D?c van

BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
- Nguyễn Trãi -

I. Cuộc đời
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Những tác phẩm chính
2. Văn chính luận
3. Thơ trữ tình
III. Kết luận

1380 - 1442
Phần I: Tác giả Nguyễn Trãi
I. Cuộc đời
- Bình Ngô đại cáo -
Phần I: Tác giả Nguyễn Trãi
Năm sinh, năm mất, tên hiệu
Ức Trai(1380- 1442)
Gia đình
Tuổi thơ
Có truyền thống lớn: yêu nước, khoa bảng, văn học
Mẹ mất/ ông ngoại qua đời
1440
1407 -> 1427
1428
1439
1464
Kháng chiến chống Minh, dâng Bình Ngô sách, viết Quân trung từ mệnh tập, làm chức Thừa chỉ
Viết Cáo bình Ngô
Về ở ẩn tại Côn Sơn
Lại ra phò vua giúp nước
1442
Vụ án Lệ Chi Viên: tru di tam tộc
Vua Lê Thánh Tông minh oan: Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo
1980
UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới
Quân Minh xâm lược nước ta- Khởi nghĩa Lam Sơn
I. Cuộc đời
Câu hỏi
Theo em, giai đoạn nào trong cuộc đời Nguyễn Trãi đã tạo nên bước chuyển biến lớn để Nguyễn Trãi trở thành anh hùng dân tộc, nhân vật lịch sử kiệt xuất ?

I. Cuộc đời
- Bình Ngô đại cáo -
Phần I: Tác giả Nguyễn Trãi
- Có nhiều thăng trầm gắn liền với lịch sử dân tộc . Một đời tận hiến cho dân tộc
- Nguyễn Trãi là một nhân vật lịch sử kiệt xuất (Kết tinh tài năng nhiều mặt) . Một bậc anh hùng dân tộc, một nhà văn hoá lớn
- Nguyễn Trãi là người chịu oan khiên thảm khốc nhất trong lịch sử trung đại Việt Nam

Cuộc đời
Sự nghiệp sáng tác
- Bình Ngô đại cáo -
Phần I: Tác giả Nguyễn Trãi
II. Sự nghiệp sáng tác
Những tác phẩm chính
Loại hình
Chữ Hán
Chữ Nôm
Chính trị - Lịch sử
Nhận xét: Số lượng lớn, xuất sắc ở nhiều thể loại
=> Kết tinh tài năng nhiều mặt
Bình Ngô đại cáo
Quân trung từ
mệnh tập
Lam Sơn thực lục
Băng Hồ di sự lục
Văn bia Vĩnh Lăng
Dư địa chí
Ức Trai thi tập
Quốc âm thi tập
II. Sự nghiệp sáng tác
1. Những tác phẩm chính
2. Văn chính luận
2. Văn chính luận
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
......
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên làm đế một phương
Em hãy chỉ ra những tư tưởng lớn được thể hiện trong đoạn văn bản này?
Tư tưởng Nhân nghĩa
Tư tưởng Độc lập dân tộc
……….
2. Văn chính luận
Nay ta suy tính hộ các ông thì cớ bại vong có sáu!
Nước lụt mênh mông, tường rào đổ lở, lương cỏ thiếu thốn, ngựa chết quân ốm; bại vong đó là một!
Xưa Đường Thái Tông bắt Kiến Đức và Thế Sung phải ra hàng; nay bao nhiêu cửa quan hiểm trở đều có binh tướng đồn đóng, viện binh đến, tất nhiên bị bại, viện binh đã bại, các ông còn trốn đằng trời; bại vong đó là hai!
Nước ông binh khỏe ngựa béo, nay còn để ở miền Bắc để phòng thủ quân Nguyên, không rỗi đâu ra nhìn sang nước Nam được; bại vong đó là ba!
Can qua liên miên, chinh phạt không nghỉ, người sống chẳng yên, nhao nhao thất vọng; bại vong đó là bốn!
Gian thần chuyên chính, chúa yếu trị vì, xương thịt hại nhau, “gia đình sinh biến”; bại vong đó là năm!
Nay ta dấy nghĩa quân trên dưới đồng lòng, anh hùng tận lực, quân lính càng luyện, khí giới càng tinh, vừa cày ruộng vừa đánh giặc, trong thành quân sĩ mỏi mệt, tự chuốc diệt vong; bại vong đó là sáu!
( Trích Thư dụ Vương Thông lần nữa - Quân trung từ mệnh tập)

