A. Nhà nước
I/ Nguồn
gốc

* Nguyên nhân trực tiếp
Do mâu thuẫn giai cấp trong xã hội gay gắt
không thể điều hòa được -> Nhà nước ra
đời là một tất yếu khách quan để “làm dịu”
sự xung đột giai cấp, để duy trì trật tự xã
hội trong vòng “trật tự” mà ở đó, lợi ích và
địa vị của giai cấp thống trị được đảm bảo.

* Nguyên nhân sâu xa
Do sự phát triển của lực lượng sản xuất,
công cụ lao động được cải tiến dẫn đến sự
dư thừa tương đối của cải, xuất hiện chế
độ tư hữu về tư liệu sản xuất và về của cải.

II/ Bản chất
Thứ nhất

Nhà nước, theo Ph.Ăngghen: “chẳng qua chỉ là một bộ máy của một giai | cấp này dùng để trấn áp một giai cấp
khác, điều đó trong chế độ cộng hòa dân chủ cũng hoàn toàn giống như trong chế độ quân chủ”. Ví dụ, nhà nước
tư sản là công cụ của giai cấp tư sản để trấn áp giai cấp vô sản và quần chúng nhân dân lao động, bảo vệ lợi ích,
củng cố địa vị thống trị của giai cấp tư sản...

Thứ hai

Thứ ba

Nhà nước, về bản chất, là một tổ chức chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn
áp sự phản kháng của các giai cấp khác. Ví dụ, nhà nước phong kiến là một bộ phận nằm trong kiến trúc thượng tầng của xã hội
phong kiến, nhà nước phong kiến được lập ra nhằm bảo vệ cho cơ sở hạ tầng, cho chế độ chiếm hữu về ruộng đất, cho sự thống
trị về mặt kinh tế của giai cấp địa chủ phong kiến đối với các giai cấp khác trong xã hội; nhà nước đó phải đưa ra chính sách, | cơ
chế, pháp luật để bảo vệ lợi ích của giai cấp địa chủ; quân đội, nhà tù là công cụ để trấn áp giai cấp nông dân và các tầng lớp
khác...

Nhà nước chỉ là công cụ chuyên chính của một giai cấp, không có nhà nước đứng trên, đứng ngoài giai cấp ->
Nhà nước dù | có tồn tại dưới hình thức nào thì cũng phản ánh | và mang bản chất giai cấp. Ví dụ, nhà nước
vô sản là nhà nước tiến bộ nhất trong lịch sử nhưng vẫn là nhà nước mang bản chất của giai cấp |công nhân,
thực hiện dân chủ với nhân dân và | chuyên chính với kẻ thù...

II/ Bản chất

Thứ nhất

Nhà nước, theo Ph.Ăngghen: “chẳng qua chỉ là một bộ máy của một giai cấp này
dùng để trấn áp một giai cấp khác, điều đó trong chế độ cộng hòa dân chủ cũng
hoàn toàn giống như trong chế độ quân chủ”. Ví dụ, nhà nước tư sản là công cụ của
giai cấp tư sản để trấn áp giai cấp vô sản và quần chúng nhân dân lao động, bảo vệ
lợi ích, củng cố địa vị thống trị của giai cấp tư sản...

II/ Bản chất

Thứ hai

Nhà nước, về bản chất, là một tổ chức chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế nhằm bảo vệ
trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác. Ví dụ, nhà nước phong kiến là một bộ
phận nằm trong kiến trúc thượng tầng của xã hội phong kiến, nhà nước phong kiến được lập ra nhằm
bảo vệ cho cơ sở hạ tầng, cho chế độ chiếm hữu về ruộng đất, cho sự thống trị về mặt kinh tế của giai
cấp địa chủ phong kiến đối với các giai cấp khác trong xã hội; nhà nước đó phải đưa ra chính sách, | cơ
chế, pháp luật để bảo vệ lợi ích của giai cấp địa chủ; quân đội, nhà tù là công cụ để trấn áp giai cấp nông
dân và các tầng lớp khác...

II/ Bản chất

Thứ ba

Nhà nước chỉ là công cụ chuyên chính của một giai cấp, không có nhà nước đứng trên, đứng ngoài giai
cấp -> Nhà nước dù | có tồn tại dưới hình thức nào thì cũng phản ánh và mang bản chất giai cấp. Ví dụ,
nhà nước vô sản là nhà nước tiến bộ nhất trong lịch sử nhưng vẫn là nhà nước mang bản chất của giai
cấp |công nhân, thực hiện dân chủ với nhân dân và chuyên chính với kẻ thù...

III/ Đặc trưng
Thứ nhất

1

Nhà nước quản lý cư dân trên một vùng lãnh thổ
nhất định

2

Thứ hai
Nhà nước có hệ thống các cơ quan quyền lực
chuyên nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi
thành viên như: hệ thống chính quyền từ trung

Thứ ba

3

ương tới cơ sở, lực lượng vũ trang, cảnh sát, nhà
tù... đó là “những công cụ vũ lực chủ yếu của

Nhà nước có hệ thống thuế khóa để nuôi bộ máy

quyền lực nhà nước nhà nước quản lý xã hội dựa

chính quyền; để duy trì sự thống trị của mình,

vào pháp luật là chủ yếu

giai cấp thống trị trước hết phải đảm bảo hoạt
động của bộ máy nhà nước.

IV/ Chức năng
* Chức năng thống trị chính trị và chức năng xã hội của nhà
nước
• Chức năng thống trị chính trị: Chịu sự qui định bởi tính giai cấp của nhà
nước. Giai cấp thống trị, thường xuyên sử dụng bộ máy quyền lực nhà
nước để duy trì sự thống trị của mình đối với toàn xã hội, sự thống trị
thể hiện thông qua hệ thống chính sách và pháp luật.
• Chức năng xã hội: Được biểu hiện ở chỗ, nhà nước nhân danh xã hội
làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về xã hội, điều hành các công việc
chung của xã hội để duy trì sự ổn định của xã hội trong “trật tự” theo
quan điểm của giai cấp thống trị..

* Chức năng đối nội và chức năng đối ngoại của nhà nước:
• Chức năng đối nội là sự thực hiện đường lối đối nội nhằm duy trì trật tự xã

hội thông qua các công cụ -> Thực hiện trong tất cả các lĩnh vực trong đời
sống xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc nhằm đáp ứng và giải quyết những
nhu cầu chung của toàn xã; thực hiện một cách thường xuyên, liên tục thông
qua lăng kính giai cấp của giai cấp thống trị.
• Chức năng đối ngoại là sự triển khai thực hiện chính sách đối ngoại của
giai cấp thống trị nhằm giải quyết mối quan hệ với các thể chế nhà nước
khác dưới danh nghĩa là quốc gia dân tộc-> Hiện nay, chính sách đối ngoại
của nhà nước rất được các quốc gia coi trọng, xem đó như là điều kiện cho

V/

Các kiểu nhà nước và hình thức nhà nước trong lịch sử
Nhà nước chiếm hữu nô
lệ
Đây là nhà nước của giai
cấp chủ nô thời cổ
đại.bản chất của chúng
đều là nhà nước của giai
cấp chủ nô, nhằm thực
hiện sự chuyên chính đối
với nô lệ.

V/

Các kiểu nhà nước và hình thức nhà nước trong lịch sử
Nhà nước phong
kiến
Đây là nhà nước của giai
cấp địa chủ phong kiến.
Dù tồn tại dưới bất kỳ
hình thức nào, nhà nước
phong kiến cũng chỉ là
chính quyền của giai cấp
địa chủ, quý tộc, là cơ
quan bảo vệ những đặc
quyền phong kiến, là
công cụ của giai cấp địa
chủ phong kiến dùng để
áp bức, thống trị nông nô

V/

Các kiểu nhà nước và hình thức nhà nước trong lịch sử
Nhà nước tư sản
 Hai

hình thức cơ bản nhất là
hình thức cộng hòa, hình thức
quân chủ lập hiến. Lê-nin từng
nói: “Những hình thức của nhà
nước tư sản thì hết sức khác
nhau, nhưng thực chất chỉ là
một: chung quy lại thì tất cả
những nhà nước ấy, vô luận thế
nào, cũng tất nhiên phải là nền
chuyên chính tư sản”.

V/

Các kiểu nhà nước và hình thức nhà nước trong lịch sử
Nhà nước vô sản

Nhà nước vô sản là một kiểu nhà nước đặc biệt
trong lịch sử. Tính chất đặc biệt của nó trước hết
là ở chỗ nó chỉ tồn tại trong thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa cộng sản, nó là kiểu nhà nước cuối cùng
trong lịch sử của xã hội loài người.
C.Mác khẳng định: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa
và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải
biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia.
Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ
chính trị, và nhà nước của thời kỳ ấy không thể là
cái gì khác hơn là nền chuyên chính cách mạng
của giai cấp vô sản”.

