Giáo viên: Trương Thị Tịnh
Email: truongtinhttt@gmail.com
ĐT: 0975 869 839

VĂN BẢN 1

NGUYỆT CẦM

Xuân Diệu

I

KHỞI ĐỘNG

Nêu một số nét
chính về cuộc đời
và sự nghiệp của
nhà thơ Xuân Diệu.

II

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

TRƯỚC KHI ĐỌC

Hãy hình dung cảm giác của bạn khi nghe tiếng đàn trong
một đêm trăng.

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

ĐỌC VĂN BẢN

NHÓM 1 + 2
Hình ảnh “mỗi giọt
rơi tàn” gợi tả điều
gì?

NHÓM 3 + 4
Bạn hình dung âm thanh
“long lanh tiếng sỏi”
như thế nào?

NHÓM 5 + 6
Hình ảnh “biển” và “chiếc đảo” có
mối quan hệ như thế nào?

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

ĐỌC VĂN BẢN

Hình ảnh “mỗi giọt rơi tàn”:

Giọt

=>

Rơi

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

ĐỌC VĂN BẢN

1. Hình ảnh “mỗi giọt rơi tàn”:

Giọt

Rơi

Giọt đàn, nếu như “giọt” là đơn vị của chất lỏng Tiếng vang thấy được cả ánh sáng “tàn”, đem
thì “giọt rơi tàn như lệ ngân” lại là giọt ánh so sánh với “lệ” là giọt chất lỏng tạo cho “giọt”
sáng, giọt âm thanh.
có cấu trúc muôn hình thể: âm thanh biến
thành ánh sáng, ý thơ lung linh, chính tâm hồn
tinh tế của thi nhân đã “kết” tiếng đàn kia từ
âm, sắc thành giọt lỏng.
=> Âm thanh tích tụ mối sầu ở cảnh, ở tình kết thành giọt rơi giữa đêm vắng, giọt âm thanh cứ
chơi vơi giữa lòng vũ trụ, giữa lòng thi sĩ. Dư âm của nó cứ lay động nhẹ trái tim nhà thơ, cứ đọng
dần, đọng dần cho đầy tâm hồn cô vắng. 

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

ĐỌC VĂN BẢN

2. Âm thanh “long lanh tiếng
sỏi”:

Tiếng đàn

Ánh sáng

Long lanh tiếng sỏi vang vang hận
Tiếng vang của
những mối hận

Thính giác

Thị giác

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

ĐỌC VĂN BẢN

3. Hình ảnh “biển” và “chiếc đảo” :

Biển

Chiếc đảo

Không gian bao quanh, tiếng đàn hoá thành đại Nỗi lòng tự bạch của thi sĩ nói riêng và một tầng
dương chứa âm thanh, mỗi giọt âm thanh vừa lớp lúc bấy giờ.
là trăng, là bạc, là pha lê, là một bể sầu vô định,
mênh mông, choáng ngợp mà trên đó có một
linh hồn - chiếc đảo đang bơ vơ.

=> Cả hai hình ảnh đều gợi không gian mênh mông, rộng lớn, chứa đựng nồi sầu vô định của thi
sĩ, gợi lên cảnh tượng con người thật bé nhỏ, khó xác định, cứ bị ngợp dần.

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 1:
Hình ảnh trăng nhập vào dây đàn ở khổ thơ
đầu tiên của bài "Nguyệt cầm" có sự độc đáo
trong cách tạo hình ảnh rất tinh tế và sáng tạo.
Ở một số tác phẩm nghệ thuật khác, hình
ảnh trăng và đàn cũng được sử dụng nhiều
nhưng thường được đặt ở vị trí riêng biệt, không
kết hợp với nhau như trong bài thơ này.

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 1:
- Trong nghệ thuật hội hoạ, hình ảnh trăng và
đàn thường được vẽ thành hai chủ thể khác
nhau trong cùng một bức tranh.
- Trong âm nhạc, trăng và đàn thường được dùng
như các hình ảnh biểu tượng cho những cảm xúc
sâu sắc, nhưng cũng không được kết hợp với
nhau như hình ảnh trong bài thơ "Nguyệt cầm".

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 2:
Ý nghĩa của bài thơ:
- “Nguyệt” có nghĩa là trăng, “Cầm” có nghĩa là cây
đàn, vì vậy Nguyệt cầm có nghĩa là cây đàn nguyệt.
- Nguyệt và cầm: Hai yếu tố tương đồng ngữ nghĩa,
trùng phùng hình ảnh, tuy hai mà có thể trở thành
một, hoặc biến hoá đến vô cùng: Trăng là nguyệt, là
đàn (đàn hình tròn như trăng).

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 3:
- Là cảm giác của nhân vật trữ tình, được toát lên từ một hồn thơ dạt dào cảm xúc tươi
mới, sự hối hả, vội vàng đầy đắm say với tình yêu, với cảnh sắc, vẻ đẹp của “thời tươi”
thì trong bài thơ này tuy vẫn dạt dào cảm xúc, song lại mang âm vị trầm buồn, chất
chứa những nỗi suy tư, những bí mật không thể dãi bày, không thể tâm sự.

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 4:
- Chủ thể trữ tình trong bài thơ đã thể hiện trầm buồn, chất chứa những nỗi suy tư,
những bí mật không thể giãi bày, không thể tâm sự.
“Đàn ghê như nước, lạnh, trời ơi..”
“Trăng nhớ Tầm Dương, nhạc nhớ người”

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 5:
- Biểu tượng cho nỗi nhớ về một tình yêu xa xôi đã qua. Người phụ nữ là hình ảnh của
người phụ nữ yêu và hy vọng chờ đợi, trong khi bến tầm dương là nơi nối vòng tay của
người yêu xa xôi và trông chờ vào một ngày hẹn hò.
- Sao Khuê ở khổ thơ cuối là hình ảnh của người phụ nữ đã đi vào quên lãng và trở thành
một vì sao trên bầu trời. Sự so sánh này nhằm bày tỏ sự tiếc nuối về một tình yêu đã qua.
- Bài thơ được xây dựng dựa trên cấu trúc 4 khổ, mỗi khổ có 7 chữ, tạo nên một sự cân
đối và hài hòa trong từng câu thơ.

II

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

SAU KHI ĐỌC

Câu 6:
- Cách ngắt nhịp 2/2/3 vừa tạo nên nhạc tính nhuần nhị cho câu thơ vừa gợi lên một
bức tranh đã có hình lại có thanh. Nếu ngôn ngữ là sợi dây đàn thì nhạc tính và âm
điệu là những cung bậc thanh âm ngân lên từ sợi dây đàn ấy. Bằng khả năng sử dụng
ngôn ngữ điêu luyện, Xuân Diệu tạo ra âm điệu cũng chính là tạo nên nhạc tính trong
thơ. Từ đó dẫn dụ người đọc đi vào thế giới lung linh màu nhiệm của Nguyệt Cầm. 
- Việc sử dụng những từ láy và lặp lại chúng “long lanh”, “lung linh”… là một trong
những biện pháp tạo nhịp điệu trong thơ. Nhịp điệu có vai trò quan trọng trong việc
tạo nhạc tính trong thơ, đồng thời thể hiện một cách tinh tế những trạng thái cảm
xúc của nhà thơ.

Thanks for your
watching