Triết học Marx - Lenin

Nhóm 5

Nguyên lý

Mối liên hệ phổ biến
trong phép
biện chứng duy vật

Nhóm 5

Giới thiệu chung

Thành viên
01. Dương Quỳnh Anh
02. Đào Vũ Duy Hào - Trưởng
03. nhóm
04. Hoàng Thị Hiển
05. Hoàng Thùy Linh
06. Nguyễn Đức Lộc
07. Cà Thị Oanh
08. Giàng A Sính

Vì Quốc Triệu

02

Nội dung

01. Hai nguyên lý của phép Biện chứng duy
vật
02. Quan điểm trước Marx
03. Khái niệm về Mối liên hệ phổ
biến
04. Tính chất của Mối liên hệ phổ
biến
05. Ý nghĩa phương pháp luận

Triết học Marx - Lenin

03

Phần 1
Hai nguyên lý
của phép
biện chứng duy
vật

Hai nguyên lý
về phép biện chứng duy vật

04

Nguyên lý là những luận điểm khởi điểm, cơ bản nhất có tính chất tổng
quát của một học thuyết, chi phối sự vận hành của tất cả các đối tượng
thuộc lĩnh vực quan tâm nghiên cứu của nó.
Mối liên hệ phổ biến

Sự phát triển

Triết học Marx - Lenin

05

Phần 2
Quan điểm
trước Marx

Quan điểm duy tâm

G. W. F. Hegel
1770-1831

G. Berkeley
1685-1753

06

Các nhà duy tâm rút các mối
liên hệ giữa các sự vật ra từ ý
thức, tinh thần (Hegel cho rằng,
ý niệm tuyệt đối là nền tảng
của các mối liên hệ, còn
Berkeley trên lập trường duy
tâm chủ quan lại cho rằng, cảm
giác là nền tảng của mối liên hệ
giữa các đối tượng)

Quan điểm duy vật cổ điển
(Quan điểm duy vật trước Marx)

Từ chỗ cho rằng, mọi tồn tại
trong thế giới đều là những mắt
khâu của một thực thể vật chất
duy nhất, là những trạng thái
và hình thức tồn tại khác nhau
của nó, phép biện chứng duy
vật thừa nhận, có mối liên hệ
phổ biến giữa các đối tượng

07

Quan điểm siêu hình

08

Quan điểm siêu hình về sự tồn tại
của các sự vật, hiện tượng trong thế
giới thường phủ định mối liên hệ tất
yếu giữa các đối tượng, được phổ
biến rộng rãi trong khoa học tự nhiên
rồi lan truyền sang triết học. Dẫn thế
giới quan triết học đến sai lầm là
dựng lên ranh giới giả tạo giữa các sự
vật, hiện tượng, đặt đối lập các
nghiên cứu khoa học chuyên ngành
với nhau.

Triết học Marx - Lenin

09

Phần 3
Khái niệm
Mối liên hệ và
Mối liên hệ phổ
biến

Triết học Marx - Lenin

10

Khái niệm Mối liên hệ
và Mối liên hệ phổ biến
Mối liên hệ
Là một phạm trù triết học dùng để chỉ
các mối ràng buộc tương hỗ, quy định và
ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố, bộ
phận trong một đối tượng hoặc giữa các
đối tượng với nhau

Liên hệ

Cô lập (tách rời)

Là quan hệ giữa hai đối tượng nếu sự
thay đổi của một trong số chúng nhất
định làm đối tượng kia thay đổi.

Là trạng thái của các đối tượng, khi sự
thay đổi của đối tượng này không ảnh
hưởng gì đến các đối tượng khác, không
làm chúng thay đổi.

Triết học Marx - Lenin

11

Khái niệm
mối liên hệ phổ
biến
Là những mối liên hệ tồn tại ở mọi sự
vật, hiện tượng của thế giới. Chúng tồn
tại với nhau, quy định lẫn nhau, thâm
nhập, chuyển hóa lẫn nhau, chứ không
hề tách biệt nhau, là đối tượng nghiên
cứu của phép biện chứng duy vật.

Ví dụ

Mối quan hệ giữa con người – thiên nhiên – giáo dục – kinh tế – xã
hội:
Những yếu tố này không tồn tại độc lập mà ảnh hưởng qua lại lẫn
nhau.

