BÀI 12: NHIÊN LIỆU VÀ
AN NINH NĂNG LƯỢNG

TRÒ CHƠI:
ĐOÁN Ý ĐỒNG ĐỘI

2

TRÒ CHƠI:
ĐOÁN Ý ĐỒNG ĐỘI
 Mỗi đội chọn 2 thành viên, thành viên thứ nhất nhận
từ khóa diễn giải cho thành viên còn lại đưa ra đáp
án.
 Thời gian: 10s. Mỗi câu trả lời đúng được 5 điểm;
sai: 0 điểm.
3

TRÒ CHƠI: ĐOÁN Ý ĐỒNG ĐỘI
CỦI

XĂNG

DẦU

GAS

CỒN

THAN
4

1/ Một số nhiên liệu thông dụng:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1/ Hãy đánh dấu X tương ứng tên nhiên liệu sử dụng trong cuộc sống.
Tên

Nhiên liệu

1. Kim loại
2. Xăng
3. Gas
4. Rượu
5. Nến
6. Cồn
7. Cát

2. Ở một số hộ gia đình chăn nuôi gia súc (lợn, trâu, bò) thường làm một hầm kín để
chứa toàn bộ phân chuồng. Ở đó, phân chuồng bị phân huỷ và sinh ra biogas (khí
sinh học). Biogas được sử dụng để phục vụ quá trình đun nấu. Vậy biogas có phải là
nhiên liệu không? Tại sao?
6

Dựa vào trạng thái
Nhiên liệu

Nhiên liệu khí

Nhiên liệu lỏng

Nhiên liệu rắn

Gas, bioga,
khí than…

Xăng, dầu,
cồn…

Xăng, dầu,
cồn…

Nhiên liệu hạt nhân

Nhiên liệu hóa
thạch

Dựa vào
nguồn gốc và
mục đích

Nhiên liệu tái tạo

Nhiên liệu không
tái tạo

Nhiên liệu sinh học

Nhiên liệu sinh học/
biofuels

Nhiên liệu xanh/ green
fuels,...

Kết luận:
Nhiên liệu (chất đốt) khi cháy đều tỏa nhiệt và ánh sáng.
Dựa vào trạng thái người ta phân loại nhiên liệu thành nhiên liệu
khí đốt (gas, khí than,…), nhiên liệu lỏng (xăng, dầu…), nhiên liệu
rắn (củi, sáp).

2/ Tính chất và ứng dụng của một số nhiên liệu
thông dụng:

- Các em quan sát trạng thái và tìm hiểu một số tính
chất và ứng dụng của nhiên liệu, thảo luận theo nội
dung trong SGK.
+ Một tờ giấy A3 được chia thành 4 phần, mỗi bạn
sử dụng 1 góc, mỗi góc ghi đặc điểm của một loại
nhiên liệu (Bảng 12.1)
+ Thời gian thực hiện nhiệm vụ là 3 phút. Sau khi
thực hiện xong mỗi bạn là chuyên gia, chia sẻ, thảo
luận để cả nhóm hoàn thành bảng 12.1.
13

Nhiên liệu/ Đặc
điểm.

Củi

Than

Xăng

Gas

Trạng thái

 

 

 

 

Khả năng cháy

 

 

 

 

Ứng dụng

 

 

 

 

Bảng 12.1 Một số tính chất và ứng dụng của nhiên liệu thông
dụng

14

Bảng 12.1 Một số tính chất và ứng dụng của nhiên liệu thông dụng
Nhiên liệu/
Đặc điểm.
Trạng thái

Củi

Than

Xăng

Gas

Rắn

Rắn

Lỏng

Khí

Củi khô dễ
Khả năng cháy, nhiều
cháy khói, tương đối
an toàn.

Cháy, tạo khói gây ô
nhiễm môi trường do
phát thải khí carbon
monoxide, carbon
dioxide.

Dễ cháy khi tiếp xúc
Rất dễ cháy,
với không khí, có tính
ngọn lửa không
kích nổ, dễ gây nguy
có khói.
hiểm.