Lập luận sắc sảo, khúc chiết
2. Văn chính luận
Nhận xét:
- Số lượng lớn, ý nghĩa lịch sử đặc biệt
- Chứa đựng những tư tưởng lớn lao vượt tầm thời đại
- Đạt đến trình độ nghệ thuật chính luận mẫu mực

Nguyễn Trãi – nhà văn chính luận kiệt xuất
Những ý kiến về giá trị văn chương chính luận của Nguyễn Trãi
“Văn chương chính luận có truyền thống vững chắc trước Nguyễn Trãi. Nhưng Nguyễn Trãi là người đưa văn chương chính luận đến một trình độ bậc cao” – Đinh Gia Khánh
“Quân trung từ mệnh tập là đỉnh cao của dòng văn học luận chiến ngoại giao chống xâm lược” - Nguyễn Huệ Chi
“Toàn bộ tập văn sắc sảo này như một cái thòng lọng vô hình mà mỗi bức thư là một cái nút” – Bùi Văn Nguyên
“Nguyễn Trãi là nhà văn chính luận kiệt xuất có ý thức tự giác dùng văn chương phục vụ cho mục đích chính trị” – Bùi Duy Tân

II. Sự nghiệp sáng tác
Những tác phẩm chính
Văn chính luận




3. Thơ trữ tình
“Hai tập thơ “Ức Trai thi tập” và “Quốc âm thi tập” ghi lại trung thực hình ảnh Nguyễn Trãi vừa là người anh hùng vĩ đại vừa là con nguời trần thế ”
3.Thơ trữ tình
a. Chân dung một bậc anh hùng
Bui một tấc lòng ưu ái cũ
Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông.
Còn một tấc lòng âu việc nước
Đêm đêm thức nhẵn nẻo sơ chung
Tóc nên bạc bởi lòng ái ưu
………….
Chớ cậy sang mà ép nề,
Lời chẳng phải vưỡn không nghe.
Ung dung cứ nói điều ta thích
Uốn gối theo đời không thể vâng.
Vườn quỳnh dầu có chim hót
Cõi trần có trúc đứng ngăn
- Hoa liễu chiều xuân cũng hữu tình / Ưa mi vì bởi tiết mi thanh

Nhân nghĩa, yêu nước, thương dân
Phẩm chất ngay thẳng, cứng cỏi.
II. Sự nghiệp thơ văn
Những tác phẩm chính
Văn chính luận
Thơ trữ tình
a. Chân dung một bậc anh hùng vĩ đại
b. Con người trần thế nhất trần gian

3. Thơ trữ tình
a. Chân dung một bậc anh hùng vĩ đại
b. Con người trần thế nhất trần gian

Phượng những tiếc cao diều hãy liệng
Hoa thường hay héo cỏ thường tươi
Miệng thế nhọn hơn chông mác nhọn
Lòng người quanh những nước non quanh
- Ngoài chưng mọi chốn đều thông hết
Bui một lòng người cực hiểm thay
- Đã biết cửa quyền nhiều hiểm hóc
Cho hay đường lợi cực quanh co
………………..

Buốt xót trước những nghịch cảnh của cuộc sống, trước nhân tình thế thái Những trải nghiệm đau đớn về cuộc đời
* Nguyễn Trãi đau nỗi đau con người
3. Thơ trữ tình
a. Chân dung một bậc anh hùng vĩ đại
b. Con người trần thế nhất trần gian
- Nguyễn Trãi đau nỗi đau của con người
- Nguyễn Trãi yêu tình yêu của con người
Tình yêu thiên nhiên + Nghĩa vua tôi, tình cha con, bạn bè + Tình yêu quê hương …
- Kình ngạc băm vằm non mấy khúc
Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng
- Cửa biển có non tiên
……

