Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Ngãi
Phòng giáo dục và đào tạo huyện Sơn Tịnh
Trường Trung học cơ sở Tịnh Bình
Địa chỉ: xã Tịnh Bình – huyện Sơn Tịnh – tỉnh Quảng Ngãi
Điện thoại: 0553680378;
Email: thcstinhbinh.sontinh@gmail.com
Thông tin về giáo viên:
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Hà
Ngày sinh: 20- 05- 1968;
Điện thoại: 0982057077; Email: thuhatibi@gmail.com
Môn: Hóa học
CHÀO MỪNG
TẬP THỂ HỌC SINH LỚP 9
MỘT SỐ KỲ QUAN THIÊN NHIÊN THẾ GIỚI
Chủ đề: NHIÊN LIỆU
Tiết 52
BÀI 41: NHIÊN LIỆU
Nhóm I: Hãy cho biết nguyên liệu con người dùng để đun nấu?
NGUYÊN LIỆU CON NGƯỜI DÙNG ĐỂ ĐUN NẤU.
Dựa vào tính chất nào,
con người dùng các nguyên liệu này để đun nấu?
Các nguyên liệu này đều
có tính cháy được, khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng.
Các nguyên liệu đó được
gọi chung là nhóm chất gì?
Chất đốt (nhiên liệu)
Vậy nhiên liệu là gì?
Nhiên liệu là những
chất cháy được, khi cháy tỏa nhiệt và phát sáng.
Nhóm II: Hãy cho biết trong đời sống sản xuất và kỹ thuật các hoạt động nào sử dụng nhiên liệu?
CÁC HOẠT ĐỘNG SỬ DỤNG NHIÊN LIỆU
TRONG ĐỜI SỐNG SẢN XUẤT VÀ KỸ THUẬT
Các hoạt động:
1) Giao thông vận tải. 2) Xây dựng.
3) Sản xuất. 4) Sinh hoạt hằng ngày.
Thảo luận
Trong mỗi hoạt động nhiên liệu nào bị đốt cháy? Viết phương trình hóa học (phương trình chữ) phản ứng đốt cháy các nhiên liệu đó?
Nhóm I
Nhóm II
Nhóm III
Nhóm IV
II. Phân loại nhiên liệu:
Có 3 loại nhiên liệu: rắn, lỏng, khí.
1) Nhiên liệu rắn: Gồm than mỏ, gỗ,…
Than mỏ
Được tạo thành do thực vật bị vùi lấp dưới đất và phân hủy dần trong hàng triệu năm. Thời gian phân hủy càng dài, than càng già và hàm lượng cacbon càng cao.
Theo thông tin SGK tr.130, em hãy cho biết sự tạo thành và đặc tính cuả loại than mỏ.
Một số hình ảnh khai thác than ở Việt Nam
Theo thông tin SGK tr.130, em hãy cho biết hàm lượng cacbon và ứng dụng của mỗi loại than? Công dụng chủ yếu của gỗ?
Than bùn là loại than trẻ nhất được tạo thành từ đáy các đầm lầy, được dùng làm chất đốt tại chỗ và làm phân bón.
Hàm lượng cacbon và ứng dụng mỗi loại than:
Than gầy là loại than già nhất, chứa trên 90% cacbon, khi cháy tỏa ra rất nhiều nhiệt, nên được dùng làm nhiên liệu trong nhiều ngành công nghiệp.
Than mỡ và than non chứa ít cacbon hơn than gầy. Than mỡ được dùng để luyện than cốc.
Gỗ là loại nhiên liệu được sử dụng từ thời cổ xưa. Để hạn chế lãng phí, hiện nay gỗ chủ yếu được dùng làm vật liệu xây dựng và nguyên liệu cho công nghiệp giấy.
Nạn cháy rừng còn làm tài nguyên gỗ ngày càng cạn kiệt.
2) Nhiên liệu lỏng: Gồm các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ (xăng, dầu hỏa, ...) và rượu.
Dầu mỏ
Theo thông tin SGK tr.131, em hãy cho biết ứng dụng chủ yếu của nhiên liệu lỏng?
Nhiên liệu lỏng được dùng chủ yếu cho các động cơ đốt trong, một phần nhỏ dùng để đun nấu và thắp sáng.
3) Nhiên liệu khí:
Theo thông tin SGK tr.131, em hãy cho biết đặc tính và ứng dụng cuả nhiên liệu khí?
Nhiên liệu khí có năng suất tỏa nhiệt cao, dễ cháy hoàn toàn, vì vậy ít gây độc hại cho môi trường, được sử dụng trong đời sống và công nghiệp.