Nhiên liệu đun
Nhiên liệu đun
nấu rẻ tiền, Nhiên liệu cho quá trình Nhiên liệu chạy động
nấu, lò gas, bếp
Ứng dụng thông dụng, tận sản xuất điện, đốt cháy cơ xe máy, máy phát
gas, đèn khí, bật
dụng các loại gỗ trong lò nung.
điện, ô tô, máy bay.
lửa gas,...
phế phẩm.
15

Kết luận:
Tính chất đặc trưng của nhiên liệu là khả
năng cháy và tỏa nhiệt.
Dựa vào tính chất của nhiên liệu mà
người ta sử dụng chúng vào những mục đích
khác nhau.

3/ Cách sử dụng một số nhiên liệu an toàn, hiệu
quả và bảo đảm sự phát triển bền vững

+ Các em quan sát hình 12.2 và 12.3 trong SGK
Mỗi nhóm trình bày sơ đồ tư duy.(câu 4,5,6 SGK).
4. Tại sao phải sử dụng nhiên liệu an toàn, hiệu
quả?
5. Tại sao phải cung cấp đủ oxygen cho quá trình
cháy?
6. Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu với
oxygen bằng cách nào?
18

4. Tại sao phải sử dụng nhiên liệu an toàn, hiệu quả?
-> Tránh cháy nổ gây nguy hiểm đến con người và tài sản;
Tránh lãng phí, không gây ô nhiễm môi trường;
Làm cho nhiên liệu cháy hoàn toàn và tận dụng lượng nhiệt do quá trình
cháy tạo ra
5. Tại sao phải cung cấp đủ oxygen cho quá trình cháy?
-> Nếu thiếu oxygen, nhiên liệu cháy không hoàn toàn, tạo ra các sản
phẩm phụ không mong muốn;
Nếu dư oxygen, nhiên liệu cháy nhanh hết gây tốn nhiên liệu và lãng phí
oxygen.

6. Tăng diện tích tiếp xúc của nhiên liệu với oxygen bằng cách nào?
-Với nhiên liệu khí, lỏng:trộn đều nhiên liệu với không khí;
-Với nhiên liệu rắn: chẻ nhỏ củi, đập nhỏ than khi đốt cháy

Kết luận:
Sử dụng nhiên liệu an toàn hiệu quả sẽ
giúp giảm thiểu các nguy cơ cháy nổ, tiết kiệm
chi phí trong cuộc sống và sản xuất.

4/ Sử dụng một số nhiên liệu bảo đảm sự phát
triển bền vững-an ninh năng lượng

bé
n

Truðng hpc

vät

Hình 12.5. Sản xuất biogas – nhiên liệu sinh
học

+ Các nhóm thảo luận các nội dung 7, 8, 9 và quan sát hình
12.4, 12.5 trong SGK thảo luận và hoàn thành nội dung:
7. Tại sao nói nhiên liệu hoá thạch thuộc loại nhiên liệu không tái
tạo?
8. Nhiên liệu hoá thạch khi đốt cháy tạo ra sản phẩm gì? Tác hại
với môi trường như thế nào?
9. Để nguồn tài nguyên nhiên liệu không bị cạn kiệt và bảo vệ
môi trường, em đã quan tâm đến nguồn năng lượng thay thế
nào? Nêu ưu điểm của các loại nhiên liệu này.

23

7. Tại sao nói nhiên liệu hoá thạch thuộc loại nhiên liệu không tái
tạo?
-> Vì nó tạo ra trong thời gian vô cùng lâu, hàng trăm triệu năm,
không bổ sung được.
8. Nhiên liệu hoá thạch khi đốt cháy tạo ra sản phẩm gì? Tác hại
với môi trường như thế nào?
-> Tất cả những nhiên liệu hoá thạch đều chứa carbon như than đá,
dầu và khí thiên nhiên. Khi được đốt cháy, các nguyên tử carbon
kết hợp với oxygen để tạo ra carbon dioxide - khí gây hiệu ứng nhà
kính, nguyên nhân làm cho nhiệt độ bầu khí quyển Trái Đất ngày
càng tăng lên. Nếu nhiên liệu cháy không hết có thể tạo ra khí
carbon monoxide làm ô nhiễm không khí.