Triết học Marx - Lenin

12

Phần 4
Tính chất của
Mối liên hệ phổ
biến

Triết học Marx - Lenin

Tính khách quan
Các sự vật, hiện tượng trong thế giới
là vốn có, chúng tồn tại khách quan,
độc lập, không phụ thuộc vào ý thức
con người.
Do đó, tự chúng có mối liên hệ, quy
định, tác động qua lại, chuyển hóa và
phụ thuộc lẫn nhau giữa các sự vật,
hiện tượng.

13

Triết học Marx - Lenin

14

Tính phổ
biến
Bất cứ sự vật, hiện tượng nào
trong tự nhiên, xã hội và tư duy, ý
thức con người, cũng như các mặt,
các yếu tố, quá trình trong các sự
vật, hiện tượng đều có liên hệ với
nhau.
Ví dụ: Sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh sẽ giúp học sinh tiến bộ. Mối liên hệ
này cho thấy một đứa trẻ không thể phát triển toàn diện nếu chỉ có một trong hai yếu
tố hoạt động tốt. Nếu nhà trường dạy dỗ tốt nhưng gia đình thiếu quan tâm, hoặc
ngược lại, việc học của đứa trẻ sẽ bị ảnh hưởng.

Triết học Marx - Lenin

15

Tính đa dạng, phong phú
Mỗi sự vật, hiện tượng luôn tồn tại không chỉ có một mà có cả một hệ thống
các mối liên hệ đa dạng, phong phú.
Các mối liên hệ này có vị trí, vai trò khác nhau đối với sự vận động, phát
triển của sự vật, hiện tượng.
Có thể phân loại các mối liên hệ thành:
+ Mối liên hệ bên trong và mối liên hệ
bên ngoài

+ Mối liên hệ trực tiếp và mối liên hệ
gián tiếp

+ Mối liên hệ chủ yếu và mối liên hệ
thứ yếu

+ Mối liên hệ tất nhiên và mối liên hệ
ngẫu nhiên

Triết học Marx - Lenin

Tính đa
dạng,
phong
+ Mối liên hệ bênphú
trong và mối liên hệ
bên ngoài
Ví dụ: Mối liên hệ giữa rễ, thân, lá
và các quá trình trao đổi chất bên
trong của một cái cây. Tất cả các
bộ phận này liên kết chặt chẽ để
cây có thể sống và phát triển. Mối
liên hệ giữa cái cây với đất (cung
cấp dinh dưỡng), với nước (cho
quá trình quang hợp), và với ánh
sáng mặt trời (nguồn năng lượng).

16

Triết học Marx - Lenin

17

Phần 5
Ý nghĩa
phương pháp
luận

Nguyên tắc toàn
diện

18

Thứ nhất
Khi nghiên cứu, xem xét đối tượng cụ thể,
cần đặt nó trong chỉnh thể thống nhất của tất
cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố, các thuộc
tính, các mối liên hệ của chỉnh thể đó; “cần
phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các
mặt, tất cả các mối liên hệ và “quan hệ gián
tiếp” của sự vật đó”, tức trong chỉnh thể thống
nhất của “mối tổng hoà những quan hệ muôn
vẻ của sự vật ấy với các sự vật khác”

Triết học Marx - Lenin

Ví dụ

19

Khi đánh giá một bệnh viện, ta không
thể chỉ nhìn vào số lượng bệnh nhân
hay trang thiết bị hiện đại. Cần xem
xét đồng thời nhiều yếu tố như cơ sở
vật chất, chuyên môn đội ngũ y bác sĩ,
quy trình khám chữa bệnh, thái độ
phục vụ. Đồng thời phải nhìn vào các
mối liên hệ như giữa bệnh nhân với
nhân viên y tế, giữa bệnh viện với bảo
hiểm y tế, với chính quyền địa phương.

Nguyên tắc toàn
diện

20

Thứ hai
Chủ thể phải rút ra được các mặt, các mối
liên hệ tất yếu của đối tượng đó và nhận thức
chúng trong sự thống nhất hữu cơ nội tại, bởi
chỉ có như vậy, nhận thức mới có thể phản ánh
được đầy đủ sự tồn tại khách quan với nhiều
thuộc tính, nhiều mối liên hệ, quan hệ và tác
động qua lại của đối tượng.