Theo năng suất tỏa nhiệt của nhiên liệu, sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, tận dụng tối đa nhiệt lượng tạo ra, tránh lãng phí.
Quá trình đốt cháy nhiên liệu liên tục làm cho môi trường đất, nước, không khí ô nhiễm nặng: bụi bám trên lá làm cho cây giảm khả năng quang hợp. Một phần khói bụi, khí độc nhiễm vào thực phẩm, nước uống con người ăn uống phải cũng bị ảnh hưởng đến sức khỏe.
Âm thanh do tiếng cháy nổ của nhiên liệu, gây ra tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, …
Con người và sinh vật rất cần không khí trong lành để hô hấp khỏe duy trì sự sống cơ thể.
Dân số càng tăng, nhiên liệu bị đốt cháy nhiều, khí quyển nóng lên nhanh, môi trường bị ô nhiễm nặng, khí hậu biến đổi mạnh, ...
Vì thế, chúng ta cần biết cách sử dụng nhiên liệu như thế nào cho hiệu quả.
Nhóm III: Hãy cho biết các cách sử dụng nhiên liệu tiết kiệm, có hiệu quả trong đời sống sản xuất và kỹ thuật?
III. Cách sử dụng nhiên liệu có hiệu quả:
1. Cung cấp đủ không khí hoặc oxi cho quá trình cháy.
Thổi không khí hoặc oxi vào lò, xây ống khói cao để hút gió.
III. Cách sử dụng nhiên liệu có hiệu quả:
2. Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu với không khí hoặc oxi.
Trộn đều nhiên liệu khí, lỏng với không khí, chẻ củi nhỏ, đập nhỏ than khi đốt cháy
Khi đốt nhiên liệu, xảy ra phản ứng cháy, có những phản ứng cháy gây nổ dữ dội hoặc cháy không hoàn toàn sinh ra chất độc, gây thiệt hại đến của cải và tính mạng con người.
Mùa đông đốt than để sưởi ấm, trong điều kiện thiếu oxi than cháy tạo khí cacbon oxit (rất độc),
có thể gây ngộ độc dẫn đến tử vong
III. Cách sử dụng nhiên liệu có hiệu quả:
3. Điều chỉnh nhiên liệu duy trì sự cháy ở mức độ cần thiết phù hợp nhu cầu sử dụng .
Để tiết kiệm nhiên liệu, sáng chế những thiết bị như:
Em có biết: Nhiên liệu cháy không hoàn toàn còn thải nhiều khí thải khác và khói bụi vào môi trường, là nguyên nhân chính gây mưa axit
Quá trình đốt cháy nhiên liệu, làm cho lượng khí cacbonic tăng nhanh trong bầu khí quyển gây ra “hiệu ứng nhà kính” làm tăng nhiệt độ khí quyển Trái Đất và gây biến đổi khí hậu.
Trước tình hình đó con người cần phải tìm ra nguồn nhiên liệu sạch.
Nhóm IV:Hãy cho biết:
nguồn tài nguyên năng lượng thiên nhiên và nhiên
liệu sạch.
Tài nguyên năng lượng thiên nhiên: khí đốt, dầu mỏ, than đá, nước, ...
Nhiên liệu sạch: nước, hiđro, ...
Con người phải làm gì khi nguồn nhiên liệu không tái sinh đang dần cạn kiệt?
Tận dụng nguồn nhiên liệu tái sinh (thực vật, nước); năng lượng vĩnh cửu (Mặt trời, gió, thủy triều); ...
Tạo ra năng lượng điện, ...
Vì sao hiđro được xem là loại nhiên liệu sạch lí tưởng?
Hiđro là loại nhiên liệu khi cháy chỉ tạo ra nước, thân thiện với môi trường và đem lại nhiệt lượng cao.
Hiđro là nguồn năng lượng vô tận vì sản xuất được từ nước, năng lượng Mặt trời, ...
Hiđro còn thay xăng dầu sản xuất điện năng, thay xăng dầu cho các phương tiện giao thông.
Là học sinh lớp 9, các em có suy nghĩ và hành động gì:
* Về việc ứng phó biến đổi khí hậu, giảm nhẹ rủi ro thiên tai?
* Về “vấn đề nhiên liệu” trên toàn cầu?
SUY NGHĨ
“Đến một lúc nào đó hành tinh xanh của chúng ta có thể không còn sự sống nữa”.