- Nước biếc, non xanh thuyền gối bãi
Đêm thanh, nguyệt bạc, khách lên lầu
- Hái cúc ương lan hương bén áo
Tìm mai đạp nguyệt tuyết xâm khăn
…
Thiên nhiên trong thơ Nguyễn Trãi hiện lên với nh?ng vẻ đẹp tiêu biểu nào?
Thiên nhiên bỡnh dị, mộc mạc

Thiên nhiên thanh cao, ước lệ

Thiên nhiên hùng vĩ, mĩ lệ

Tỡnh yêu thiên nhiên
- Cây rợp chồi cành, chim kết tổ Ao quang mấu ấu, cá nên bầy
- Ao quan thả gửi đôi bè muống
Đất bụt ương nhờ một lảnh mùng
_Tả lòng thanh vị núc nác
Vun đất ải lảnh mồng tơi
…
3. Thơ trữ tình
a. Chân dung một bậc anh hùng vĩ đại
b. Con người trần thế nhất trần gian
- Nguyễn Trãi đau nỗi đau của con người
- Nguyễn Trãi yêu tình yêu của con người
Quân thân chưa báo lòng canh cánh
Tình phụ cơm trời áo cha
Lòng bạn trăng vằng vặc cao
Nghĩa vua tôi, tình cha, con bạn bè trong sáng, nồng hậu
Một tấm lòng gắn bó tha thiết với quê hương
Mười năm phiêu bạt ngán bình bồng
Nỗi nhớ như cờ chẳng bớt rung
Quê quán hằng đem hồn gửi mộng
Mả mồ suông rưới lệ pha hồng
(Tình yêu thiên nhiên +Nghĩa vua tôi tình cha con, bạn bè + tình yêu quê hương …)
Cuộc đời
Sự nghiệp sáng tác
Kết luận
- Bình Ngô đại cáo -
Phần I: Tác giả Nguyễn Trãi
III. Kết luận
Câu1: Hãy điền những từ vào chỗ trống để có được một nhận định khái quát và chính xác nhất về vị trí và vai trò của thiên tài văn học Nguyễn Trãi trong nền văn học trung đại
“Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một hiện tượng văn học... truyền thống văn học Lí – Trần, đồng thời .... cho cả một giai đoạn mới.”

A. Kết tinh - mở đường

B. Kết tinh - khuôn mẫu

C. Khác hẳn với – mở đường

III. Kết luận
Kết luận chung về văn chương Nguyễn Trãi
1. Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết tinh và mở đường
Câu 2:
Nội dung văn chương Nguyễn Trãi là sự hội tụ hai nguồn cảm hứng nào của văn học dân tộc?
A. Nhân đạo- dân chủ
B. Yêu nước- nhân đạo
C. Nhân đạo- anh hùng ca
Kết luận chung về văn chương Nguyễn Trãi
1. Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết tinh và mở đường
2. Nội dung: Văn chương Nguyễn Trãi hội tụ và làm phong phú hơn cho hai nguồn cảm hứng: yêu nước và nhân đạo
Câu 3:
Về hình thức nghệ thuật, đóng góp lớn của văn chương Nguyễn Trãi với văn học dân tộc là ở những phương diện cơ bản nào?

Ngôn ngữ văn học
Thể loại
Cả A và B
Kết luận chung về văn chương Nguyễn Trãi
1. Vị trí: Thiên tài văn học Nguyễn Trãi trở thành một hiện tượng văn học độc đáo ở hai phương diện: kết tinh và mở đường
2. Nội dung: Văn chương Nguyễn Trãi hội tụ và làm phong phú hơn cho hai nguồn cảm hứng: yêu nước và nhân đạo
3. Nghệ thuật: Văn chương Nguyễn Trãi có đóng góp lớn về hai phương diện: thể loại và ngôn ngữ văn học
III.Hướng dẫn học bài
1. Làm những câu hỏi trắc nghiệm trong sách bài tập
2. Thuyết minh thật ngắn gọn về cuộc đời và thơ văn Nguyễn Trãi
3. Chuẩn bị bài học giờ sau: Đọc hiểu văn bản
“Bình Ngô đại cáo”