Ánh sáng có vai trò
gì trên Trái Đất

Vai trò của ánh sáng trên Trái Đất

Ánh sáng có vai trò rất quan trọng
- Ánh sáng giúp chúng ta nhìn thấy mọi vật xung quanh, sưởi ấm
muôn loài, chiếu sáng trong đời sống, sản xuất, học tập,…
- Giúp sinh vật trên Trái Đất sinh trưởng và phát triển.
- Giúp bốc hơi nước trong vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên.
- Giúp động vật dễ dàng di chuyển tìm kiếm thức ăn và phát hiện
các mối nguy hiểm.
- Ánh sáng Mặt Trời tạo ra điện giúp các phương tiện di chuyển
như: xe, tàu, máy bay, … chạy bằng năng lượng Mặt Trời, tạo ra nhiệt
giúp nấu ăn, làm muối, phơi lúa, phơi quần áo,…

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng

Ánh sáng là một dạng năng lượng !
Cách 1. Ánh sáng chuyển hoá thành dạng năng
lượng khác.
Cách 2. Ánh sáng truyền năng lượng cho vật khác.

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng

Ánh sáng là một dạng năng lượng !

a. Thí nghiệm 1: (SGK)
Nguồn sáng

Phiếu học tập số 1

Pin mặt trời

Đèn LED

Nguồn
sáng Sáng Không
sáng
Chưa
bật
Đã
bật

Dây nối

Đèn LED

Nhận xét

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng

Ánh sáng là một dạng năng lượng !

a. Thí nghiệm 1: (SGK)

b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.

Bật nguồn
sáng sáng
Chưa
bật nguồn

Phiếu học tập số 1
Đèn LED

Nguồn
sáng Sáng Không
sáng
Chưa
bật
Đã
bật

X
X

Nhận xét

Ánh sáng đã chuyển hoá
thành điện năng

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng

a. Thí nghiệm 1: (SGK)

b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.

Nếu thay đèn LED bằng một mô
tơ có gắn cánh quạt thì có hiện
tượng gì xảy ra?

Dự đoán:
- Khi chưa bật nguồn sáng: Cánh quạt sẽ
không quay vì không có điện.
- Khi bật nguồn sáng: Cánh quạt sẽ quay vì
khi bật nguồn sáng, tấm pin mặt trời đã thu
được năng lượng ánh sáng của đèn để
chuyển hóa thành điện năng làm cho quạt
quay.

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG

1. Năng lượng ánh sáng
a. Thí nghiệm 1: (SGK)
b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.

Nếu thay đèn LED bằng một mô
tơ có gắn cánh quạt thì có hiện tượng
gì xảy ra?

Các em hãy xem đoạn video sau:

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng
a. Thí nghiệm 1: (SGK)
b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.

Trong hình bên, năng lượng
ánh sáng mặt trời đã chuyển hoá
thành dạng năng lượng nào?

Tạo lửa bằng kính lúp

TRẢ LỜI

Qua kính lúp, năng lượng ánh sáng
mặt trời đã chuyển hoá thành nhiệt năng.

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng
a. Thí nghiệm 1: (SGK)
b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.
- Năng lượng ánh sáng có thể
thu được bằng nhiều cách
khác nhau.

Vì sao chai nước để ngoài nắng, sau một khoảng
thời gian thì nóng lên?

TRẢ LỜI
Chai nước đã thu năng lượng ánh sáng và năng lượng
ánh sáng đã chuyển hoá thành nhiệt năng làm cho chai
nước nóng lên.

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng
a. Thí nghiệm 1: (SGK)
b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.
- Năng lượng ánh sáng có thể
thu được bằng nhiều cách
khác nhau.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Nêu ví dụ cho thấy năng lượng ánh sáng mặt
trời còn có thể chuyển hoá thành các dạng năng
lượng khác.
TRẢ LỜI

- Pin mặt trời (Quang năng- Điện năng).
- Ô tô điện, tàu điện chạy bằng năng lượng mặt trời
(Quang năng – Cơ năng).