“Hãy giữ gìn và sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên nhiên liệu! Đừng để cho thế hệ tương lai phải gánh chịu hậu quả do chúng ta gây ra”.
HÀNH ĐỘNG
* Trồng cây - Gây rừng.
* Tham gia tuyên truyền phòng chống cháy rừng, sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hiệu quả, tìm tòi nghiên cứu nhiên liệu sạch, ...
Mỗi người chúng ta phải sống có trách nhiệm với bản thân, với gia đình, với cộng đồng và với môi trường sống nhé!
Nhóm nào nhanh trí hơn
Luật chơi:
- Có 5 bài tập (4 bài ở SGK tr/132) được trộn ngẫu nhiên ẩn chứa các chữ số gắn trên hoa.
- Mỗi nhóm chỉ được chọn một lần (một chữ số), một bài tập (thảo luận 30s) trả lời bài đó, không được đổi lại.
- Nhóm trả lời đúng 10 điểm, nhóm trả lời hộ 5 điểm.
- Kết thúc trò chơi nhóm có số điểm cao nhất là NHÓM NHANH TRÍ
1
2
3
4
5
1
2
3
4
5
Câu 1: Để sử dụng nhiên liệu có hiệu quả cần phải cung cấp không khí hoặc oxi:
a. Vừa đủ
b. Thiếu
c. Dư
Hãy chọn trường hợp đúng và giải thích.
a. Vừa đủ
Vì sự cháy sẽ xảy ra hoàn toàn và nhiệt lượng toả ra đạt lớn nhất.
Nếu thiếu oxi thì nhiên liệu không cháy hết, nếu thừa nhiều không khí thì lãng phí nhiệt, vì phải làm nóng lượng khí thừa này.
Câu 2: Hãy giải thích tại sao các chất khí dễ cháy hoàn toàn hơn các chất rắn và chất lỏng.
Chất khí dễ cháy hoàn toàn hơn chất lỏng và chất rắn vì chất khí dễ trộn đều với oxi hơn, khi đó diện tích tiếp xúc của chất khí với không khí lớn hơn nhiều so với chất lỏng và chất rắn.
Câu 3: Hãy giải thích tác dụng của các việc làm sau:
a. Tạo các hàng lỗ trong các viên than tổ ong.
b. Quạt gió vào bếp lò khi nhóm lửa.
c. Đậy bớt cửa lò khi ủ bếp.
Tăng diện tích tiếp xúc giữa than và không khí.
Tăng lượng oxi để quá trình cháy xảy ra dễ hơn.
Giảm lượng oxi để hạn chế quá trình cháy.
Câu 4: Quan sát hình sau và cho biết trường hợp nào đèn sẽ cháy sáng hơn, ít muội than hơn?
Vì lượng không khí được hút vào nhiều hơn.
Câu 5: Khi đun bếp dầu hoặc bếp gas nếu cho bấc cao quá hoặc mở gas nhiều quá thì ngọn lửa không xanh, thậm chí tạo ra nhiều muội than. Tại sao?
Khi đun bếp dầu hoặc bếp gas nếu cho bấc cao hoặc mở gas mạnh quá thì dầu hoả và gas quá nhiều, lượng oxi thiếu, do đó lượng hiđrocacbon cháy không hoàn toàn, thậm chí chỉ bị phân huỷ thành muội than.
KIẾN THỨC ỨNG DỤNG
- Nhiên liệu và không khí (oxi) phải được trộn đều vào nhau để có diện tích tiếp xúc giữa chúng lớn, làm cho sự cháy xảy ra nhanh và đều.
- Khi đun bếp củi hoặc than, nếu chất củi, than quá dày, cửa bếp quá nhỏ, không khí không đủ, nhiên liệu không cháy hết. Đặt bếp ngoài trời nơi lộng gió, nhiệt độ bếp lửa không cao, rất tốn than, củi.
- Khi đun bếp gas (dầu), nếu vặn bấc quá cao, ngọn lửa không xanh, để lại nhiều muội; bếp để nơi lộng gió đun cũng tốn gas (dầu).
- Nhiên liệu khí dễ sử dụng và nhiệt lượng tỏa ra cao nhất, khi cháy để lại C, CO rất ít. Vì vậy nồi, xoong ít có muội than, ít độc.
- Đọc “Em có biết” SGK tr.132
- Ôn lại nội dung bài.
- Vận dụng làm bài tập SGK tr.132.
- Chuẩn bị nội dung và bảng tường trình
thí nghiệm: Bài thực hành 43.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
CHÚC CÁC CÁC EM HỌC GIỎI