Triết học Marx - Lenin

Ví dụ

Khi phân tích sự phát triển kinh tế ở một
tỉnh, ta không thể chỉ nói đến tăng trưởng
GDP. Cần nhìn vào toàn diện cả mặt tích cực
như thu hút đầu tư, giải quyết việc làm,
nâng cao thu nhập, và mặt tiêu cực như
khoảng cách giàu nghèo, ô nhiễm môi
trường.
→ Từ đó ta thấy rằng phát triển là
tất yếu, nhưng cần phân tích
nguyên nhân của các mặt hạn chế
để có giải pháp đúng, chứ không chỉ
nêu hiện tượng.

21

Nguyên tắc toàn
diện
Thứ ba
Cần xem xét đối tượng này trong mối liên hệ
với đối tượng khác và với môi trường xung
quanh, kể cả các mặt của các mối liên hệ trung
gian, gián tiếp; trong không gian, thời gian
nhất định, tức cần nghiên cứu cả những mối
liên hệ của đối tượng trong quá khứ, hiện tại và
phán đoán cả tương lai của nó.

22

Triết học Marx - Lenin

Ví dụ

Khi nói đến những hiện tượng tiêu
cực trong giáo dục như học sinh học
lệch, kết quả học tập kém hay áp lực
thi cử. Chúng ta không thể chỉ quy
trách nhiệm cho học sinh. Phải xem xét
đầy đủ các nguyên nhân khách quan
như: chương trình học, phương pháp
giảng dạy, áp lực từ gia đình và xã
hội…
→ Phải xác định nguyên nhân trực tiếp –
gián tiếp, chủ yếu – thứ yếu thì mới có
giải pháp hiệu quả và lâu dài.

23

Nguyên tắc toàn
diện

24

Thứ tư

Quan điểm toàn diện đối lập với quan điểm phiến diện, một chiều, chỉ thấy
mặt này mà không thấy mặt khác; hoặc chú ý đến nhiều mặt nhưng lại xem xét
dàn trải, không thấy mặt bản chất của đối tượng nên dễ rơi vào thuật ngụy biện
(đánh tráo các mối liên hệ cơ bản thành không cơ bản hoặc ngược lại) và chủ
nghĩa chiết trung (lắp ghép vô nguyên tắc các mối liên hệ trái ngược nhau vào

Triết học Marx - Lenin

Ví dụ

Một giáo viên thấy học sinh có kết
quả làm bài kiểm tra không tốt và đánh
giá học sinh học yếu, cho rằng do hoàn
cảnh gia đình khó khăn, từ đó bỏ qua
năng lực, thái độ học tập, môi trường
học đường…
→ Đây là cách nhìn phiến diện, dễ dẫn
đến đánh giá sai và hành xử sai trong
giáo dục.

25

Nguyên tắc lịch sử - cụ thể
Trong quá trình nhận thức và giải quyết các vấn đề
thực tiễn, chúng ta cần phải xem xét đến đặc điểm
riêng biệt của đối tượng cũng như bối cảnh cụ thể mà
sự vật, hiện tượng đó đang tồn tại. Mỗi mối liên hệ cụ
thể có vị trí và vai trò khác nhau trong từng tình huống
cụ thể, vì vậy phải nhận diện rõ để đưa ra giải pháp
phù hợp và hiệu quả.
Do đó, trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, cần
tránh rơi vào cái nhìn phiến diện, máy móc, hoặc lối tư
duy chiết trung, ngụy biện, vốn dễ dẫn đến sai lệch
trong đánh giá và hành động.

26

Triết học Marx - Lenin

Ví dụ

27

Đường lối phát phát triển kinh tế thời kỳ bao cấp không thể áp dụng cho thời
kỳ hội nhập hiện nay. Vì mỗi thời kỳ có điều kiện kinh tế, xã hội, quốc tế khác
nhau nên đường lối phải phù hợp với hoàn cảnh cụ thể Nếu ta áp dụng máy móc
chính sách cũ vào bối cảnh mới thì sẽ dẫn đến sai lầm.

→ Do đó, mọi chính sách, quyết định cần đặt trong hoàn cảnh lịch sử – xã hội cụ
thể thì mới đúng đắn và hiệu quả.

Triết học Marx - Lenin

Nhóm
5

Cảm ơn cô và các bạn
đã lắng nghe!