấp thụ thức ăn hoặc tiêu hóa được không?
Các mặt đối lập bao giờ cũng tồn tại với nhau trong mỗi sự vật và hiện tượng cụ thể
Điện âm bao giờ cũng tồn tại với điện dương.
Lực hút bao giờ cũng tồn tại với lực đẩy.
Trong tư duy nhận thức có chân lý và sai lầm
Toán đại số có số âm và số dương
Phép tính số học, có phép cộng và phép trừ
Trong XHPK:
b. Sự thống nhất giữa các mặt đối lập
Điều gì sẽ xảy ra nếu:
Cơ thể con người chỉ có hít mà không thở hoặc ngược lại?
Nền kinh tế chỉ sản xuất mà không tiêu dùng hoặc ngược lại?
Hít, thở sẽ tự bị tiêu diệt. Con người không thể tồn tại được.
Sản xuất và tiêu dùng sẽ tự biến mất. Nền kinh tế không phát triển được.
Kết luận gì về
mối quan hệ
giữa các
mặt đối lập?
Bài 4: NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
Kết luận gì về mối quan hệ giữa các mặt đối lập?
Trong một mâu thuẫn , hai mặt đối lập liên hệ, gắn bó với nhau, làm tiền đề tồn tại cho nhau. Triết học gọi đó là sự thống nhất giữa các mặt đối lập.
b. Sự thống nhất giữa các mặt đối lập
34
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
c. Sự đấu tranh giữa các MĐL
c. Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập
36
Tại sao trong mâu thuẩn hai mặt vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau?
Thống nhất : vì chúng liên hệ gắn bó với nhau, ràng buộc nhau và quy định lẫn nhau mặt này lấy mặt kia làm tiền đề tồn tại cho mình
Đấu tranh: vì rằng các mặt đối lập cùng tồn tại bên nhau, vận động và phát triển là theo hướng trái ngược nhau nên chúng luôn luôn tác động, bài trừ, gạt bỏ nhau
Ví dụ : Trong sinh vật hai mặt đồng hóa và dị hóa thống nhất với nhau vì chúng cùng tồn tại trên một cơ thể sinh vật. Nếu chỉ có một mặt thì sinh vật sẽ chết
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
38
Sắp xếp các cặp từ sau đây theo cột mâu thuẫn triết học – Mâu thuẫn thông thường:
To – Nhỏ; Thống trị - Bị trị; Trắng – Đen; Cao – Thấp; Sản xuất – Tiêu dùng; Số lượng - Chất lượng; Đồng hóa – Dị hóa; Dũng cảm – Hèn nhát; Phải – Trái; Di truyền – Biến dị.
1. THẾ NÀO LÀ MÂU THUẪN?
39
Sắp xếp các cặp từ sau đây theo cột mâu thuẫn triết học – Mâu thuẫn thông thường:
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
40
a. Giải quyết mâu thuẫn
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
a. Giải quyết mâu thuẫn
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
42
a. Giải quyết mâu thuẫn
Chúng ta phải làm gì để cho các SV, HT không ngừng phát triển?
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
43
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
44
a. Giải quyết mâu thuẫn
 Sự đấu tranh giữa các MĐL là nguồn gốc VĐ, PT của SV và HT.
Mâu thuẫn cũ mất đi, mâu thuẫn mới được hình thành. Sự vật hiện tượng cũ mất đi, sự vật hiện tượng mới hình thành
Cây mạ
Cây lúa non
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
a. Giải quyết mâu thuẫn
Xã hội CHNL
Xã hội PK
Như vậy, sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng.
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
a. Giải quyết mâu thuẫn
Ví dụ: Chăm học >< Chăm chơi
Mâu thuẫn này có giải quyết được không và giải quyết bằng cách nào ?
-Chơi và học đều là nhu cầu cần thiết của con người.
+Chơi mà không học là lười học chăm chơi
+Học mà không chơi là mọt sách
Phải đấu tranh với nhau để kết hợp cả việc học và chơi có hiệu quả
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
a. Giải quyết mâu thuẫn
?

Khi mâu thuẫn giải quyết xong thì mọi việc
sẽ phát triển tốt đẹp. Vậy theo em
mâu thuẫn được giải quyết bằng cách nào?
Đấu tranh
Vậy khi đấu tranh
ta nên làm gì
và không làm gì?
Cần tránh
Độc tài
Nóng tính
Thành kiến
Ba phải
Đấu tranh
bằng cách
Đàm
phán
Thảo
luận
Bạo
lực
Mâu thuẫn
Giải quyết
mâu thuẫn
Sự vật cũ mất đi
sự vật mới ra đời
Xuất
hiện
D?nh
di?m
Đấu
tranh
Sự vật hiện tượng
Vật chất và tinh thần
Muốn học giỏi
Muốn ngủ dậy trễ
Nhu cầu sinh học cần thiết
Nhu cầu xã hội cần thiết
Giải quyết
Ngủ sớm để dậy được sớm hơn đảm giúp cho việc học tập được đảm bảo và hiệu quả
Đấu tranh
2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
b. Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh
Con người có những nhu cầu nào?