9. Để nguồn tài nguyên nhiên liệu không bị cạn kiệt và bảo vệ môi
trường, em đã quan tâm đến nguồn năng lượng thay thế nào?
Nêu ưu điểm của các loại nhiên liệu này.
Nhiên liệu

Xăng E5

Biogas

Thành phần 95 % thể tích xăng khoáng, 5% 60 - 70% khí methane.
cồn sinh học ethanol.
Ưu điểm

-

Giảm thiểu đáng kể các loại
Biogas tiết kiệm chi phí chi
khí thải độc hại so với xăng tiêu cho gia đình, giảm thiểu rác
thông thường.
thải cho môi trường, tránh gây ô
Giảm thiểu phát thải khí nhiễm không khí.
carbon dioxide gây hiệu ứng
nhà kính.

THIẾT KẾ POSTER
TUYÊN TRUYỀN

THẢO LUẬN NHÓM
Thiết kế poster tuyên truyền
“Thiết kế một poster tuyên truyền về việc sử
dụng nhiên liệu bảo đảm sự phát triển bền
vững và an ninh năng lượng”
Thiết kế một poster tuyên truyền: khẩu hiệu
ngắn gọn xúc tích, hình ảnh đặc sắc.
Khi thực hiện xong các nhóm treo poster lên bảng.

TRÒ CHƠI:
ĐOÁN NHANH
TRÒ CHƠI:
ĐOÁN NHANH
28

1
2
3

4
5

LUẬT CHƠI
 Có 5 quả bóng màu khác nhau. Mỗi đội
sẽ lần lượt được chọn 1 quả bóng có chứa
câu hỏi.
 Thời gian suy nghĩ là 5 giây. Hết thời
gian, đội bạn có quyền đưa ra câu trả lời.
 Mỗi câu trả lời đúng được tính 10 điểm.
 Trong số các quả bóng có quả bóng may
mắn, nếu tìm được quả bóng may mắn sẽ
được 10 điểm, và được quyền lựa chọn
câu hỏi tiếp theo.

Ball 1
Câu 1. Thế nào là nhiên liệu?
A. Nhiên liệu là một số chất hoặc hỗn hợp chất được dùng làm
nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất hoặc chế tạo.
B. Nhiên liệu là những chất được oxi hoá để cung cấp năng
lượng cho hoạt động của cơ thể sống.
C. Nhiên liệu là những vật liệu dùng trong quá trình xây dựng.
D. Nhiên liệu là những chất cháy được dùng để cung cấp năng
lượng dạng nhiệt hoặc ánh sáng nhằm phục vụ mục đích sử dụng
của con người.

Ball 2
Câu 2. Nhiên liệu nào sau đây không phải nhiên liệu hoá
thạch?
A. Than đá.
B. Dầu mỏ.
C. Khí tự nhiên.
D. Ethanol.

31

Ball 3
Câu 3. Để củi dễ cháy khi đun nấu, người ta không dùng
biện pháp nào sau đây?
A. Phơi củi cho thật khô.
B. Cung cấp đầy đủ oxygen cho quá trình cháy.
C. Xếp củi chồng lên nhau, càng khít nhau càng tốt.
D. Chẻ nhỏ củi.

Ball 4
Câu 4. Để sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hiệu quả cần phải
cung cấp một lượng không khí hoặc oxygen
A. vừa đủ.
B. thiếu.
C. dư.
D. tuỳ ý.

Lucky
Ball 5

Vận dụng: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1/ Hãy nối tên nhiên liệu tương ứng với tên ứng dụng chính
của nó sao cho phù hợp:
Nhiên liệu

Xăng, dầu
Củi
Ga, biogas

Ứng dụng chính

Đun nấu, sưởi ấm
Thắp sáng, đun nấu
Chạy động cơ

2. Trong gia đình em thường sử dụng nguồn nhiên liệu nào
để đun nấu? Em hãy đề xuất biện pháp để sử dụng nhiên liệu
đó một cách hiệu quả.
35

Chúc các em học tốt!