- Phơi thóc, phơi quần áo, bếp năng lượng mặt trời
(Quang năng - Nhiệt năng).
- Quá trình quang hợp của cây xanh (Quang năng– Hoá
năng).

Thu năng lượng ánh sáng chuyển hoá thành nhiệt năng

Phơi quần áo

Làm muối

Phơi rơm rạ

Phơi thóc

Bếp năng lượng mặt trời Bình nước nóng năng lượng MT

Thu năng lượng ánh sáng chuyển hoá thành điện năng

Pin mặt trời

Máy tính cầm tay sử
Hệ thống điện mặt trời hòa lưới
dụng năng lượng mặt trời

Thu năng lượng ánh sáng chuyển hoá thành hoá năng

Thu năng lượng ánh sáng chuyển hoá thành cơ năng

Hệ thống điện mặt trời hòa lưới

Cần ưu tiên sử dụng năng lượng ánh sáng
mặt trời, đây là nguồn năng lượng vô tận vì năng lượng
ánh sáng mặt trời là năng lượng tái tạo, năng
lượng sạch thân thiện với môi trường . Việc sử dụng năng
lượng ánh sáng mặt trời thay thế các nguyên liệu hoá thạch còn
góp phần giảm ô nhiễm môi trường và hiệu ứng nhà kính.

ÁNH SÁNG, TIA
SÁNG
1. Năng
lượng ánh sáng

Vận dụng

a. Thí nghiệm 1: (SGK)
b. Nhận xét:
- Ánh sáng là một dạng của
năng lượng.
- Năng lượng ánh sáng có thể
thu được bằng nhiều cách
khác nhau.

Làm TN tạo lửa bằng kính lúp theo nhóm
Quay video lại, tiết học sau các nhóm các em
sẽ trình bày báo cáo để lấy điểm nhé !
Lưu ý: Các em có thể làm thí nghiệm ở sân trường
hoặc mượn đồ dùng TN về nhà làm, làm TN xong nhớ
dập lửa cẩn thận tránh gây cháy nổ các em nhé.

2. CHÙM SÁNG VÀ TiA SÁNG
* Quan sát các chùm sáng
Sử dụng nguồn sáng (gồm hộp đèn tạo chùm sáng và khe hẹp) để tạo các
chùm sáng và quan sát các chùm sáng đó (Hình 15.2).
Hộp
đèn

Các khe hẹp

Bóng đèn

▲ Hình 15.2. a) Hộp đèn tạo chùm sáng và khe hẹp; b) và c) Các chùm sáng

Thời gian: 2 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm đôi
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ trong phiếu học tập số 2.
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Hộp đèn

Các khe hẹp

Bóng đèn

Câu 3: Mô tả các chùm sáng trong Hình 15.2b và 15.2c.

Chùm sáng ở Hình 15.2b loe rộng ra.
Chùm sáng ở Hình 15.2c song song.

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song
Nguồn sáng
Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thời gian: 5 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Nguồn sáng

Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song

Nguồn sáng
Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song
Câu 4: Quan sát đường truyền của ánh sáng trong Hình
15.3 và mô tả chùm sáng trên mặt giấy.

Đó là một chùm sáng rất hẹp, song song.

- Đường truyền của ánh sáng
được biểu diễn bằng một đường
thẳng có mũi tên chỉ hướng, gọi
là tia sáng.
- Một chùm sáng hẹp song song
có thể xem là một tia sáng.

3. VÙNG TỐi VÀ VÙNG NỬA TỐI

- Dùng một đèn pin (loại bóng đèn nhỏ) để tạo ra một nguồn sáng hẹp.
Trong khoảng giữa đèn pin và màn chắn đặt một quả bóng nhỏ làm vật
cản sáng.
- Vùng không gian phía sau quả bóng không nhận được ánh
sáng trực tiếp từ nguồn sáng nên là vùng tối và trên màn chắn
xuất hiện bóng tối của vật cản (Hình 15.5a).