Đấu tranh
Là sự gạt bỏ, loại trừ nhau giữa
2 mặt đối lập


2. MÂU THUẪN LÀ NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SV VÀ HT
54
b. Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh
 Mâu thuẫn được giải quyết bằng sự đấu tranh giữa các MĐL, không phải bằng con đường điều hòa mâu thuẫn.
II. Mâu thuẫn là nguồn gốc vận động
phát triển của sự vật và hiện tượng
Sự đấu tranh
giữa các mặt đối lập
dẫn đến kết quả mâu
thuẫn được giải quyết
Cái cũ mất đi cái mới
ra đời tốt hơn
cái cũ.
Biện pháp
thường xuyên
giải quyết mâu thuẫn
trong cuộc sống tập
thể là phải tiến hành
phê bình và
tự phê bình

-Liệu thực tế có tồn tại mâu thuẫn giữa đường lối và sự hiện thực hóa đường lối đó?







Trả lời câu hỏi này, cần dựa vào sự phân tích cơ cấu lực lượng sản xuất, phương thức sản xuất, hiện trạng kinh tế, văn hóa, xã hội, mục tiêu trước mắt và lâu dài mà lực lượng dẫn dắt, lãnh đạo dân tộc hướng tới…
BÀI TẬP 1


Điều kiện để hình thành mâu thuẫn là gì?
a.- Hau mặt đối lập trái ngược nhau trong 1 sự vật
b.- Hai mặt đối lập phủ định nhau trong 1 sự vật
c.- Hai mặt đối lập cùng tồn tại trong 1 sự vật
d.- Hai mặt đối lập nhau chứa đựng mâu thuẫn

C
BÀI TẬP 2


Xác định phạm vi tồn tại của mâu thuẫn ?
a.- Mâu thuẫn có nhiều trong sự vật hiện tượng
b.- Mâu thuẫn có trong mọi sự vật hiện tượng
c.- Mâu thuẫn có trong ý thức của con người.
d.- Mâu thuẫn có trong XH và một số SVHT
B
BÀI TẬP 3
Các mặt đối lập được coi là thống nhất khi chúng :
a.- Liên hệ tác động lẫn nhau
b.- Hợp lại thành một khối
c.- Cùng tồn tại trong một sự vật hiện tượng
d.- Liên hệ gắn bó ràng buộc nhau
A
Câu 4:Trong cuộc sống hằng ngày em cần làm gì để giải quyết mâu thuẫn
Điều hòa mâu thuẫn
Tiến hành phê bình và tự phê bình
Thực hiện chủ trương “dĩ hòa vi quý”
Tránh tư tưởng “đốt cháy giai đoạn “
B
Theo triết học Mác - Lenin mâu thuẫn là :
Sự bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập.
B. Trong trạng thái xung đột chống đối lẫn nhau
C. Sự ràng buộc và quy định lẫn nhau giữa các mặt đối lập.
D. Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập.
BÀI TẬP 4
D
VD:Trong bài thơ "Vội vàng" Xu�n Di?u viết:
"Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi"
Em hãy tìm ra sự mâu thuẫn trong đọan thơ trên?
BÀI TẬP 1
Em hãy tìm ra sự mâu thuẫn trong đọan thơ trên?
Khi mới làm cách mạng Tố Hữu đã có
những băn khoăn :
“Bâng khuâng đứng giữa hai dòng nước
Chọn một dòng hay để nước trôi”
Hãy chỉ ra yếu tố mâu thuẫn trong 2 câu thơ trên.
BÀI TẬP 2
BÀI TẬP 3
Nhà văn Nga nổi tiếng là Gôgôn có viết :
"Kẻ luôn vuốt ve, âu yếm những người khác
thì kẻ đó không yêu ai cả. Không có cái ác
lấy đâu ra cái thiện". Câu nói của Gôgôn
có bao hàm hai mặt đối lập không?
Và nó có thúc đẩy sự phát triển không?
BÀI TẬP 4
Nếu trong lớp học của em, một số bạn
có mâu thuẫn nhỏ, giả sử em là
lớp trưởng em sẽ giải quyết ra sao?
DẶN DÒ
Làm các bài tập 1,2,3,4 trong SGK.
Xem trước bài : 5 Cách thức vận động
và phát triển của sự vật hiện tượng
Tổ 2 thuyết trình
67
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE