KHỞI ĐỘNG

TÌM ĐIỂM GIỐNG NHAU

(1)

(2)
(6)

(5)

(3)

(7)

(4)

(8)

Bài 3
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

Mục tiêu

• Trình bày được khái niệm về nguyên tố, số hiệu nguyên tử,
số khối và kí hiệu nguyên tử.
• Phát biểu được khái niệm đồng vị, nguyên tử khối
• Tính được nguyên tử khối trung bình (theo amu) dựa vào
khối lượng nguyên tử và phần tram số nguyên tử của các
đồng vị theo phổ khối lượng được cung cấp.

NỘI DUNG CHÍNH

01
Đồng vị, nguyên tử khối trung bình
02
Nguyên tố hóa học

0
1

NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

VÍ DỤ
Ba loại nguyên tử hydrogen (H) đều có cùng
một proton trong hạt nhân nên thuộc cùng một
nguyên tố hóa học, nguyên tố hydrongen (H)

Electron

Proton

Neutron

I. NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
1. Khái niệm nguyên tố hóa học
Các nguyên tố hóa học là những nguyên
tử có cùng số hạt proton thuộc về cùng
một nguyên tố hóa học.

Nguyên tử Lithium (Li) có 3
proton trong hạt nhân. Khi Li tác
dụng với khí chlorine (Cl2) sẽ
thu được muối lithium chloride
(LiCl), trong đó, Li tồn tại ở dạng
ion LI+. Ion Li+ có bao nhiêu
proton trong hạt nhân?

EM CÓ BIẾT
Cho đến năm 2020, đã có 118 nguyên tố
hóa học được xác định,trong đó 94 nguyên
tố có nguồn gốc tự nhiên, còn lại là nguyên
tố nhân tạo. Nguyên tố phổ biến nhất ở lớp
vỏ Trái Đất là oxygen (O), chiếm khoảng
46,6% khối lượng, tiếp theo là silicon (Si)
chiếm khoảng 27,7% khối lượng.

Kim cương và than chì có vẻ bề ngoài
rất khác nhau nhưng đều được tạo nên
từ các nguyên tử mà hạt nhân có 6
proton. Như vậy, kim cương và than chì
đều được tạo nên từ cùng một nguyên
tố hóa học, nguyên tố carbon (C)

EM CÓ BIẾT
Hạt nhân nguyên tử chì có 82 proton, hạt
nhân nguyên tử vàng có 79 proton. Các tác
động vật lí, hóa học thông thường không
làm thay đổi hạt nhân nên không thể biến
đổi chì thành vàng bằng cách này được.

2. Số hiệu nguyên tử, số khối, kí hiệu nguyên tử

Số proton trong một hạt nhân
nguyên tử được gọi là số hiệu
nguyên tử, kí hiệu Z.

VÍ DỤ

Hạt nhân nguyên tử helium (He) có 2
proto, vậy số hiệu nguyên tử của He là
2 (Zhe = 2).

Tổng số proton (Z) và neutron (N) trong một hạt
nhâ nguyên tử được gọi là số khối, kí hiệu là A.

A=Z+N

 

Kí hiệu nguyên tử
cho biết kí hiệu hóa học của
nguyên tố (X), số hiệu nguyên tử (Z) và số khối (A)

Nguyên tử có Li 3 proton, 4
neutron. Viết kí hiệu nguyên
tử của nguyên tố này.

Hoàn thành bảng sau:
Nguyên tử Số p

Số n

C

6

6

?

?

?

Kí hiệu
nguyên tử
?
23
11

X

1.

Phân tử S8 có 128 electron, hỏi số hiệu nguyên
tử của lưu huỳnh (S) là bao nhiêu?.

2.

Một nguyên tử có Z hạt nhân proton, Z hạt
electron và N hạt neutron. Tính khối lượng (gần
đúng amu) và số khối của nguyên tử này. Nhận
xét về kết quả thu được.

II. ĐỒNG VỊ, NGUYÊN TỬ KHỐI TRUNG BÌNH

1. Đồng vị
Các nguyên tử của cùng một nguyên tố hóa học
có hạt nhân khác nhau về số neutron là đồng vị
của nhau.
Do đó, các đồng vị của cùng một nguyên tố hóa
học (có cùng số proton) khác nhau về số khối do
có số neutron khác nhau.

Cho các nguyên tử sau:
 

 

 
 
 

Những nguyên tử nào là đồng vị của nhau?

1.

Nguyên tố oxygen có 17 đồng vị bắt đầu từ kết thúc là .
Các đồng vị oxygen có tỉ lệ giữa hạt neutron (N) và số
hiệu nguyên tử thỏa mãn 1 thì bền vững. Hỏi trong tự
nhiên thường gặp những đồng vị nào của oxygen?