3. VÙNG TỐi VÀ VÙNG NỬA TỐI

Câu 5: Mô tả vùng không gian phía sau vật cản trong Hình 15.5a. Bóng
tối của quả bóng trên màn chắn có hình dạng thế nào?
Vùng không gian phía sau vật cản chia thành hai phần sáng và tối riêng
biệt. Nếu vật có dạng hình cầu thì bóng có dạng hình tròn.

Để vẽ hình biểu diễn vùng tối phía sau vật cản sáng, ta thực
hiện như sau:
Từ điểm sáng S, lần lượt vẽ
hai tia sáng tới:
•Tia SA, đi qua mép A của vật
cản, cắt màn chắn tại điểm M.
•Tia SB, đi qua mép B của vật
cản, cắt màn chắn tại điểm N.
Trên Hình 15.5b, vùng phía
sau vật cản biểu diễn vùng tối.

Đối với nguồn sáng rộng, phía sau vật cản sáng có vùng
hoàn toàn không nhận được ánh sáng (vùng tối) và có
vùng chỉ nhận được một phần ánh sáng từ nguồn sáng
truyền tới (vùng tối không hoàn toàn hay vùng nửa tối)
như trên

- Vùng tối là vùng nằm ở phía sau vật
cản, hoàn toàn không nhận được ánh
sáng từ nguồn sáng truyền tới.
- Vùng nửa tối là vùng nằm ở phía
sau vật cản, nhận được một phần ánh
sáng từ nguồn sáng truyền tới.

Câu 1: Trong hình dưới đây, năng lượng ánh sáng
mặt trời đã chuyển hoá thành dạng năng lượng nào?

Thí nghiệm này chứng tỏ
ánh sáng mang năng
lượng. Năng lượng ánh
sáng đã chuyển hoá
thành nhiệt năng.
Nêu ví dụ cho thấy năng lượng ánh sáng mặt trời còn có thể
chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác.
Điện năng (xe ô tô điện), quang hợp (hoá năng),...

Câu 2: Cho tia sáng 1 như trên hình, hãy vẽ
các tia sáng khác để giải thích sự tạo thành
bóng của chiếc hộp trên mặt đất.

Câu 3: Nêu một số ví dụ cho thấy năng lượng
ánh sáng được chuyển hoá thành: a) điện năng;
b) nhiệt năng; c) động năng.

Ánh sáng được chuyển hoá thành:
- Điện năng: pin quang điện.
- Nhiệt năng: bếp mặt trời.
- Động năng: xe điện chạy bằng năng
lượng mặt trời.

Đặt một đèn bàn chiếu sáng vào tường.
a/ Đưa bàn tay của em chắn chùm ánh sáng. Điều gì sẽ xảy ra
khi em thay đổi khoảng cách giữa bàn tay và tường?
b/ Thực hiện trò chơi tạo bóng trên tường theo những
gợi ý trong hình bên và giải thích vì sao có thể tạo
bóng trên tường như thế.
▲Tạo bóng các con vật trên tường
* Đặt một đèn bàn chiếu sáng vào tường.
a/ Nếu bàn tay càng gần tường, bóng trên tường càng nhỏ. Để hình
ảnh trên tường rõ nét, cần chọn nguồn sáng hẹp.
a)

b)

b/ Bàn tay cản đường đi của tia sáng nên trên tường hình thành
bóng. Sự thay đổi hình dạng của bàn tay khiến bóng thay đổi hình
dạng theo, tạo nên các hình ảnh vui nhộn.

Hiện tượng nguyệt thực khi Mặt Trăng đi vào
vùng bóng của Trái Đất. Khi Mặt Trăng đi vào
vùng tối, ta có hiện tượng nguyệt thực toàn
phần. Khi Mặt Trăng đi vào vùng nửa tối, ta có
hiện tượng nguyệt thực một phần.

Mặt trăng

3

2
A

MẶT
TRỜI

Trái Đất
Hình 3.4
phambayss.violet.vn

1