VI/ Liên hệ Việt Nam
Văn kiện Đại hội XII nhấn mạnh một số đặc trưng cơ bản
của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đó là:
+Nhà nước pháp quyền XHCN đặt dưới sự lãnh đạo của
Đảng, tồn tại theo nguyên tắc: 'Đảng lãnh đạo, Nhà nước
quản lý, nhân dân làm chủ'.
+Về bản chất: 'Nước CHXHCNVN do nhân dân làm chủ,
tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, mà nền
tảng là liên minh giai cấp công dân với giai cấp nông dân
và đội ngũ tri thức'.
+Việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền là
nhiệm vụ trọng tâm của quá trình đổi mới hệ thống chính
trị.
+Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam hoạt động trên
tinh thần đoàn kết của nhân dân và tuân thủ các nguyên
tắc pháp quyền như sau: “Xây dựng nhà nước kiến tạo,
chính phủ liêm chính, hành động, phục vụ; nền hành
chính hiện đại, chuyên nghiệp, kỷ cương, công khai, minh
bạch”.
=>Xây dựng và từng bước tiến tới hoàn thiện Nhà nước

Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn
Phát triển kinh tế
bền vững:
- Tăng cường ứng
dụng khoa học
công nghệ

Xây dựng hệ thống
luật công bằng và
minh bạch: 
-

 - Phát triển doanh
nghiệp nhỏ và vừa,
các ngành kinh tế
mũi nhọn
 - Đẩy mạnh đầu tư
vào nông nghiệp,
công nghiệp và
dịch vụ  
 - Thực hiện các
chính sách hội
nhập quốc tế 

-

Hoàn thiện
khung pháp lý
để bảo vệ quyền
lợi của người dân
và doanh
nghiệp, đảm bảo
bình đẳng cho
mọi thành viên
Cải thiện cách tư
pháp, tăng
cường giám sát
để xử lý các
hành vi tham
tham, bảo vệ
quyền con người

Thúc đẩy giáo dục
và nâng cao trình
độ dân dụng:
- Đầu tư vào giáo

dục, đảm bảo tất
cả mọi người có cơ
hội tiếp cận tri thức
 - Xây dựng chương
trình giáo dục toàn
diện, khuyến khích
tư duy sáng tạo và
kỹ năng giải quyết
vấn đề

Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn
Xây dựng môi
trường sống an toàn,
lành mạnh:
- Cải thiện hệ thống
y tế
- Thực hiện các
biện pháp bảo vệ
môi trường, hạn
chế ô nhiễm

Tăng cường
dân chủ và
quyền công
dân:

- Thực hiện công
khai, minh bạch
trong quản lý nhà
nước

- Khuyến khích
người dân tham gia
giám sát, góp ý,
phản biện các sách
chính, đặc biệt là
các chính sách liên
quan trực tiếp đến
đời sống của họ

Xây dựng văn
hóa thương mại
và kết nối xã
hội:
- Tăng cường giáo
dục văn hóa,
khuyến khích tinh
thần đoàn kết, yêu
thương và hỗ trợ
hỗn hợp
- Đẩy mạnh hoạt
động văn hóa, thể
thao, nâng cao

Vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam XHC
1

2
Thứ nhất, tổ chức thực hiện
quyền lực nhà nước khoa học, an
toàn, hiệu lực, hiệu quả; hoàn
thiện cơ chế kiểm soát quyền lực
nhà nước theo hướng thực chất,
đạt hiệu quả cao. Cơ chế kiểm
soát quyền lực nhà nước nhằm
bảo đảm quyền lực thuộc về nhân
dân; quyền con người, quyền
công dân được bảo đảm và quyền
lực được thực thi trong khuôn
khổ Hiến pháp, pháp luật là yêu
cầu quan trọng trong quá trình
xây dựng và vận hành Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, minh bạch hoạt động cơ
quan nhà nước. Minh bạch trong
hoạt động lập pháp, hành pháp,
tư pháp có vai trò to lớn trong
việc thiết lập và củng cố nhà
nước pháp quyền, là điều kiện
đặc biệt quan trọng xây dựng
niềm tin đối với nhân dân và
cộng đồng quốc tế.

3

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống pháp
luật Việt Nam và cơ chế thực hiện
pháp luật hiệu quả, bảo đảm nguyên
tắc “thượng tôn” Hiến pháp và pháp
luật.

B. Cách mạng xã hội
I/ Nguồn gốc

Nguồn gốc sâu xa: Mâu
thuẫn giữa sản xuất tiến bộ

Nguồn gốc trực tiếp: Đấ
tranh giai cấp(trong xã hộ

B. Cách mạng xã hội
II/ Bản chất
Khái niệm

Cách mạng xã hội là một quá trình thay đổi căn bản toàn diện xã hội. Nó thường là đỉnh cao
của đấu tranh giai cấp, nhằm lật đổ chế độ cũ và thiết lập một trật tự xã hội mới tiến bộ hơn.

Tính chất

Phụ thuộc vào mục tiêu cụ thể của mỗi cuộc cách mạng, chẳng hạn như:
- Lật đổ chế độ nào: Tư bản chủ nghĩa, phong kiến, thuộc địa...
- Xóa bỏ quan hệ sản xuất nào: Tư hữu tư bản, phong kiến...
- Thiết lập chế độ gì: Xã hội chủ nghĩa, dân chủ...

Lực lượng

Lực lượng tham gia cách mạng thường là những giai cấp và tầng lớp có lợi ích gắn liền với
sự thay đổi, ví dụ như công nhân, nông dân, trí thức...

Động lực

Động lực của cách mạng chính là những giai cấp có lợi ích trực tiếp và lâu dài với cuộc
cách mạng, thường là những giai cấp có ý thức cách mạng cao và có khả năng tập hợp quần
chúng.

B. Cách mạng xã hội
II/ Bản chất

Đối tượng

là những giai cấp và những lực lượng cần phải đánh đổ của cách mạng

Giai cấp lãnh là giai cấp có hệ tư tướng tiến bộ, đại diện cho xu hướng phát triển của xã hội, cho phương
thức sản xuất tiên bộ.
đạo

Điều kiện
khách quan
và nhân tố
chủ quan

- Điều kiện khách quan là điều kiện, hoàn cảnh kinh tế - xã hội, chính trị bên ngoài tác động
đến, là tiền đề diễn ra các cuộc cách mạng xã hội.
- Nhân tố chủ quan trong cách mạng xã hội bao gồm ý chí, niềm tin, trình độ giác ngộ và
nhận thức của lực lượng cách mạng vào mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng, là năng lực tổ
chức thực hiện nhiệm vụ cách mạng, khả năng tập hợp lực lượng cách mạng của giai cấp
lãnh đạo cách mạng
- Thời cơ cách mạng: Là thời điểm đặc biệt khi điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan
đã chín muồi. Thời cơ cách mạng là thời điểm thuận lợi nhất có thể bùng nổ cách mạng, có
ý nghĩa quyết định đối với thành công của cách mạng.

III/ Phương pháp cách mạng
- - Phương pháp cách mạng bạo lực:
+ Là hình thức cách mạng khá phổ biến.
+Thông qua bạo lực để giành chính quyền, dưới
sự lãnh đạo của giai cấp lãnh đạo cách mạng, vượt
qua giới hạn luật pháp của giai cấp thống trị, xác
lập nhà nước mới.
+ Giai cấp thống trị không tự nguyện từ bỏ
quyền lực dù đã lạc hậu. Vì vậy, nếu chỉ đấu tranh
hợp pháp thì không thể giành chính quyền thay vào
đó cách mạng bạo lực là con đường tất yếu.

III/ Phương pháp cách mạng
- Phương pháp hòa bình:
+Cũng là một phương pháp giành chính
quyền.
+Không sử dụng bạo lực, mà giành chính
quyền qua đấu tranh nghị trường, bầu cử và
thông qua chế độ dân chủ.
+ Chỉ có thể xảy ra khi giai cấp thống trị yếu
đi hoặc không còn khả năng chống lại lực lượng
cách mạng nữa.

IV/ Vấn đề cách mạng của thế giới và Việt Nam hiện nay

Mâu thuẫn tính chất xã hội ngày càng cao của lực lượng
xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN vẫn chưa đư
giải quyết và không thể giải quyết được trong khuôn k
phạm vi của CNTB

Mẫu thuẫn giữa lao động và tư bản ngày càng được m
rộng trên phạm vi toàn thế giới

Thế giới

Mâu thuẫn giữa GCTS và GCCN và các tầng lớp lao độ
khác trong xã hội ngày càng được gia tăng

Sự phát triển của CNTB cũng làm cho các tiền đề khá
CNXH từng bước chín muồi trong đó phải kể đến năng

IV/ Vấn đề cách mạng của thế giới và Việt Nam hiện nay

Bảo vệ chủ
quyền và an
ninh quốc
gia

Giải quyết
các vấn đề
môi trường

Phát triển
kinh tế bền
vững

Việt
Na
m
Đổi mới
giáo dục
và phát
triển nguồn
nhân lực

Giảm bất
bình đẳng
và nâng
cao chất
lượng đời
sống nhân
dân
Chống
tham lam ,
xây dựng
nhà nước
pháp
quyền