2.

Em hãy tìm hiểu đồng vị nào của oxygen chiếm tỉ lệ
lớn nhất trong tự nhiên

2. Nguyên tử khối trung bình
Nguyên tử khối
Nguyên tử khối là khối lượng tương đối của một nguyên tử
cho biết khối lượng của một nguyên tử nặng gấp bao nhiêu
lần 1amu.

VÍ DỤ

Nguyên tử khối của 12C là 12 do khối
lượng của một nguyên tử 12C là 12 amu.

Nguyên tử khối trung bình
Nguyên tử khối trung bình là khối lượng được
tính bằng trung bình các đồng vị.

A1.x1  A2 .x2  ...  An xn
A. 
.
100
với Ai là nguyên tử khối của đồng vị i,
( i = 1 n )
xi là % số lượng nguyên tử của đồng vị i

VÍ DỤ

Trong tự nhiên, bạc có hai đồng vị: 107Ag và
109
Ag chiếm lần lượt là 51,86% và 48,14%
số lượng nguyên tử tương ứng.
Nguyên tử khối trung bình của bạc là:
 

 

 

Trong tự nhiên, argon có các đồng vị
40
Ar, 38Ar, 36Ar chiếm tương ứng khoảng
99,604%; 0,063% và 0,333% số
nguyên tử. Tính nguyên tử khối trung
bình của Ar

Chlorine có hai đồng vị bền là 35Cl, và 37Cl.
Nguyên tử khối trung bình của chlorine là 35,4.
Tính tỉ lệ phần trăm số nguyên tử mỗi đồng vị
của chlorine trong tự nhiên.

 

Kí hiệu nguyên tử:

Nguyên tố hóa học:
nguyên tử cùng số proton

X: tên nguyên tố
Z: số hiệu nguyên tử
A: số khối
Đồng vị: các nguyên tố
hóa học khác neutron
Nguyên tử khối

A. 

A1.x1  A2 .x2  ...  An xn
.
100

TỔNG
KẾT

Số proton gọi là số hiệu
nguyên tử (Z)

Số khối: A = Z + N
A xấp xỉ khối lượng
nguyên tử (tính theo
amu)

LUYỆN TẬP

BÀI 1: Hoàn thành bảng sau:
Kí hiệu
40
18

Ar

39

?K

19
32

?S

16

Số hiệu
nguyên tử

Số khối

Số proton

Số
electron

Số
neutron

18
?

40
?

18
?

18
?

?
22

19
?

39

19

19
?

20
?

16

32
?

16
?

16
?

12

BÀI 2: Những phát biểu nào sau đây là đúng?
(a) Những nguyên tử có cùng số electron thì thuộc
cùng một nguyên tố hóa học

Đ

(b) Hai ion dương (ion một nguyên tử) có điện tích lần
lượt là +2 và +3, đều có 26 proton. Vậy hai ion này
thuộc cùng một nguyên tố hóa học

Đ

(c) Hai nguyên tử A và B đều có số khối là 14. Vậy hai
nguyên tử này thuộc cùng một nguyên tố hóa học

S

(d) Những nguyên tử có cùng số neutron thì thuộc
cùng một nguyên tố hóa học

S

BÀI 3: Trong 5 nguyên tử . Cặp nguyên tử nào là đồng vị
A. C và D.

B. C và E.

C. A và B.

D. B và C.
Hướng dẫn giải

Chọn B
Cặp nguyên tử là đồng vị là C và E vì có 8 proton

BÀI 4: Trong tự nhiên bạc có hai đồng vị, trong đó đồng vị 109Ag
chiếm 44%. Biết = 107,88. Nguyên tử khối của đồng vị thứ hai
của Ag là
A. 106,78

B. 107,53

C. 107,00
Hướng dẫn giải

Bước 1. Tìm x1, x2,
Theo đề:
Bước 2. Dùng CT:

D. 108,23

Phần trăm số nguyên tử
đồng vị (%)

BÀI 5: Trong tự
nhiên, Mg khi phân
tích phổ khối lượng
Mg+­như biểu đồ sau:

100.00%
80.00%

78.70%

60.00%
40.00%
20.00%
0.00%

10.13% 11.17%
23

24

25

26

Tỉ lệ khối lượng nguyên tử/điện tích (m/z)

Dựa vào biểu đồ nguyên tử khối trung bình của Mg là
A. 23,33.

B. 23,31.

C. 24,01.

D. 24.

Hướng dẫn giải
Chọn A

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE