Nhân hóa
Giáo viên: Phạm Thị Hường
CHỦ ĐỀ 5: CÁC PHÉP TU TỪ TỪ VỰNG
- Tiết 1, 2: So sánh
- Tiết 3: Nhân hóa
- Tiết 4: Ẩn dụ
- Tiết 5: Hoán dụ
3
I. Nhân hóa, tác dụng của nhân hóa
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm:
a. Ví dụ
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm
a. Ví dụ
Nhân hóa là gọi hoặc tả
con vật, cây cối, đồ vật ... bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người.
Nhìn tranh đặt câu có sử dụng biện pháp nhân hóa
b. Kết luận
Hai chú mèo rất xinh
Hai cầu thủ tí hon
Ông mặt trời cười rất vui
CHỦ ĐỀ 5 –TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm:
a. Ví dụ
Nhân hóa là gọi hoặc tả
con vật, cây cối, đồ vật ... bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người.
2. Tác dụng
b. Kết luận

Hãy so sánh 2 cách diễn đạt sau đây, cách diễn đạt nào hay hơn. Vì sao?
Cách 1 hay hơn cách 2 vì cách 1 làm cho cảnh vật được miêu tả sống động, sự vật gần gũi với con người.
Ông trời
Mặc áo giáp đen
Ra trận
Muôn nghìn cây mía
Múa gươm
Kiến
Hành quân
Đầy đường.
( Trần Đăng Khoa )
- Bầu trời đầy mây đen.
- Muôn nghìn cây mía ngả nghiêng, lá bay phấp phới.
- Kiến bò đầy đường.
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm:
a. Ví dụ
Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật ... bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả
con người.
2. Tác dụng
b. Kết luận
Làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật ...trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người.

* Ghi nhớ 1: SGK
Bài tập nhanh: Xác định các sự vật đã được gán cho những hành động của con người trong các câu sau:
a. Núi cao bởi có đất bồi
Núi chê đất thấp, núi ngồi ở đâu
( ca dao)
Tôi đưa tay ôm nước vào lòng
Sông mở nước ôm tôi vào dạ
( Nhớ con sông quê hương – Tế Hanh)
Sông mở nước ôm tôi
Núi chê
núi ngồi
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm:
2. Tác dụng
II. Các kiểu nhân hóa
1. Ví dụ
Từ đó, lão Miệng, bác Tai, cô
Mắt, cậu Chân, cậu Tay lại thân
mật sống với nhau, mỗi người một việc, không ai tị ai cả.
(Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)
lão, bác, cô,
cậu
Dùng từ gọi người để gọi vật.
MiệngTai, Mắt, Chân, Tay
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm:
2. Tác dụng
II. Các kiểu nhân hóa
Ví dụ
2. Nhận xét
- Dùng từ gọi người để gọi vật
b. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. (Thép Mới )
Tre
Chống lại, xung phong, giữ
Dùng từ chỉ họat động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
- Dùng từ chỉ hoạt động, tính chất con người để chỉ hoạt động tính chất của vật.
c.Trâu ơi, ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.
( Ca dao )
Trâu
Trâu ơi, ta bảo trâu, Trâu cày với ta.
- Trò chuyện, xưng hô với vật như với người
* Ghi nhớ 2: SGK / 58
PHÉP NHÂN HÓA
Khái niệm:
Là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật … bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người.

Dựng t?
v?n g?i
ngu?i d?
g?i v?t .
Trũ chuy?n,
xung hụ v?i
v?t nhu
d?i v?i ngu?i.
Dùng những từ
vốn chỉ hoạt động,
tính chất của người
để chỉ hoạt động,
tính chất của vật.
Tác dụng:
Làm cho thế giới
loài vật, cây cối, đồ vật, …trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người.
Các kiểu
nhân hóa
Bài tập nhanh: Chỉ ra các kiểu nhân hóa trong các ví dụ sau:
a. Bồ Các là bác chim ri, chim ri là dì sáo sậu, sáo sậu là cậu sáo đen, sáo đen là em tu hú, tu hú là chú bồ các
( Lao xao- Duy Khán)
=> Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
b. Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
( Sóng – Xuân Quỳnh)
=> Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính chất của vật.
c. Đã dậy chưa hả trầu?
Tao hái vài lá nhé
Cho bà và cho mẹ
Đừng lụi đi trầu ơi! ( Đánh thức trầu – Trần Đăng Khoa)
=> Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Bác

dì
Cậu
em
chú
Sóng nhớ bờ
Không ngủ được
Hả trầu ?
Trầu ơi !
Trò chơi: Ai nhanh hơn?
? Tìm các bài hát về con vật có sử dụng nghệ thuật nhân hóa?
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm
2. Tác dụng của nhân hóa
II. Các kiểu nhân hóa
III. Luyện tập
Bài tập 1

Bến cảng lúc nào cũng đông vui. Tàu mẹ, tàu con đậu đầy mặt nước. Xe anh, xe em, tíu tít nhận hàng về và chở hàng ra. Tất cả đều bận rộn. (Phong Thu)

Bài tập 1 ( SGK/58 )
Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của phép nhân hóa trong đoạn văn sau:
Bến cảng
Đoạn a: Miêu tả sống động, người đọc dễ hình dung cảnh nhộn nhịp, bận rộn qua đó ta thấy được cảnh vật trở nên gần gũi với đời sống con người .
Đoạn: Miêu tả một cách bình thường qua quan s¸t, ghi chÐp, tường thuËt mét c¸ch kh¸ch quan cña người ngoµi cuéc.
Bài tập 2: Hãy so sánh hai cách diễn đạt trong hai đoạn văn dưới dây
CHỦ ĐỀ 5 – TIẾT 3: NHÂN HÓA
I. Nhân hóa là gì?
1. Khái niệm
2. Tác dụng của nhân hóa
II. Các kiểu nhân hóa
III. Luyện tập
Bài tập 1

Bài tập 4
Bài tập 4. ( Thảo luận theo bàn)
Hãy cho biết phép nhân hóa trong mỗi đoạn trích dưới đây được tạo ra bằng cách nào và tác dụng của nó như thế nào?
Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người
a. Núi cao chi lắm núi ơi
Núi che mặt trời chẳng thấy người thương!
( Ca dao)
núi ơi
b. Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấp nập xuôi ngược, thế là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi. Suốt ngày, họ cãi cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh Cò gầy vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ, chẳng được miếng nào. ( Tô Hoài )
Anh (cò)
( cua, cá) tấp nập
( cò, sếu, vạc, le ... ) cãi cọ om sòm
Từ ngữ vốn chỉ hoạt động, tính chất của của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Lật tranh
Trò chơi
Trong văn tả cảnh, tài nào của người viết được thể hiện rõ nhất?
Có mấy kiểu nhân hóa?
Tên của một nhân vật nữ chính trong truyện ngắn: “Bức tranh của em gái tôi”?
Thế là mùa xuân mong ước đã đến.
Chỉ rõ phó từ trong câu văn trên?
Lá trong vườn vẫy chào người bạn nhỏ.
Xác định phép tu từ có trong câu văn trên?
Da bạn ấy mịn như nhung.
Câu văn có sử dụng phép tu từ nào?
Quan sát
3
kiểu
Kiều Phương
Phó từ: đã
Nhân hóa
So sánh
Quan sát bức tranh, em hãy viết một đoạn văn ngắn có sử dụng phép nhân hóa.
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Đ O À N G I Ỏ I
2
3
4
5
6
7
1
3
4
5
6
7
Câu 2: Từ chuyên đi kèm và bổ sung ý nghĩa cho động từ và tính từ?
Câu 5: Một thể loại tập làm văn được học ở lớp 6?
Câu 1: Tác giả của văn bản Sông nước Cà Mau?
Câu 3: Một quy tắc mà cậu bé Phrăng không thể đọc được khi thầy Ha-men kiểm tra?
Câu 4: Thủ đô nước Đức là?
Câu 6: Tên một văn bản của tác giả Duy Khán trong chương trình Ngữ văn- học kì II, lớp 6?
Câu 7: Tên một loại vật liệu xây dựng có trùng 1 tiếng với một thứ kim loại quý?
P H Ó T Ừ
P H Â N T Ừ
B É C L I N
T Ả C Ả N H
L A O X A O
C Á T V À N G
*
NHÂN HOÁ
25
BẢN ĐỒ TƯ DUY PHÉP NHÂN HÓA


5. Tìm tòi – Mở rộng
- Học bài: Học thuộc ghi nhớ SGK/ 57-58
Làm bài tập 5 SGK/59
Dựa vào bức tranh trong phần vận dụng em hãy viết đoạn văn tả cảnh trong đó có sử dụng nghệ thuật nhân hóa.
Chuẩn bị bài: Ẩn dụ

Trân trọng cảm ơn quý thầy cô!
Chúc các em học giỏi